Uzasadnienie
R. M., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o zasądzenie od (...) SA w G. kwoty 10.000zł. tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z części nieruchomości gruntowych położonych w D., stanowiących działki: nr (...) – zapisanej w Kw nr (...), nr 149/1 – zapisanej w Kw nr (...), za okres od dnia 22.11.2003r. do dnia 22.11.2013r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej. Uzasadniając żądanie pozwu wskazał, że jest współwłaścicielem, na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, w/w działek, na których pozwana bez jego zgody położyła trwałe i widoczne urządzenia w postaci linii energetycznych. Powód zwracał się do pozwanej o uregulowanie sytuacji związanej z przedmiotowymi nieruchomościami lecz do dnia wniesienia pozwu nie otrzymał żadnego wynagrodzenia za korzystanie z tych nieruchomości przez pozwaną.
(...) SA w G., reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na pozew – k.25-30, wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa. Przyznała, że na nieruchomościach powoda znajdują się urządzenia elektroenergetyczne stanowiące jej własność.Podniosła, że korzystanie z tych nieruchomości nie uniemożliwia i nie utrudnia w stopniu znacznym korzystania z niej przez powoda, nie pozbawia go faktycznego władztwa nad nieruchomościami. Nadto w dacie nabycia nieruchomości przez powoda istniała już na niej owa infrastruktura dlatego też nie jest on uprawnionym do występowania z roszczeniem o zapłatę w związku z istnieniem tych urządzeń.Zdaniem pozwanej przysługuje jej przymiot posiadacza służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu w dobrej wierze, a ten nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy – art.224§1 i 2 kc.
Urządzenia te zostały posadowione przez poprzednika prawnego pozwanej, zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w dacie ich posadowienia (ustawa z 28.06.1950r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, dekret z 30.06.1951r. o obowiązku świadczeń w naturze na niektóre cele publiczne). Z ostrożności procesowej podniesiono zarzut zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących aktualnie własność powoda.
Stanowisk swych strony nie zmieniły do dnia zamknięcia rozprawy.
Sąd ustalił i zważył:
R. M. i M. M. (1) są właścicielami, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej: nieruchomości gruntowej położonej w D., stanowiącej działkę nr (...), zapisanej w Kw nr (...); lokali nr (...) stanowiących odrębne nieruchomości, położonych w budynku nr (...) przy ulicy (...) w D., zapisanych odpowiednio w Kw nr (...) i Kw nr (...); nieruchomości gruntowej położonej w D., stanowiącej działkę nr (...), zapisanej w Kw nr (...).
bezsporne oraz dowód: odpis z Kw –k.8-19
Na działkach nr (...) znajdują się elementy infrastruktury elektroenergetycznej stanowiącej własność pozwanego przedsiębiorstwa przesyłowego – (...) SA w G.. Jest to fragment linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV i podtrzymujący ją słup 3 żerdziowy, oraz fragment linii elektroenergetycznej niskiego napięcia 0,4 kV i podtrzymujący ja słup jedno żerdziowy.
bezsporne oraz dowód: mapa-k.20, zeznanie świadka Ł. R. –k.49-, opinia biegłej-koperta-k.81
Słup podtrzymujący linię niskiego napięcia istnieje od 1981r., kiedy to przeprowadzono remont linii. Słup podtrzymujący linię średniego napięcia został posadowiony w 1970r. po wykonanym remoncie i przebudowie linii poniemieckiej.
dowód: zeznanie świadka Ł. R. –k.49
R. M. pismem z dnia 14.03.2011r. wezwał pozwaną do uregulowania stanu prawnego urządzenia – słupa znajdującego się na działce nr (...). Pismo to złożono w siedzibie ówczesnego Oddziału pozwanej spółki w S. w dniu 24.03.2011r.
dowód: pismo powoda z potwierdzeniem złożenia –k.21
Wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z w/w nieruchomości powoda w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu za okres od 22.11.2003r. do dnia 22.11.2013r. wynosi 6.200zł.
dowód: opinia biegłej – koperta k.81, opinia uzupełniająca –koperta k.138
W ocenie Sądu powództwo w części zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do podniesionego zarzutu zasiedzenia. Został on sformułowany w następujący sposób w odpowiedzi na pozew- k.30: ” Z ostrożności procesowej, pozwany podnosi w niniejszym postępowaniu zarzut zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości stanowiącej obecnie własność powoda ”. Zawarta w niej poniżej informacja, że pozwany rozważa wszczęcie odrębnego postępowania nieprocesowego o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu, została sprawdzona jednakże nie stwierdzono by taka sprawa została zarejestrowana w tut. Sądzie do dnia wyrokowania. Pozwana, reprezentowana przez radcę prawnego, poza tak przedstawionym zarzutem zasiedzenia i wskazaniem dowodu z zeznań świadka Ł. R., nie zgłosiła żadnych innych dowodów na jego poparcie. Pomimo zakreślenia terminu na składanie wniosków dowodowych nie złożono żadnego dokumentu dotyczącego budowy, remontu, przebudowy, oddania do eksploatacji linii średniego i niskiego napięcia przebiegających przez działki powoda.
Sąd w niniejszej sprawie nie ma obowiązku działania za stronę pozwaną i gromadzenia za nią dowodów na poparcie jej twierdzeń. Dowód z zeznań świadka Ł. R. nie jest wystarczającym do uwzględnienia podniesionego zarzutu zasiedzenia służebności przesyłu. Brak danych o oddaniu do eksploatacji owych wyremontowanych linii nie pozwala na ustalenie ani początku biegu terminu zasiedzenia ani tego co ewentualnie zostało zasiedziane. Nie wskazano nawet daty, w której zdaniem strony pozwanej miałoby dojść do zasiedzenia służebności przesyłu. W ocenie Sądu okoliczność daty oddania do eksploatacji przedmiotowych linii powinna być wykazana dokumentami. Jest to okoliczność bardzo istotna albowiem pozwoliłaby na ustalenie czy w sprawie doszło do zasiedzenia a jeśli tak to jakiego prawa. W tej sytuacji podniesiony zarzut zasiedzenia służebności przesyłu nie został uwzględniony.
Między stronami nie było sporu co do tego, że pozwany korzysta z tych trwałych i widocznych urządzeń znajdujących się na nieruchomościach powoda w zależności od swoich potrzeb. Mając na uwadze powyższe oddalono wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność ustalenia, czy na nieruchomości powoda znajdują się elementy infrastruktury elektroenergetycznej pozwanej spółki. Okoliczność ta była przyznana przez pozwanego w odpowiedzi na pozew. Zawnioskowany świadek miał wykazać swoimi zeznaniami min. w jakiej dacie posadowiono te urządzenia. Nadto okoliczność ta wynika wprost z opinii biegłej M. M. - C..
Przyjmując za pozwaną, że w dacie stawiania urządzeń elektroenergetycznych na przedmiotowej nieruchomości, jej poprzednik prawny czynił to w oparciu o prawomocne decyzje administracyjne wydane na podstawie obowiązujących w dacie ich wydania przepisach prawa (ustawy z 28.06.1950r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, dekretu z dnia 30.06.1951r. o obowiązku świadczeń w naturze na niektóre cele publiczne, czy też ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości), można byłoby uznać, że przedsiębiorstwo energetyczne działało wówczas w dobrej wierze. Nie oznacza to jednak, że po stronie przedsiębiorstwa powstało prawo do korzystania z nieruchomości, odpowiadające treści służebności przesyłu, skuteczne wobec każdoczesnego jej właściciela. W tym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3.04.2009r., II CSK 400/08.
Sąd I instancji całkowicie aprobuje powyższy pogląd bez potrzeby powielania jego uzasadnienia w niniejszym. Bezspornym jest, że powód wraz ze swoją małżonką nabyli przedmiotowe nieruchomości z istniejącą na nich infrastrukturą elektroenergetyczną (patrz: oświadczenie powoda –k.50). Nie oznacza to jednak, że nabywając je wyrazili zgodę na korzystanie z urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na ich działkach przez pozwaną czy też jej poprzedników. Do dnia wyrokowania strony nie zawarły umowy regulującej zasady korzystania z tych urządzeń przez pozwaną, w tym wysokość wynagrodzenie z tego tytułu. Wezwanie z 14.03.2011r. zostało bez odpowiedzi. Pozwana nie wykazała, by była uprawniona do korzystania z nieruchomości powodów w celu bieżącego utrzymania posadowionych na niej urządzeń przesyłowych. W tej sytuacji uznać należy, że korzysta z tej nieruchomości w złej wierze i jest zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia na podstawie art.225 kc – tak właśnie wypowiedział się SN w w/w wyroku z dnia 3.04.2009r., II CSK 400/08.
W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że podstawą ustalenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości powinna być kwota, którą posiadacz musiałby zapłacić właścicielowi, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie. W niniejszej sprawie oczywistym i bezspornym jest, że pozwane przedsiębiorstwo przesyłowe korzysta z trwałych i widocznych urządzeń służących do doprowadzania energii elektrycznej, o których mowa w art.49§1 kc, posadowionych na nieruchomości powoda. Takie korzystanie odpowiada w swej istocie służebności przesyłu uregulowanej w art.305¹ kc, stąd też w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości wskazano, że przedmiotem opinii ma być ustalenie wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z działek nr (...) w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu.
Przeprowadzony w sprawie dowód z opinii biegłego na powyższą okoliczność został przyjęty przez Sąd za podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu dowód ten jest rzetelny, fachowy, wiarygodny. Zgłoszone przez pozwanego zarzuty (k.91-92) nie zasługują na uwzględnienie. Biegły w opinii uzupełniającej (koperta m-k.138), szczegółowo i przekonująco odparł wszystkie stawiane zarzuty. Za zbędne uznano przytaczanie argumentów z tej opinii stąd też nie powielano ich w niniejszym uzasadnieniu. Podnieść należy tylko, że zarzut wyliczenia wynagrodzenia na zasadach stosunku dzierżawy nie skutkuje uznaniem opinii za nieprzydatną. Biegła na stronie 25 opinii wskazała, że z uwagi brak na rynku danych dotyczących stawek czynszu dzierżawnego stref ochronnych urządzeń infrastruktury technicznej, stawkę tego czynszu ustaliła w oparciu o wskazany wzór. Ustalając stawkę, w ocenie Sądu tzw. ”czynszu ” wzięto pod uwagę właściwe parametry, takie jak: wartość gruntu, powierzchnia strefy ochronnej, współczynnik „ u ”, współczynnik „ k”. Zarzut zawyżenia tych współczynników nie został w żaden sposób wykazany – sprowadza się do oceny pozwanej, że zostały one zawyżone, ale dlaczego – nie zostało to wskazane.
W ocenie Sądu opinia biegłego z zakresu szacowania nieruchomości uwzględnia wszystkie wskazane w zleceniu okoliczności, nie zawiera żadnych sprzeczności, niedokładności, pomyłek czy też niejasności.
Mając na uwadze powyższe okoliczności i wskazany przepis art.225 kc orzeczono jak w punktach I i II sentencji wyroku. Podstawą rozstrzygnięcia o odsetkach w punkcie 1 wyroku jest art.481§1 i 2 kc. Powód domagał się zasądzenia kwoty 10.000zł. z odsetkami ustawowymi od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu z załącznikami, co miało miejsce w dniu 5.03.2014r. – patrz: potwierdzenie odbioru –k.44.
O kosztach procesu w punkcie III wyroku rozstrzygnięto na podstawie art.100 kpc znosząc je wzajemnie z uwagi na częściowe uwzględnienie żądania pozwu.
O kosztach sądowych w punkcie IV orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2010.90.594) w związku z art. 100 kpc. W sprawie powstały koszty sądowe w postaci wynagrodzenia biegłej w kwocie 3.782,88zł. R. M. pokrył je do wysokości 1.000zł. uiszczoną zaliczką. Mając na uwadze, że powód wygrał sprawę w 62% a ogólnie poniesione przez niego koszty sądowe to: 1.500zł. (1.000zł. zaliczka i 500zł.- opłata od pozwu), pozostałą częścią kosztów sądowych, tymczasowo pokrytych ze środków Skarbu Państwa, obciążono pozwaną spółkę stosując zasadę stosunkowego ich rozliczenia.