Postanowienie o odmowie TK z 29 grudnia 2025 r., Ts 202/25

Wydany

29 grudnia 2025 r.

Sentencja

18. sygn. akt Ts 202/25 Komparycja Tenor postanawia

Uzasadnienie

• część historyczna
• uzasadnienie prawne

Metryka orzeczenia

Rodzaj orzeczenia

Postanowienie o odmowie

Data 29 grudnia 2025

Miejsce publikacji

OTK ZU B/2026, poz. 116

Skład

Sędzia Funkcja

Bogdan Święczkowski 116/B/2026

Postanowienie

z dnia 29 grudnia 2025 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J.G. o zbadanie zgodności:

1. art. 4 w związku z art. 7 ust. 4 w związku z art. 8 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2463, ze zm.) w związku z art. 70 § 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 ustawy dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) w zakresie, w jakim „pozwalają one arbitralnie zignorować art. 8 (…) uRJP[:] a) bez sankcji dla Ministra Edukacji lub uzurpatora Ministra Edukacji oraz b) bez zapewnienia ochrony sądowej w rozsądnym terminie wobec «nieaktu» czy «quasi-nieaktu» administracyjnego w sądach administracyjnych, oraz
2. pozwalają na interpretację przepisów art. 4 w zw. z art. 7 ust. 4 art. 70 § 3 kp w zw. z art. 52 § 1 pkt. 1 kp z jawnym zignorowaniem art. 8 uRJP, jako wyraźnej podstawy ustawowej do odwołania Dyrektora w/w Instytutu”, z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 7, w związku z art. 24 w związku z art. 65 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 1 zdanie drugie

Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz Protokołu nr 4 do powyższej Konwencji, sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1) w związku z art. 31, art. 2 i art. 32 Konstytucji;

2. art. 3 § 1-3 w związku z art. 52 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) w zakresie, w jakim „brak wyraźnego przepisu nakazującego sądom administracyjnym eliminowanie tzw. nieaktów, quasi-nieaktów i uzurpatorom funkcji publicznej jaką jest osoba, która nie złoży prawidłowego ślubowania jako minister, w tym przypadku Minister Edukacji, jak i warunków liczenia terminów w takiej sytuacji i wymogów formalnych skargi do sądu administracyjnego[,] co pozbawia skarżącego realnego prawa do sądu” z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 7, w związku z art. 24 w związku z art. 65 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 3

Konstytucji w związku z art. 1 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 1 zdanie drugie Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw

Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz Protokołu nr 4 do powyższej Konwencji, sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1);

3. art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.) oraz art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1093) z art. 30 w związku z art. 42 ust. 2 i 3, w związku z 45 ust. 1 w związku z art. 2, w związku z art. 31, art. 32 Konstytucji w związku z art. 38 w związku z art. 11 i art. 53 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439) oraz jej Preambułą, postanawia:

odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 września 2025 r. (data nadania) J.G. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następującego stanu faktycznego.

Minister Edukacji pismem z 9 lutego 2024 r. (znak: […]), działając na podstawie art. 70 § 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 277; dalej: k.p.) oraz art. 4 w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1409, ze zm.; dalej: u.r.j.p.) odwołał skarżącego ze stanowiska Dyrektora Instytutu Rozwoju

Języka Polskiego ze skutkiem natychmiastowym (tj. z dniem otrzymania pisma przez skarżącego). Jako powód odwołania wskazał naruszenie przez skarżącego przepisów prawa w związku z zajmowanym przez niego stanowiskiem, skutkujące działaniem na szkodę

Instytutu.

Po otrzymaniu powyższego pisma skarżący, na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie, stosownie do zamieszczonego w piśmie pouczenia wystąpił do Sądu Rejonowego w W., VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z odwołaniem oraz wnioskiem o zabezpieczenie.

W odpowiedzi na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Edukacji pismem z 11 marca 2024 r. (znak: […]) poinformował skarżącego, że odwołanie go ze stanowiska nie jest decyzją administracyjną, lecz czynnością dokonaną w trybie przepisów prawa pracy. Prawidłowym trybem odwoławczym jest złożenie odwołania do właściwego sądu pracy.

Na powyższe pismo skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. W związku ze sformułowanymi w skardze zarzutami i wnioskiem o zmianę zaskarżonego orzeczenia Ministra Edukacji i uznanie odwołania za niebyłe oraz o uchylenie decyzji

Ministra z 9 lutego 2024 r., pełnomocnik skarżącego (autor skargi do WSA), został wezwany do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, tj. wyjaśnienia, czy jest nim pismo Ministra Edukacji z 9 lutego, czy pismo z 11 marca 2024 r. Jednocześnie pełnomocnik został pouczony o skutku braku odpowiedzi (w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania) poprzez wskazanie, że za przedmiot skargi zostanie uznane pismo z 11 marca 2024 r. Ponieważ w zakreślonym terminie pełnomocnik nie udzielił odpowiedzi, Wojewódzki Sąd

Administracyjny w W. przyjął, że przedmiotem skargi jest pismo Ministra Edukacji z 11 marca 2024 r. 6

Postanowieniem z 27 listopada 2024 r. (sygn. akt […]) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę, stwierdziwszy, że ocena zgodności z prawem powyższego pisma nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Pismo to ma jedynie charakter informacyjny.

Skargę kasacyjną skarżącego oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 maja 2025 r. (sygn. akt […]). Sąd wskazał, że zaskarżona czynność organu nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Sąd meriti nie badał merytorycznie sprawy w zakresie podniesionych w treści skargi zarzutów, ponieważ zachodziła przesłanka odrzucenia skargi.

Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane przez skarżącego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 7 czerwca 2025 r. 8

Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, zarządzeniem z 6 października 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 października 2025 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez dokładne wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 176 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 7 w związku z art. 24 w związku z art. 65 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji i w jaki sposób – zdaniem skarżącego zostały naruszone przez przepisy zakwestionowane w pkt. I i II skargi konstytucyjnej. Skarżący został zobowiązany także do uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie procesowym z 27 października 2025 r. (data nadania).

W swoim piśmie skarżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze art. 4 w związku z art. 7 ust. 4 w związku z art. 8 u.r.j.p.

w związku z art. 70 § 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. pozwalają Ministrowi Edukacji, czy też „uzurpatorowi” tej funkcji (takim określeniem posługuje się skarżący w stosunku do osoby, która odwołała go z funkcji Dyrektora Instytutu) „celowo”, „arbitralnie”, wprost i bez żadnej sankcji zignorować art. 8 u.r.j.p., który ustanawia przesłanki odwołania Dyrektora Instytutu i w związku z tym, jego zdaniem, jest jedyną podstawą odwołania. Zakwestionowane przepisy nie zapewniają przy tym sądowej ochrony przed skutkami takiego „nieaktu” czy też „quasi-nieaktu” (obowiązujące przepisy przewidują jedynie kontrolę sądu pracy).

W odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 3 § 1-3 w związku z art. 52 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skarżący sformułował zarzut pominięcia prawodawczego przejawiający się brakiem „gwarancji procesowych w zakresie rozpoznania «nieaktu» i uzurpacji funkcji”.

Skarżący podniósł, że nie zawierają one „wyraźnego przepisu nakazującego sądom administracyjnym eliminowanie tzw. nieaktów, quasi-nieaktów i uzurpatorom funkcji publicznej jaką jest osoba, która nie złoży prawidłowego ślubowania jako minister, w tym przypadku Minister Edukacji” (s. 20 skargi).

Istotą zarzutu pominięcia sformułowanego w odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016

18. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) oraz art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1093, ze zm.) jest brak „efektywnego” środka ochrony praw człowieka.

W skardze konstytucyjnej skarżący, na podstawie art. 79 ust. 1 u.o.t.p.TK, sformułował wniosek o wydanie „środka tymczasowego/zabezpieczenia” polegającego na: „zakazaniu B N. dalszego sprawowania funkcji Ministra Edukacji do czasu złożenia prawidłowego ślubowania przed Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej o treści określonej w Konstytucji RP, a nie o treści podobnej, lecz zlewaczałej”;

uchylenia „aktu” Ministra Edukacji z 9 lutego 2024 r. (znak: […]) i stwierdzenia, że jest on „nieważny”, ewentualnie, że „nie istnieje” lub „nie wywołuje skutku odwołania z uwagi na pominięcie właściwej podstawy ustawowej tj. art. 8 [u.r.j.p.]”; ewentualnie „o udzielenie zabezpieczenia poprzez nakazanie dalszego zatrudnienia [skarżącego] przez pracodawcę do czasu prawomocnego zakończenia postępowania na stanowisku Dyrektora Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego”.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania.

Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie.

2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą.

Zakwestionowany przepis musi więc być podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną.

Skarżący zakwestionował m.in. art. 53 u.o.t.p.TK, który ustanawia wymogi formalne skargi konstytucyjnej oraz art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1093, ze zm.; dalej: u.s.n.) odnoszące się do skargi nadzwyczajnej. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że powyższe przepisy nie były podstawą prawną postanowienia

Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2025 r. (sygn. akt […]), tj. orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Postanowienie to zostało wydane w sprawie skargi skarżącego na pismo Ministra Edukacji z 11 marca 2025 r., a nie w sprawie środków statuowanych tymi przepisami.

Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna w zakresie, w jakim jej przedmiotem są art. 53 u.o.t.p.TK, art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 u.s.n., nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK.

3. Rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia także warunków formalnych w zakresie, w jakim jej przedmiotem są pozostałe zakwestionowane w niej przepisy.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skargę do Trybunału może wnieść „każdy, czyje wolności lub prawa zostały naruszone”.

W związku z tym, art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do wskazania naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw (pkt 2) oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanego w skardze przepisu ze wskazaną wolnością lub prawem z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (pkt 3).

Skarżący upatruje uprawnienie do wniesienia skargi w naruszeniu szeregu praw konstytucyjnych, do których doszło w dwojaki sposób. Po pierwsze, skarżący twierdzi, że zaskarżone regulacje umożliwiły Ministrowi Edukacji odwołanie go z funkcji Dyrektora

Instytutu z pominięciem podstawy prawnej do wydania takiego rozstrzygnięcia. Po drugie, ustawodawca nie zapewnił mu sądowej kontroli takiego aktu (zdaniem skarżącego nieaktu).

Podniesione w skardze zarzuty odwołania skarżącego z funkcji Dyrektora Instytutu bez podstawy prawnej przenoszą ciężar rozważań na płaszczyznę stosowania prawa, która zasadniczo nie mieści się w zakresie działania Trybunału określonego w art. 188 i art. 189 Konstytucji.

Sformułowany w skardze zarzut pominięcia legislacyjnego jest natomiast niezasadny. Należy bowiem zauważyć, że sądy administracyjne nie badały aktu odwołania skarżącego z funkcji Dyrektora dlatego, że skarżący nieprawidłowo sformułował przedmiot zaskarżenia.

Z uzasadnienia orzeczeń obu sądów wynika, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w tytule skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wskazał, że zaskarża czynność Ministra Edukacji z 11 marca 2024 r., a nie akt odwołania go ze stanowiska Dyrektora Instytutu (tj. pismo z 9 lutego 2024 r.). Sąd, przeanalizowawszy skargę i powziąwszy wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia wystosował do pełnomocnika pismo, w którym wezwał go do jednoznacznego sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, pod rygorem uznania, że jest nim wskazane w skardze pismo z 11 marca 2024 r. Skarżący, pomimo świadomości konsekwencji braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, nie wykonał nałożonego na niego zobowiązania, co zrodziło skutek w postaci uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., że przedmiotem zaskarżenia jest pismo z 11 marca 2024 r. W tym stanie rzeczy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 27 listopada 2024 r. (sygn. akt […]) odrzucił skargę, stwierdziwszy, że zaskarżone pismo ma charakter informacyjny, w związku z tym jego ocena zgodności z prawem nie podlega kognicji sądów administracyjnych.

W okolicznościach sprawy, w związku z którą skarżący wystąpił do Trybunału wynika zatem, że to powyższa okoliczność, a nie zarzucane w skardze konstytucyjnej pominięcie ustawodawcy było przyczyną braku sądowej kontroli pisma Ministra Edukacji o odwołaniu skarżącego z funkcji Dyrektora Instytutu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną skarżącego wskazał, że „akt odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska mógłby (…) zostać poddany ocenie z punktu widzenia dopuszczalności zaskarżenia takiej czynności do sądu administracyjnego w sytuacji prawidłowego sformułowania przedmiotu zaskarżenia, odnoszącego się do samego aktu odwołania z 9 lutego 2024 r., a nie do pisma z 11 marca 2024 r., względem którego skarga na mocy art. 3 § 3 p.p.s.a. nie jest dopuszczalna”.

Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zakwestionowane w skardze przepisy nie naruszają praw skarżącego w taki sposób, w jaki przedstawił on w skardze konstytucyjnej. Analizowany środek prawny nie spełnia więc przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK.

4. Trybunał przypomina także, że zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 79 Konstytucji wzorcem kontroli dla zakwestionowanych w skardze ustaw i innych aktów normatywnych mogą być wyłącznie przepisy ustawy zasadniczej. Z tego względu przywołane w skardze przepisy Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz Protokołu nr 4 do powyższej Konwencji, sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z 1995 r.

Nr 36, poz. 175/1) oraz Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990

18. Nr 74, poz. 439) należy uznać za niedopuszczalne wzorce kontroli.

W tym zakresie analizowana skarga nie spełnia podstawowej przesłanki wynikającej z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanej w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK.

Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawami odmowy nadania dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej.

5. Ze względu na odmowę przekazania skargi do merytorycznej oceny wniosek o wydanie „środka tymczasowego/zabezpieczenia” stał się bezprzedmiotowy.

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

POUCZENIE 32

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.

Created by Łukasz Baranek Internetowy Portal Orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego 1.7.5 [Internet-B:ipo]

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Twoja sesja wygasła!

Twoja sesja wygasła musisz odświeżyć stronę klikając na przycisk poniżej