Postanowienie o odmowie Trybunału Konstytucyjnegoz 18 maja 2022 r., sygn. akt Ts 211/21

Uzasadnienie

1. 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, zakwestionował zgodność:
2. – art. 399 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu „prawomocnym wyrokiem”, z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 32 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji;

3 – art. 50 § 3 ust. 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

2. Postanowieniem z 18 maja 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 31 maja 2022 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). W uzasadnieniu wskazał, że skarga konstytucyjna nie spełnia określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wymogu wskazania wolności lub praw skarżącego oraz sposobu w jaki jego zdaniem, zostały one naruszone. Nie spełnia także określonej w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK przesłanki uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

W odniesieniu do zarzutów skargi Trybunał wskazał, że zarzut niekonstytucyjności art. 399 § 1 k.p.c. nie spełnia wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wymogu wskazania związku pomiędzy naruszeniem prawa podmiotowego i ostatecznym orzeczeniem jako środkiem naruszenia oraz niekonstytucyjnością podstawy prawnej orzeczenia. Okoliczność, zgodnie z którą wniesiona przez skarżącego w trybie art. 399 § 1 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania została odrzucona nie oznacza bowiem, że środek taki nie przysługuje skarżącemu na innej podstawie prawnej. Przyjęcie zaś, iż sąd odrzucił skargę o wznowienie postępowania wbrew art. 399 § 1 k.p.c. powoduje, że przedmiotem zarzutu jego niekonstytucyjności byłoby wadliwe i naruszające zasady wykładni ostateczne orzeczenie wydane w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną, podczas gdy korekta wskazanego orzeczenia w postępowaniu przed Trybunałem jest niedopuszczalna, gdyż w trybie skargi konstytucyjnej Trybunał – co do zasady – nie ma de lege fundamentali lata kompetencji do kontroli prawidłowości ustaleń sądów czy organów administracji publicznej rozstrzygających w indywidualnych sprawach.

Wobec tego, że w sprawie, której skarga konstytucyjna dotyczy, podstawę odrzucenia skargi o wznowienie postępowania stanowiła jej niedopuszczalność (art. 410 § 1 k.p.c.), a skarga konstytucyjna nie zawiera żadnego argumentu wyjaśniającego, w jaki sposób art. 50 § 3 k.p.c., determinując treść ostatecznego orzeczenia, wpłynął na prawo skarżącego do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), również zarzut niekonstytucyjności art. 50 § 3 k.p.c. nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1-3 u.o.t.p.TK.

Ostatnią podstawą odmowy było nieusunięcie przez skarżącego braków formalnych, wskazanych w części punktu pierwszego zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2021 r. Skarżący nie doręczył bowiem Trybunałowi orzeczeń wydanych w następstwie postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]), podczas gdy zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK do skargi konstytucyjnej dołącza się wyroki, decyzje lub inne rozstrzygnięcia potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej, treścią których Trybunał Konstytucyjny, oceniając wskazany w skardze sposób naruszenia (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) jest związany (art. 67 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 pkt 1-2 u.o.t.p.TK).

3. Pismem z 6 czerwca 2022 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu, w którym podniósł następujące argumenty. Po pierwsze, „strona w sposób niezwykle obfity uzasadniła zarzuty skargi konstytucyjnej na 8 stronach pisma procesowego” (s. 2 zażalenia). Po drugie, żaden przepis ustawy „nie wskazuje na obowiązek uprawdopodobnienia czy wykazania przez skarżącego niekonstytucyjności przepisów albo na obowiązek sporządzenia autorskiego wywodu zawierającego wyłącznie własne spostrzeżenia i uwagi strony lub jej pełnomocnika” (s. 2 zażalenia). Po trzecie, „o ile określenie kwestionowanego przepisu, wskazanie naruszonych wolności i praw oraz uzasadnienie zarzutu – pozostają w możliwościach przeciętnego zawodowego pełnomocnika to już właściwa dogłębna i nie budząca wątpliwości analiza skutków działania zaskarżonej normy prawnej może przekraczać możliwości pojedynczej osoby – nawet jeśli jest ona zawodowym pełnomocnikiem” (s. 3 zażalenia).

Dlatego skarżący powinien jedynie „wskazać zaskarżony przepis, opisać dokładnie stan faktyczny i uzasadnić (nawet pobieżnie) swój pogląd dlaczego zaskarżony przepis w odczuciu strony narusza jej prawa i wolności konstytucyjne oraz w jaki sposób miało to miejsce” (s. 3 zażalenia). Po czwarte, skarga konstytucyjna nie jest oczywiście bezzasadna (s. 5 zażalenia) 8

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał w składzie trzech sędziów rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p.TK).

Wniesione zażalenie nie podważyło podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.

Odnosząc się do pierwszego argumentu zażalenia wskazać należy, że nie liczba stron skargi konstytucyjnej ani pisma procesowego w sprawie usunięcia jej braków formalnych lecz to, czy zawarto w niej uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, stanowi podstawę do oceny, czy spełniony został wymóg formalny określony w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Wymogu tego nie spełniają natomiast, zawarte w uzasadnieniu skargi obszerne cytaty z orzecznictwa Trybunału oraz ogólne, oceny czy twierdzenia skarżącego. Wbrew zarzutom zażalenia, odmowa nadania skardze dalszego biegu nie opierała się również na przekonaniu, że skarga konstytucyjna powinna zawierać „wyłącznie własne spostrzeżenia i uwagi strony lub jej pełnomocnika”.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK, w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz zażalenia na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, a także reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem istnieje obowiązek zastępstwa skarżącego przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że skarżącym jest sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Skarga konstytucyjna stanowi bowiem sformalizowany środek ochrony konstytucyjnych praw lub wolności i jej wniesienie wymaga uprzedniego spełnienia szeregu przesłanek stanowiących conditio sine qua non merytorycznego rozpoznania skargi (wyrok TK z 22 listopada 2005 r., sygn. SK 8/05, OTK ZU nr 10/A/2005, poz. 117 oraz postanowienie pełnego składu TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 27/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 84, a także postanowienia TK z: 22 marca 2016 r., sygn. SK 6/15, OTK ZU A/2016, poz. 4; 14 grudnia 2021 r., sygn. SK 63/21, OTK ZU A/2022, poz. 4; zob. również postanowienie TK z 10 września 2020 r., sygn. SK 44/19, OTK ZU A/2020, poz. 47).

Dlatego w zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny trafnie podkreślił, iż ciężar uzasadnienia niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem spoczywa na skarżącym (zob. postanowienie pełnego składu TK z 22 lipca 2015 r., sygn. SK 20/14, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 115).

Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK Trybunał przy orzekaniu jest bowiem związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyjnej 12

Zażalenie nie odnosi się również do pozostałych argumentów uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Trybunału o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Nie przedstawia wskazanych w skardze konstytucyjnej wolności lub praw skarżącego ani sposobu w jaki, jego zdaniem, zostały one naruszone w sprawie, w związku z którą skarga została złożona (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Nie wskazuje także przedstawionych w skardze argumentów uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Nie zmieniają tych ustaleń zaprezentowane w zażaleniu definicje „oczywistej bezzasadności roszczenia”, ponieważ w tym zakresie podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu nie stanowiła okoliczność zaklasyfikowania badanej skargi jako oczywiście bezzasadnej w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK, lecz ocena, że nie spełnia ona wymagań określonych w ustawie (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK).

Zażalenie nie odnosi się również do oceny, iż braki formalne określone w części punktu pierwszego zarządzenia wzywającego skarżącego do doręczenia orzeczeń wydanych w następstwie wskazanego tam postanowienia, nie zostały usunięte (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK).

W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.

Postanowienie

z dnia 18 maja 2022 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Rafał Wojciechowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności:

1. 1) art. 399 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.) w zakresie zwrotu „prawomocnym wyrokiem”, z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 32 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
2. 2) art. 50 § 3 ust. 2 ustawy przywołanej w punkcie pierwszym z art. 45 ust. 1 Konstytucji,

postanawia:

odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.

Uzasadnienie

1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 lipca 2021 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującej sprawy.

1.1. Sąd Apelacyjny w K. postanowieniem z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie o odrzuceniu z 21 kwietnia 2021 r.) odrzucił jako niedopuszczalną skargę wniesioną przez skarżącego na naruszenie prawa strony do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki, toczącej się przed Sądem Okręgowym w K., sprawy o sygn. akt […]. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. wydanym tego samego dnia (sygn. akt […]) przekazano Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego wniosek skarżącego o wyłączenie z rozpoznania skargi wskazanego sędziego Sądu Apelacyjnego.

Na postanowienie o odrzuceniu z 21 kwietnia 2021 r. skarżący wniósł zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z 15 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) zażalenie zostało odrzucone, a postanowieniem z 21 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) odrzucona została skarga.

Postanowienie z 21 czerwca 2021 r. zostało w skardze konstytucyjnej wskazane jako ostateczne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393).

1. 1.2. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z 26 lipca 2021 r. (sygn. akt […]) odrzucono wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie z 21 czerwca 2021 r. 6

Postanowieniem Sądu Najwyższego z 21 września 2021 r. (sygn. akt […]) odrzucono jako niedopuszczalną wniesioną przez skarżącego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w K. pod sygn. akt […] wraz z wnioskiem o stwierdzenie jego przewlekłości.

1. 2. Pismem z 6 października 2021 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego odniósł się do zarządzenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2021 r. (doręczonego 23 września 2021 r.). Natomiast pismem z 10 stycznia 2022 r. (data nadania) ustosunkował się do zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2021 r. (doręczonego 4 stycznia 2022 r.) wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: „1) doręczenie odpisu i czterech kopii orzeczeń wydanych w następstwie postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) w tym orzeczenia lub orzeczeń Sądu Najwyższego oraz poinformowanie, czy postępowanie w tej sprawie zostało zakończone; 2) poinformowanie, czy od postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 21 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) wniesiono zwyczajny lub nadzwyczajny środek zaskarżenia; 3) określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw wynikających ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji w sprawie objętej wniesioną skargą;
2. 4) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych w skardze przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie”.
3. 3. Przepisom kwestionowanym w skardze skarżący zarzucił, iż stanowiąc podstawę postanowienia z 21 czerwca 2021 r., doprowadziły do naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw. Zaskarżonemu art. 399 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) „w zakresie zwrotu prawomocnym wyrokiem ” skarżący zarzucił, iż uzależniając prawo do skargi o wznowienie postępowania od jego zakończenia wyłącznie w postaci prawomocnego wyroku, doprowadził do naruszenia jego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasady równości (art. 32 ust. 2 Konstytucji). Natomiast zaskarżonemu art. 50 § 3 ust. 2 k.p.c. zarzucił naruszenie jego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), gdyż jego zdaniem, przepis ten umożliwia rozpoznanie sprawy przez sędziego objętego nierozpoznanym wnioskiem o wyłączenie od orzekania.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie jej braków nie jest możliwe, gdy braki te nie zostały usunięte w terminie albo gdy skarga jest oczywiście bezzasadna.

2. Badana skarga konstytucyjna nie spełnia określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wymogu wskazania wolności lub praw skarżącego oraz sposobu w jaki jego zdaniem, zostały one naruszone. Nie spełnia także określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK wymogu uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Ciężar uzasadnienia niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem spoczywa bowiem na skarżącym (zob. postanowienie pełnego składu TK z 22 lipca 2015 r., sygn. SK 20/14, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 115). Natomiast orzekając Trybunał związany jest wskazanym w skardze zakresem zaskarżenia (art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK) oraz sposobem, w jaki kwestionowana norma została zastosowana w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną (art. 53 ust. 1 pkt 1-2 oraz ust. 2 pkt 1-2 u.o.t.p.TK). Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji Trybunał poddaje bowiem kontroli konstytucyjnej konkretną normę, która stała się podstawą wydania ostatecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego, określonych w Konstytucji (zob. wyrok TK z 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15, OTK ZU A/2017, poz. 51).

W petitum skargi skarżący zarzucił wskazanym przepisom ustawy (przedmiot kontroli) niezgodność ze wskazanymi przepisami Konstytucji (wzorzec kontroli). Jednak uzasadnienie skargi, za wyjątkiem poszczególnych cytatów z orzeczeń Trybunału i wskazywania nieskonkretyzowanych, ogólnych twierdzeń, nie zawiera argumentów lub dowodów na poparcie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanych norm. Skarżący nie wskazał, jakie jego prawa lub wolności wynikające ze wskazanych przepisów Konstytucji oraz w jaki sposób zostały naruszone przez oparcie wskazanego orzeczenia na kwestionowanych w skardze przepisach prawa. Nie wskazał także związku zachodzącego między naruszeniem praw podmiotowych i ostatecznym orzeczeniem jako środkiem naruszenia oraz niekonstytucyjnością podstawy prawnej tego orzeczenia, co stanowi zasadniczy wymóg skargi konstytucyjnej, wynikający bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji (zob. wyroki pełnego składu TK z: 17 lipca 2013 r., sygn. SK 9/10, OTK ZU nr 6/A/2013, poz. 79; 25 września 2019 r., sygn. SK 31/16, OTK ZU A/2019, poz. 53 oraz postanowienie pełnego składu TK z 11 czerwca 2008 r., sygn. SK 48/07 OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 93).

Ponieważ związek ten nie wynika z treści badanej skargi oraz wydanego w sprawie ostatecznego orzeczenia, skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK (zob. postanowienia TK z: 22 maja 2018 r., sygn. Ts 27/17, OTK ZU B/2018, poz. 119; 16 lipca 2018 r., sygn. Ts 212/17, OTK ZU B/2018, poz. 169; 11 września 2018 r., sygn Ts 18/17, OTK ZU B/2019, poz. 150; 21 maja 2019 r., sygn. Ts 51/18, OTK ZU B/2020, poz. 174; 16 października 2019 r., sygn. Ts 232/17, OTK ZU B/2020, poz. 39; 14 listopada 2019 r., sygn. Ts 13/19, OTK ZU B/2020, poz. 63). W przeciwnym razie żądanie kontroli w trybie skargi konstytucyjnej byłoby oderwane od rozstrzygnięcia kształtującego prawa lub obowiązki skarżącego jako konkretnego, zindywidualizowanego podmiotu (zob. wyrok z 3 czerwca 2020 r., sygn. SK 36/19, OTK ZU A/2020, poz. 23), co naruszałoby – wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji – wymóg wykazania doznania naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw o charakterze osobistym i bezpośrednim (zob. postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r. sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35).

Powyższe wątpliwości nie zostały również wyjaśnione w piśmie z 10 stycznia 2022 r. stanowiącym odpowiedź skarżącego na zarządzenie sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2021 r. wzywające zarówno do określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw wynikających ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji w sprawie objętej wniesioną skargą, jak i do uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanych w skardze przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

Okoliczności te przesądzają, iż skarga konstytucyjna in genere nie spełnia wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2-3 u.o.t.p.TK.

3. Przechodząc do zarzutów skargi wskazać należy, iż skarżący zakwestionował konstytucyjność następujących przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.). Po pierwsze – art. 399 § 1 k.p.c., zgodnie z którym: „W wypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem”. Po drugie – art. 50 § 3 k.p.c., zgodnie z którym: „Do czasu rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego: 1) sędzia, którego dotyczy wniosek, może podejmować dalsze czynności; 2) nie może zostać wydane orzeczenie lub zarządzenie kończące postępowanie w sprawie”.

Natomiast postanowieniem Sądu Apelacyjnego w K. z 21 czerwca 2021 r. (sygn. akt […]) – wskazanym w skardze konstytucyjnej jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK – odrzucono skargę skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]).

3.1. Pierwszy zakwestionowany w skardze przepis – art. 399 § 1 k.p.c. przewiduje prawo do wznowienia postępowania. Dopuszczalne jest bowiem wznowienie postępowania cywilnego zakończonego: albo prawomocnym wyrokiem (co wynika bezpośrednio z art. 399 § 1 k.p.c.), albo nakazem zapłaty, gdyż zgodnie z art. 353 2 k.p.c. do nakazów zapłaty stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej, a przepisy o wznowieniu postępowania takich odstępstw nie przewidują, albo na podstawie art. 524 k.p.c. – postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty (zob. M. Manowska, Art. 399 Dopuszczalność wznowienia postępowania [w:] M. Manowska [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, LEX/el nr 587507317).

17 18

Niekonstytucyjność art. 399 § 1 k.p.c. skarżący uzasadnił tym, że prawo do wznowienia postępowania dopuszczalne jest wyłącznie w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem, co jednak nie odnajduje swojego odzwierciedlenia w świetle powyższych przepisów.

Zarzut ten nie spełnia zatem określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wymogu wykazania naruszenia prawa podmiotowego i ostatecznego orzeczenia jako środka naruszenia oraz niekonstytucyjności podstawy prawnej orzeczenia, a także istnienia związku pomiędzy naruszeniem prawa podmiotowego a pozostałymi przesłankami. Okoliczność, zgodnie z którą wniesiona przez skarżącego w trybie art. 399 § 1 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania została odrzucona, nie oznacza bowiem, że środek taki nie przysługuje skarżącemu na innej podstawie prawnej. Przyjęcie natomiast, iż sąd odrzucił skargę o wznowienie postępowania wbrew art. 399 § 1 k.p.c. powoduje, że przedmiotem zarzutu jego niekonstytucyjności byłoby wadliwe i naruszające zasady wykładni, ostateczne orzeczenie wydane w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną. Jednak korekta wskazanego orzeczenia w postępowaniu przed Trybunałem byłaby niedopuszczalna, gdyż w trybie skargi konstytucyjnej Trybunał – co do zasady – nie ma de lege fundamentali lata kompetencji do kontroli prawidłowości ustaleń sądów czy organów administracji publicznej rozstrzygających w indywidualnych sprawach (zob. postanowienia TK z: 16 listopada 2017 r., sygn. Ts 99/17, OTK ZU B/2019, poz. 14; 21 maja 2019 r., sygn. Ts 11/18, OTK ZU B/2020, poz. 99 oraz wskazane tam orzecznictwo TK).

3.2. Natomiast drugi zakwestionowany w skardze przepis – art. 50 § 3 k.p.c. w inkryminowanym i obecnie obowiązującym brzmieniu (nadanym z mocy art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1311) dotyczy – syntetycznie rzecz ujmując – czynności procesowych w postępowaniu cywilnym w czasie do rozstrzygnięcia wniosku o wyłączenie sędziego. Jednak w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną, niezależnie od okoliczności określonych w art. 50 § 3 k.p.c., podstawę odrzucenia skargi o wznowienie postępowania stanowiła jej niedopuszczalność (art. 410 § 1 k.p.c.). Skarga konstytucyjna nie zawiera żadnego argumentu wyjaśniającego, w jaki sposób art. 50 § 3 k.p.c., determinując treść ostatecznego orzeczenia wpłynął na prawo skarżącego do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji).

Z tego względu skarga konstytucyjna w zakresie, w jakim kwestionuje konstytucyjność art. 50 § 3 k.p.c. nie spełnia następujących wymogów formalnych. Po pierwsze, wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK wymogu uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie.

Po drugie, wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wymogu wskazania sposobu naruszenia prawa skarżącego do sądu przez oparcie ostatecznego orzeczenia na kwestionowanym art. 50 § 3 k.p.c. Po trzecie, wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK wymogu zakwestionowania w skardze przepisu determinującego treść orzeczenia przyjętego za podstawę skargi w tym jego aspekcie, w którym skarżący upatruje naruszenia przysługujących mu praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym (zob. postanowienie pełnego składu TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 27/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 84 oraz postanowienie TK z 20 kwietnia 2020 r., sygn. Ts 166/18, OTK ZU B/2020, poz. 239).

3.3. Okoliczności te przesądzają, iż skarga konstytucyjna w części, w jakiej kwestionuje konstytucyjność art. 399 § 1 k.p.c. nie spełnia wymogu wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, zaś w części w jakiej kwestionuje konstytucyjność art. 50 § 3 k.p.c. nie spełnia wymogów określonych w 53 ust. 1 pkt 1-3 u.o.t.p.TK.

4. Skardze konstytucyjnej należało odmówić nadania dalszego biegu również z tego powodu, iż braki, o których mowa w art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK w części punktu pierwszego zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2021 r., nie zostały usunięte. Skarżący został bowiem wezwany m.in. do doręczenia „odpisu i czterech kopii orzeczeń wydanych w następstwie postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) w tym orzeczenia lub orzeczeń Sądu Najwyższego oraz poinformowanie, czy postępowanie w tej sprawie zostało zakończone” (pkt 1 zarządzenia). Skarżący dołączył bowiem do skargi konstytucyjnej postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]) o przekazaniu Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego wniosku skarżącego o wyłączenie od rozpoznania przed Sądem Apelacyjnym w K. sprawy wskazanego sędziego. Nie dołączył jednak orzeczeń wydanych w następstwie tego rozstrzygnięcia, podczas gdy zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK do skargi konstytucyjnej dołącza się wyroki, decyzje lub inne rozstrzygnięcia potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej, treścią których Trybunał Konstytucyjny, oceniając wskazany w skardze sposób naruszenia (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) jest związany (art. 67 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1-2 i ust. 2 pkt 1-2 u.o.t.p.TK). W wykonaniu zarządzenia, skarżący nie doręczył orzeczenia lub orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych w następstwie postanowienia Sądu Apelacyjnego w K. z 21 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […]).

Okoliczność ta przesądza, iż braki formalne skargi konstytucyjnej w części punktu pierwszego zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2021 r., nie zostały usunięte.

1. 5. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK.

POUCZENIE 26

Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.