Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r. WSA w Bydgoszczy odrzucił zażalenie H.R. na postanowienie Sądu z dnia 4 lutego 2010 r. odrzucające skargę kasacyjną wyżej wymienionego wniesioną na postanowienie Sądu z dnia 18 listopada 2009 r. odrzucające skargę. Powodem odrzucenia zażalenia było sporządzenie przez skarżącego zażalenia osobiście, zamiast przez profesjonalnego prawnika. W zażaleniu na postanowienie z dnia 24 marca 2010 r. H.R. wniósł o zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłaty od zażalenia.
Referendarz sądowy, po przekazaniu mu sprawy do dalszego biegu, zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2010 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia na skutek niezłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w wyznaczonym terminie.
Pismem z dnia 5 lipca 2010 r. H.R. wniósł sprzeciw od zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2010 r. Wyjaśnił przyczyny nieodebrania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakreślonym terminie oraz podniósł, że nie posiada środków na uiszczenia opłaty. Wraz z sprzeciwem złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej - p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 05 lipca 2010 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 czerwca 2010 r., który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc.
W świetle art. 199 wskazanej ustawy, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych.
Na podstawie art. 245 § 1 i 3 omawianej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W świetle tego przepisu przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. Świadczy o tym określenie "konieczne" użyte przez ustawodawcę w odniesieniu do słowa "utrzymanie". W pojęciu utrzymania koniecznego mieszczą się zatem wydatki związane z utrzymaniem rodziny posiadające cechy nieodzowności nieuchronności.
Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09).
Przedmiotem niniejszego postępowania jest rozstrzygnięcie zasadności wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w związku z wniesieniem zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 24 marca 2010 r. Kwota wpisu od powyższego zażalenia wynosi 100 zł, co wynika z §2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 29 lipca 2010 r. skarżący oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochody w kwocie [...] brutto. Żona pracuje jako nauczycielka i osiąga dochód brutto w wysokości [...] zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje, oprócz skarżącego i jego małżonki, dwoje dorosłych dzieci: A. I O.. Majątek wnioskodawcy stanowią dwa mieszkania w B. Nadto jest on współwłaścicielem w ½ hali produkcyjnej.
W ocenie Sądu wydatek w wysokości 100 zł na opłacenie wpisu od zażalenia, biorąc pod uwagę powyższą sytuację materialną wnioskodawcy, nie spowoduje - na obecnym etapie - uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Do tej pory skarżący nie poniósł żadnych kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona nie przytoczyła - poza ogólnym stwierdzeniem o braku środków finansowych - fakty, z których wynikałoby, że jej wniosek jest zasadny. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na skarżącym.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.