Uzasadnienie
D. J. (dalej jako: "Skarżąca") wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2018 r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (k. 8), Skarżąca wniosła o zwolnienie jej z uiszczenia wpisu sądowego (k. 2 załącznika do akt sprawy – prawo pomocy). Dnia 23 lipca 2018 r. przesłano Skarżącej urzędowy formularz PPF celem jego wypełnienia oraz podpisania w terminie 7 dni od daty otrzymania. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że formularz został doręczony prawidłowo dnia 8 sierpnia 2018 r. (k. 4 załącznika do akt sprawy – prawo pomocy). Wnioskodawczyni nie nadesłała jednak wymaganego formularza w zakreślonym terminie. W piśmie z dnia 20 sierpnia 2018 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, równocześnie dołączając do akt sprawy wymagany formularz wniosku PPF z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 6-9 załącznika do akt sprawy – prawo pomocy).
Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy: 1. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy;
- 2. przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Uzasadniając słuszność odrzucenia wniosku Skarżącej, powołano przepisy m.in. art. 86 § 2 oraz art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."). Z ich treści wynika, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, jeśli jego uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, a niedopuszczalny z mocy ustawy wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Od powyższego postanowienia Skarżąca złożyła sprzeciw, zaskarżając punkt 1., dotyczący odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła sprzeciw od punktu 1. postanowienia referendarza sądowego, odrzucającego wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu; postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
Taka sytuacja, jak słusznie zauważył referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2018 r., ma miejsce w realiach niniejszej sprawy.
Skarżąca domaga się bowiem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu. Fundamentalny jednak jest fakt, że prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przysługuje stronie na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym uchybienie terminu w tym zakresie nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych. Nie istnieje bowiem przewidziany prawem określony termin, którego zachowanie jest konieczne do złożenia wniosku o przyznanie prawa, a w związku z tym brak jest podstaw do wystąpienia z żądaniem o przywrócenie terminu do dokonania takiej czynności. Strona jest wyłącznym dysponentem momentu (chwili), w którym zwróci się przez złożenie odpowiedniego wniosku o rozpatrzenie jej żądania o udzielenie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 6 grudnia 2016 r., sygn. II GZ 1224/16; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do powyższego należy nadmienić, że wyznaczony przez Sąd siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu traktować należy jako termin instrukcyjny. Nieuzupełnienie w tym terminie wymogu formalnego, jakim jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu, skutkowałoby pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, jednak nawet w takiej sytuacji stronie w dalszym ciągu przysługiwałoby prawo do żądania przyznania prawa pomocy.
Złożony przez Skarżącą wniosek na formularzu PPF, mimo nadesłania go już po upływie tego terminu, został rozpoznany przez referendarza, wobec czego należy stwierdzić, że Skarżąca skutecznie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia.
Końcowo wskazać należy, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu należy odrzucić (art. 88 p.p.s.a.). Skoro zatem uchybienie terminu, którego przywrócenia żądała Skarżąca, nie wywoływało dla niej ujemnych skutków, orzeczenie referendarza z dnia 29 sierpnia 2018 r. w punkcie 1. należało uznać za prawidłowe.
Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.