Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżoną decyzją z dnia 13 lipca 2017 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 3a i art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 963), zwanej w dalszej części uzasadnienia "u.s.u.s.", oraz w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2016r. poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia 12 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z dnia 14 lutego 2017 r. D. L. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okresy od lipca 2006 r., z przerwami, do września 2013 r. oraz odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie ww. składek.
Decyzją z dnia 12 kwietnia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił D. L. wszczęcia postępowania w zakresie należności z tytułu składek należnych za ubezpieczonego niebędącego płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne.
W uzasadnieniu decyzji Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s., art. 28 nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. Oznacza to, że w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na art. 28 ustawy. Dotyczy to każdego rodzaju rozstrzygnięcia merytorycznego, zarówno pozytywnego dla wnioskodawcy, tj. umorzenia należności, jak i negatywnego, polegającego na odmowie ich umorzenia. Podjęcie bowiem rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych wymaga zbadania przesłanek do umorzenia określonych w art. 28 u.s.u.s., co z kolei stoi w sprzeczności z przywołanym przepisem art. 30 ustawy.
W zakresie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników Organ wyjaśnił z kolei, że przepis art. 28 ust.3a u.s.u.s. dotyczy możliwości umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365).
Przedmiotowe zaległości dotyczą składek należnych za pracowników i ze względu na swój charakter nie podlegają umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Zatem, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., jeżeli żądanie (wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jednakże zgodnie z art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Organ utrzymywał wcześniej wydane rozstrzygnięcie w mocy.
Odnosząc się do kwestii umorzenia należności za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, biorąc pod uwagę fakt, że należności te nie podlegają przepisom rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Zakład obowiązany był do wydania decyzji w zakresie odmowy wszczęcia postępowania wniosku o ich umorzenie, właśnie w oparciu o to rozporządzenie. Ponadto Organ przypomniał, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, na mocy art. 30 u.s.u.s., nie stosuje się art. 28 i 29, a więc również i art. 28 ust. 3a i 3b.
W skardze na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych D. L. wyjaśniła powody powstania przedmiotowych zaległości oraz opisała aktualną sytuację finansową swojej rodziny, która zdaniem Skarżącej, przemawia za zasadnością uwzględnienia wniosku o umorzenie zadłużenia z tytułu niezapłaconych składek.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i powtórzył w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa.
Składając wniosek o umorzenie należności Skarżąca była zobowiązana do zapłaty należności z tytułu składek:
- – na ubezpieczenie w części finansowanej przez ubezpieczonych,
- – w części finansowanej przez płatnika (z wyłączeniem należności za osobę prowadzącą działalność czyli Skarżącą),
- – za siebie jako osobę prowadzącą działalność, czyli płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie.
W niniejszej sprawie kontroli podlega decyzja w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie należności z tytułu składek należnych za pracowników finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek.
Odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła na podstawie art. 30 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. przewidującego możliwość umorzenie należności z tytułu składek.
Z zacytowanych przepisów wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami ustawodawca nie przewiduje w ogóle możliwości ich umarzania. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej w tej części. Nie można zatem rozpoznać w tym zakresie wniosku wszczynającego postępowanie o umorzenie przedmiotowych należności.
Przedstawione stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11 (Lex nr 1404591) podnosząc, że wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie w części nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Zasadnie zatem organ uznał, że co do zasady złożony w omawianej części wniosek nie nadawał się do rozpoznania.
Organ zasadnie przyjął, że sformułowanie użyte w treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnosi się jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie Skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt III UK 84/06, publ. OSNP 2007, nr 19-20, poz. 287; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07). Oznacza to, że Zakład nie mógł rozpoznać merytorycznie wniosku Skarżącej o umorzenie należności w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek, jak również w części, w jakiej żądanie oparte zostało na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.
Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu wniesionej skargi.