Uzasadnienie
1.Zaskarżoną decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - dalej jako "ZUS" po rozpatrzeniu wniosku A. K. – K. – dalej jako "Skarżąca" o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 83 ust. 4 i art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) – dalej jako "u.s.u.s." oraz w oparciu o art. 138 § 1 pkt I, art. 6, art. 7, art. 8; art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej jako "K.p.a." utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 23 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie należnych odsetek za zwłokę.
2. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 23 listopada 2011 r. Skarżąca wystąpiła do ZUS o umorzenie odsetek od należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych. Wyjaśniając swoją trudną sytuację wskazała m.in. na obowiązki w zakresie opieki nad dziećmi i okoliczność, że zaległość powstała w wyniku celowych działań i złej woli jej wspólniczki.
Decyzją z dnia 23 stycznia 2012 r. ZUS, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a oraz art. 32 u.s.u.s. odmówił Skarżącej umorzenia odsetek od należności z tytułu składek, liczonych od dnia 25 listopada 2011 r., w wysokości 2090 zł z powodu braku przesłanek.
Rozstrzygnięcie to ZUS utrzymał w mocy decyzją z dnia 8 marca 2012 r.
- 3. W wyniku wniesionej przez Skarżącą do skargi na decyzję ZUS z dnia 8 marca 2012 r. Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrokiem z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 490/12 uchylił zaskarżoną decyzję.
- 4. Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 23 stycznia 2012 r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wobec Skarżącej nie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., gdyż posiada majątek, z którego jest prowadzone postępowanie egzekucyjne (istnieje możliwość ustanowienia hipoteki na nieruchomości). ZUS wyjaśnił, że okoliczność powierzenia prowadzenia spraw w ramach działalności gospodarczej osobie współdziałającej, nie zwalnia płatnika składek z obowiązku monitoringu konta w ZUS.
W ocenie organu Skarżąca nie wykazała również, że jej sytuacja materialno-bytowa całościowo i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności, więc nie zaistniały przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej: rozporządzenie MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. Zdaniem organu Skarżąca nie ujawniła uzyskiwanych w rodzinie dochodów, skupiając się wyłącznie na wydatkach.
Tymczasem na jej stronie internetowej znajduje się informacja, że od 1993 r. projektuje wnętrza i zaprasza do współpracy, zaś jej mąż (artysta plastyk) ponownie nie podał wysokości osiąganych dochodów, oświadczając jedynie, że obecna trudna sytuacja gospodarcza spowodowała brak zapotrzebowania na pracę twórczą i brak wypłat z tytułu honorariów autorskich. Organ zwrócił również uwagę, że mąż Skarżącej jest prezesem zarządu spółki z o.o. "A", o czym Skarżąca nie poinformowała, a dwoje małoletnich dzieci utrzymują rodzice.
5. Rozpoznając wniesioną przez Skarżącą skargę na wskazaną decyzję ZUS z dnia 6 grudnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 163/13 oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej jako "p.u.s.a." sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem. Skoro Sąd dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, to nie jest władny wkraczać w sferę uznania organów administracji, bowiem nie jest uprawniony ani do oceny słuszności, ani celowości kontrolowanej decyzji. Jeśli więc ZUS, dokonując koniecznych ustaleń w sprawie, nie naruszył prawa procesowego i ustalenia te są wystarczające do merytorycznego załatwienia wniosku o umorzenie zaległości oraz jeżeli dokonanej przez Zakład ocenie stanu faktycznego nie można zarzucić dowolności, to kwestia umorzenia zaległości jest zagadnieniem natury słusznościowej uchylającym się spod kontroli sądu administracyjnego, weryfikującego decyzję tylko w zakresie zgodności z prawem.
W ocenie Sądu, mimo że sytuacja Skarżącej jest bardzo trudna, to Skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności należności. Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że skoro wobec Skarżącej jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, to do czasu jego zakończenia nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności, który to stan mógłby uzasadniać umorzenie zaległości. Sąd podkreślił, że konstrukcja unormowania zawartego w art. 28 u.s.u.s. daje organowi jedynie prawo do umorzenia zaległości w przypadku zaistnienia całkowitej nieściągalności, ale nie obliguje organu do wydania takiego rozstrzygnięcia. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umarzania zaległości pomimo braku wystąpienia stanu całkowitej nieściągalności tylko w uzasadnionych przypadkach, dookreślonych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. Ten przepis rozporządzenia także, podobnie jak art. 28 u.s.u.s., daje organowi możliwość umorzenia zaległości i nie miał zastosowania w stanie faktycznym sprawy, ponieważ sytuacja skarżącej całościowo i trwale nie uniemożliwia opłacenia należności. Jak stwierdził WSA, stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo w oparciu o kompletny i "głęboko rozważony" materiał dowodowy.
- 6. W skardze kasacyjnej Skarżąca domagała się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
- - art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." poprzez błędne przyjęcie, że organ należycie wypełnił swoje obowiązki wynikające z orzeczenia;
- - art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nieustalenie (brak kontroli) przez Sąd I instancji prawidłowości ustalenia wymaganej podstawy prawnej i faktycznej zaskarżonego orzeczenia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ Sąd nie wykonał wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 4 lipca 2012 r., a to skutkuje wadliwością podjętego ponownie rozstrzygnięcia.
7. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2183/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Gdańsku.
W uzasadnieniu NSA wskazał, że zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. jest w pełni uzasadniony. W ocenie NSA, dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując tak na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie, jak też na ewentualne postępowanie sądowoadministracyjne w razie ponownego zaskarżenia kolejnego rozstrzygnięcia ostatecznego. Jak podkreślał niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, konsekwencją związania oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku jest to, że stanowisko sądu pierwszej instancji, który rozpoznaje skargę strony od ponownego orzeczenia organu administracyjnego, powinno co do zasady odpowiadać ocenie prawnej wyrażonej w poprzednim orzeczeniu, a sąd ten nie może formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z wcześniejszym poglądem (wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r. o sygn. akt I OSK 886/07, LEX nr 541851).
NSA podkreślił, że w sprawie z wniosku Skarżącej o umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek, pierwotnie wydane przez ZUS rozstrzygnięcie zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lipca 2012 r. o sygn. akt I SA/Gd 490/12. Sąd ten uznał, że organ niedostatecznie rozważył możliwość umorzenia należności składkowych tak w świetle przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak też tych wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. w związku z art. 28 ust. 3a cyt. ustawy. W uzasadnieniu podkreślono między innymi, że organ, powołując się na prowadzone wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, nie wskazał jaki jest jego wynik. Co zaś do akcentowanego przez organ faktu, że Skarżąca jest współwłaścicielką w 1/6 nieruchomości (mieszkanie), sąd zauważył, iż udział został nabyty w wyniku śmierci ojca Skarżącej, a w mieszkaniu zamieszkuje jej matka, co powoduje że egzekucja z tej części majątku jest nierealna.
Gdy idzie z kolei o przesłankę z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zdaniem sądu, organ nie wyjaśnił podstawowej kwestii jaką jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Sąd nadmienił, że już tylko konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym dzieckiem pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu jest samoistną, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, przesłanką umorzenia należności.
NSA wskazał, że w zaskarżonym wyroku, omawiając stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji dostrzegł, że sprawa była już rozpatrywana przez sąd administracyjny, który wyrokiem z dnia 4 lipca 2012 r. uchylił decyzję utrzymującą w mocy odmowę umorzenia odsetek od zaległości składkowych. Jednakże w rozważaniach mających uzasadniać niekorzystne dla Skarżącej orzeczenie całkowicie zabrakło nawiązania do oceny prawnej wyrażonej w pierwotnym wyroku WSA w Gdańsku i oceny wywiązania się przez organ z udzielonych przez sąd administracyjny wytycznych. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części merytorycznej sprawia wręcz wrażenie, jakby Sąd zapomniał o wyroku, który przywołał w części opisowej, bo niepodobna przyjąć, że określona art. 153 p.p.s.a. zasada związania wyrażoną w orzeczeniu oceną prawną była Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę nieznana.
NSA orzekł, że ponownie rozpoznając sprawę, Sąd winien dokonać uważnej analizy zaskarżonego orzeczenia z perspektywy udzielonych organowi pouczeń zawartych w wyroku z dnia 4 lipca 2012 r. WSA uwzględni w szczególności te elementy oceny prawnej dokonanej w wyroku z dnia 4 lipca 2012 r., które zostały przywołane przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
8.1. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez Skarżącą skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2183/13 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 163/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do takiej sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stosownie jednak do treści art. 190 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.
Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226)98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak – Molczyk [w:] H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).
8.2. Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu będą prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem ponowna ocena legalności zaskarżonego aktu prowadzi do wniosku, że decyzja ZUS z dnia 6 grudnia 2012 r. została wydana z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
8.3. W ślad za uzasadnieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że w sprawie z wniosku Skarżącej o umorzenie odsetek z tytułu nieopłaconych składek, pierwotnie wydana przez ZUS decyzja z dnia 8 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 490/12. Sąd ten uznał, że organ niedostatecznie rozważył możliwość umorzenia należności składkowych tak w świetle przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak też tych wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. w związku z art. 28 ust. 3a cyt. ustawy.
W uzasadnieniu Sąd wskazał między innymi, że organ powołując się na prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, nie wskazał jaki jest jego wynik, co jest istotne w świetle art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. Całkowicie pominął też podnoszony przez stronę argument, że jest ona wprawdzie współwłaścicielką nieruchomości w udziale 1/6, który to udział nabyła w drodze dziedziczenia po zmarłym ojcu, jednak w mieszkaniu tym mieszka jej matka, a zatem przeprowadzenie egzekucji z tej części jej majątku jest nierealne. W takiej sytuacji stwierdzenie całkowitej nieściągalności zaległości z tytułu składek nie jest wykluczone. Sam fakt, że Skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, a na przysługującym jej udziale możliwe jest ustanowienie hipoteki, nie przesądza, że możliwa jest skuteczna egzekucja z tego składnika majątkowego. W tej sytuacji stwierdzenie przez organ braku całkowitej nieściągalności było przedwczesne i z uwagi na brak wyczerpujących ustaleń faktycznych nie poddaje się weryfikacji przez Sąd.
W odniesieniu z kolei do przesłanki z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., Sąd orzekł, że organ nie wyjaśnił podstawowej kwestii jaką jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Sąd nadmienił, że już tylko konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym dzieckiem pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu jest samoistną, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, przesłanką umorzenia należności.
Sąd zwrócił również uwagę, że w toku postepowania organ nie dokonał jakichkolwiek ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej Skarżącej, źródeł utrzymania rodziny, wysokości uzyskiwanych przychodów, wysokości niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem czteroosobowej rodziny, w tym niepełnosprawnego dziecka. Odwoływanie się do ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji narusza wynikającą z art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania, której istota polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji.
W ocenie Sądu, kolejną okolicznością, którą organ powinien wziąć pod uwagę, jest kwestia przyczyn powstania zaległości w opłacaniu przez Skarżącą składek. Skarżąca bowiem podnosiła, że o istnieniu zadłużenia z tytułu składek dowiedziała się dopiero w 2009 r., wcześniej była przekonana, że jej wspólniczka reguluje wszystkie należności. Skarżąca wniosła przy tym jedynie o umorzenie odsetek od zaległości argumentując, że powstały one bez jej winy. Niezawinione przez stronę okoliczności powstania zadłużenia są ważną wskazówką, która powinna zostać wzięta pod uwagę przy rozważaniu możliwości umorzenia odsetek od zadłużenia w ramach uznania administracyjnego, przy jednoczesnym stwierdzeniu istnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 bądź 3 rozporządzenia wykonawczego.
8.4. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć wyrażony przez sąd pogląd co do wartości prawnej sprawy w jej warstwie materialnej i procesowej. Dla organu administracji ponownie rozpatrującego sprawę, jak też każdego innego organu orzekającego w danej sprawie, zawarty w orzeczeniu kasacyjnym pogląd dotyczący wyłożonych i zastosowanych przepisów, jak również ocena co do poczynionych przez organ ustaleń faktycznych jest wiążąca. Oznacza to, że skutki wydanego orzeczenia sądowego wykraczają poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, rzutując na ponownie prowadzone postępowanie administracyjne w danej sprawie.
W ocenie Sądu, ZUS wydając decyzję z dnia 6 grudnia 2012 r., będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku WSA z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 490/12 nie wykonał wskazań zawartych w powołanym wyroku, przez co naruszył przepis art. 153 p.p.s.a.
Analiza akt wskazuje, że organ nie przeprowadził postępowania w zakresie, w jakim został zobowiązany przez Sąd, a wynik tego postepowania nie znalazł odwzorowania w rozstrzygnięciu z dnia 6 grudnia 2012 r.
Należy zauważyć, że w trakcie prowadzonego ponownie postępowania Skarżąca złożyła m.in. swoje zeznanie podatkowe PIT-37 za 2011r. oraz męża C.K. za lata 2009-2011, z których wynika, że dochód podatników w 2011r. wynosił 0 zł.
Ponadto z informacji przesłanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia 9 listopada 2012r. wynika, że na podstawie złożonych zeznań podatkowych Skarżąca uzyskała dochód w 2009r. w kwocie 9927,68 zł. natomiast dochód w 2010r. i 2011r. wyniósł 0 zł. Organ podatkowy stwierdził również, że ze złożonych zeznań podatkowych wynika, że dochód męża Skarżącej za lata 2009-2011 wyniósł 0 zł. Organ podatkowy wskazał także, że zarówno Skarżąca jak i jej małżonek figurują w ewidencji podatników jako osoby nie prowadzące działalności gospodarczej.
Organ prowadzący niniejsze postępowanie ustalił, że Skarżąca otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł miesięcznie z tytułu niepełnosprawności dziecka. Ponadto z oświadczenia Skarżącej wynika, iż pomoc w utrzymaniu rodziny uzyskuje od rodziny; teścia oraz matki.
Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust.1 pkt 1 - 3 rozporządzenia M.G.P.iP.S. z dnia 31 lipca 2003r. przemawiających za umorzeniem ze względów społecznych. Po dokonaniu analizy sytuacji finansowej Skarżącej, ZUS stwierdził, że strona nie udowodniła, że jej sytuacja materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności.
W ocenie organu, pomimo wezwania, Skarżąca nie ujawniła dochodów uzyskiwanych w rodzinie, skupiła się jedynie na wydatkach, podniosła, że w chwili obecnej nie ma możliwości uzyskiwania dochodu, gdyż sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym synem.
W ocenie Sądu stanowisko organu nie znajduje potwierdzenia w dokumentach zebranych w aktach sprawy. Bowiem ze złożonych zeznań podatkowych wynika, że zarówno Skarżąca jak i jej małżonek nie uzyskali dochodu w 2010 i 2011r. Natomiast stwierdzenie przez organ istnienia strony internetowej, na której Skarżąca informuje, że projektuje wnętrza i zaprasza do współpracy, czy pełnienie funkcji członka zarządu w spółce z o.o. przez męża skarżącej nie jest równoznaczne z uzyskiwaniem dochodu z tego tytułu przez Skarżącą lub jej małżonka.
W związku z powyższym stanowisko organu wskazujące na to, że Skarżąca nie ujawnia dochodów uzyskiwanych w rodzinie, a jedynie skupia się na wydatkach nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Faktem jest, że skarżąca nie wskazała jednocześnie z jakich środków i w jakiej wysokości utrzymuje się rodzina, jednakże z wskazanych powyżej dokumentów zawartych w aktach sprawy wynika, że Skarżąca i jej małżonek nie uzyskali dochodów w latach 2010-2011.
Dodatkowo w toku postępowania Skarżąca przedłożyła orzeczenie o niepełnosprawności syna z dnia 14 maja 2012 r., a także opinię psychologiczną z dnia 10 maja 2012 r. z których wynika, że małoletni W. K. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz że wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, Dokumenty te dodatkowo potwierdzają wykazane już twierdzenia strony co do konieczności sprawowania przez skarżącą opieki nad małoletnim synem.
WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 4 lipca 2012r. sygn. akt I SA/Gd 490/12 wskazał, że konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest samoistną przesłanką umorzenia należności, wymienioną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. Skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego członka rodziny, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien zatem rozważyć zasadność złożonego wniosku także w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, czego nie uczynił, mimo że materiał dowodowy zaoferowany przez stronę w sposób wystarczający wykazał konieczność sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym, przewlekle chorym synem.
Sąd podkreślił, że przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. podstawową kwestią jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji ocena taka nie została przeprowadzona.
Ponadto Sąd podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji musi znaleźć się ustalenie dotyczące efektów prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte jest jedynie stwierdzenie, że w chwili obecnej prowadzone jest wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne.
Pomimo zawartej w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazówki co do konieczności rozważenia zasadności złożonego wniosku także w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, ze względu na sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym, przewlekle chorym synem organ nie uczynił zadość zaleceniu Sądu i wydając decyzję nie wziął pod uwagę faktu sprawowania opieki przez Skarżącą, w szczególności dokonując oceny czy została spełniona przesłanka zawarta w powołanym § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego.
Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie udowodniono okoliczności wynikających z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego.
8.5. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że organ orzekając ponownie nie uwzględnił oceny prawnej oraz wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 490/12 przez co naruszył powołany przepis art. 153 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazać należy, że organ nie wykonał zaleceń wynikających z wyroku WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2012 r. w zakresie rozważenia możliwości umorzenia należności składkowych tak w świetle przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., jak też tych wskazanych w § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia MGPiPS z dnia 31 lipca 2003 r. w związku z art. 28 ust. 3a cyt. ustawy. Organ nie wskazał wyniku prowadzonego wobec Skarżącej postępowania egzekucyjnego, nie odniósł się do realności egzekucji z części nieruchomości, a także nie wyjaśnił w sposób niebudzący wątpliwości podstawowej kwestii jaką jest ocena, czy w wyniku egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla Skarżącej i jej rodziny. Sąd stanął na stanowisku, że organ nie przeanalizował i nie uwzględnił konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym dzieckiem, pozbawiającą Skarżącą możliwości uzyskiwania dochodu.
Organ skupił się głównie na stwierdzeniu, że w sytuacji Skarżącej nie stwierdzono braku majątku, z którego można by dochodzić nieopłaconych składek. Zdaniem organu, Skarżąca nie udowodniła, że jej sytuacja materialno- bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności, jednocześnie pominął złożone do akt sprawy dokumenty wskazujące na sytuację finansową strony skarżącej.
W związku powyższym zdaniem Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawiając umorzenia należności uczynił to w sposób dowolny, w oderwaniu od instytucji uznania administracyjnego przyjętej w art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s.
8.6. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oraz wyroku WSA w Gdańsku z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 490/12 i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego.
W szczególności organ winien ustalić sytuację materialną i życiową Skarżącej poprzez oparcie się na zgromadzonym względnie uzupełnionym materiale dowodowym, który obrazuje stan majątkowy rodziny Skarżącej, źródła uzyskiwanych przez nią i jej męża dochodów, a także wysokość ponoszonych wydatków.
ZUS powinien również rozważyć zasadność złożonego wniosku w świetle § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego i dokonać oceny przedłożonego przez Skarżącą materiału dowodowego wskazującego na konieczność sprawowania przez Skarżącą opieki nad przewlekle chorym, niepełnosprawnym synem.
Ustalenia wymaga również na jakim etapie znajduje się prowadzone postępowanie egzekucyjne i jakie są jego skutki. Kwestią mającą zasadnicze znaczenie jest ocena, czy w wyniku przeprowadzonej egzekucji zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla Skarżącej i jej rodziny.
Prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy oraz dogłębna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i prawidłowo płynące wnioski muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, tak aby w sposób niebudzący wątpliwości pozwalały na dokonanie oceny zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.o.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia.
- 8.7. Mając powyższe na względzie, z uwagi na wykazane wyżej uchybienia, należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w punkcie 1 sentencji.
Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 i 3 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i pkt. 2 lit "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.) w łącznej wysokości 360 zł, którą zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia należało powiększyć o 23 % podatku VAT. Tym samym dało to łączną sumę 442 zł i 80 groszy.