Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: "O.p.") odmówił Ł. K.(dalej: "skarżący", "podatnik") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z 30 listopada 2022 roku, orzekającej o odpowiedzialności podatkowej skarżącego całym majątkiem jako prezesa zarządu N. T. Sp. z o.o., solidarnie z N. T. Sp. z o.o. oraz z członkiem zarządu J. M., za zaległości spółki z tytułu: podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 rok; odsetek od nieterminowo uiszczanych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za miesiące czerwiec i lipiec 2017 roku; podatku od towarów i usług za miesiące maj i czerwie 2017 roku wraz z należnymi odsetkami za zwłokę; kosztów postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że wspomniana decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni z dnia 30 listopada 2022 r. została wysłana na adres zamieszkania skarżącego i doręczona w dniu 19 grudnia 2022 r. co zostało szczegółowo opisane w postanowieniu Dyrektora IAS stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższej oceny nie zmienia fakt, iż w przedmiotowej sprawie doręczenie nastąpiło w sposób przewidziany w art. 150 O.p. tj. z zastosowaniem tzw. fikcji doręczenia. Zatem termin do wniesienia odwołania wynikający z art. 223 § 2 O.p. - zaczął biec od dnia 19 grudnia 2022 r. i upłynął z dniem 2 stycznia 2023 r.
W dniu 17 marca 2023r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia podając, że o wydaniu tej decyzji dowiedział się dopiero 10 marca 2023 r.; nie mieszka pod adresem, na który została wysłana decyzja oraz, że od 4 sierpnia 2022 r do 4 listopada 2022 r. przebywał w O. w S. K. Oceniając zasadność wniosku, Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi w sytuacji, gdy termin nie mógł być dochowany ze względu na niezależne od strony okoliczności, których strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy dołożeniu najwyższej staranności, jakiej można oczekiwać od osoby, która należycie dba o swoje interesy, przy czym skarżący takich okoliczności nie powołał. Nie przedłożył bowiem żadnych dowodów na potwierdzenie, że przebywając we wskazanym c., pozbawiony był możliwości kontaktu z osobami spoza tego ośrodka.
Niezależnie od tego zwrócono uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana 30 listopada 2022 r. czyli w czasie, kiedy podatnik nie przebywał już w ww. ośrodku. W tej sytuacji trudno uznać, aby podniesiona okoliczność uprawdopodobniała brak możliwości osobistego złożenia odwołania w czternastodniowym terminie, bądź posłużenia się w tym celu inną osobą, czy też złożenia odwołania za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.
W konsekwencji Dyrektor IAS stwierdził, że skarżący nie wykazał, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z 30 listopada 2022r., nastąpiło bez jego winy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podatnik wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:
- - art. 191 O.p. poprzez brak dokonania wszechstronnej analizy materiału dowodowego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, polegających na przyjęciu, że miejscem zamieszkania skarżącego w dniu wszczęcia oraz prowadzenia przez organ postępowania był adres: Gdańsk [...], podczas gdy prawidłowo ustalony adres skarżącego w tym czasie był Gdynia [...],
- - art. 148 § 1 w zw. z art. 149 O.p. polegającego na błędnym uznaniu postanowienia o wszczęciu postępowania z 27 września 2022r. za doręczone, w sytuacji, gdy zostało ono skierowane na adres niebędący adresem zamieszkania skarżącego oraz odebrane przez osobę tam zamieszkującą, w czasie, gdy skarżący przebywał na 3-miesięcznej terapii w S.K., bez możliwości kontaktu z osobami spoza ośrodka,
- - art. 121 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zaistniałych w sprawie istotnych okoliczności potwierdzających brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (błędnego ustalenia przez organ miejsca zamieszkania skarżącego, braku skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postepowania, przebywania na terapii poza miejscem zamieszkania w okresie od dnia 4 sierpnia 2022 r. do dnia 4 listopada 2022 r. bez możliwości kontaktu z osobami spoza ośrodka), które to uzasadniały przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji,
- - art. 122 w zw. z art. 188 w zw. z art. 180 § 1 O.p poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków E. K. i B. K., pomimo stosownego wniosku skarżącego, a które to dowody były istotne dla ustalenia przez organ braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji,
- - art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie i brak przywrócenia przez organ terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek, o których mowa w art. 162 § 2 O.p.
Ponadto wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:
- - protokołu przesłuchania w Pomorskim Urzędzie Celno-Skarbowym z 30 lipca 2021r.,
- - postanowienia prokuratury Regionalnej w Warszawie z 18 stycznia 2023r.,
- - umowy z 3 sierpnia 2022r., zawartej przez skarżącego z C. w S. K., zaświadczenia - na wykazanie faktu, że w okresie od 4 sierpnia 2022 r. do 4 listopada 2022 r. skarżący przebywał na terapii w S.K..
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).
Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak co do zasady związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora IAS z dnia 5 czerwca 2023 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej.
Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 oraz art. 163 O.p. W mysi art. 162 § 1 O.p. organ podatkowy może przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego § 2 jest niedopuszczalne według art. 162 § 3 O.p.
W związku z powyższym, do zastosowania instytucji przywrócenia terminu dla dokonania określonej czynności, konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie wniosku o przywrócenie terminu, wskazanie we wniosku przyczyny uchybienia terminu, złożenie tego wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienie braku winy w przekroczeniu terminu oraz jednocześnie dokonanie czynności, dla której przewidziano termin.
Podkreślenia jednak wymaga, że aby rozpatrywać kwestię przywrócenia terminu, należy przede wszystkim zbadać, czy doszło do jego uchybienia. Warunkiem rozpatrywania prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bowiem stwierdzenie, że termin ten został uchybiony. Przepisy art. 162 § 1 i 2 O.p. nie pozostawiają bowiem wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Zatem organ powinien najpierw wydać na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a dopiero potem postanowienie na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 O.p.
Instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy.
Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie jest konieczne i w żadnej mierze nie jest działaniem przedwczesnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 397/19, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1995/15).
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w stosunku do skarżącego Dyrektor IAS wydał postanowienie z dnia 5 czerwca 2023 roku, w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji z dnia 30 listopada 2022 roku.
Sądowi z urzędu wiadomo, że powyższe postanowienie skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 680/23 uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi jako naruszające prawo (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Zatem w niniejszej sprawie, na obecnym jej etapie brak podstawowej przesłanki dla wniosku o przywrócenie terminu tj. brak uchybienia tego terminu skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia, wyeliminowaniem go z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w kwocie 480 zł.