Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 872/15

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 12 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżąca, pani K. S., złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego NSA Elżbiety Rischki, sędziego NSA Sławomira Kozika oraz sędziego WSA Krzysztofa Przasnyskiego z uwagi na naruszenie przepisów art. 45 ust. 1 w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie skarżącej sędzia NSA Elżbieta Rischka odrzucając postanowieniami z dnia 7 marca 2011 r. skargi kasacyjne wniesione w sprawach sygn. akt I SA/Gd 110-111/11 naruszyła zasadę niezawisłości sędziowskiej. Ponadto okoliczność, że sędzia NSA E. Rischka jest Przewodniczącą Wydziału I oraz członkiem Kolegium Sądu wywołuje u wnioskodawczyni wątpliwości, co do bezstronności pozostałych sędziów wskazanych we wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję dla realizacji zasady bezstronności sądu.

Stosownie do treści art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – określanej dalej jako "p.p.s.a." - sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:

1. • w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
2. • swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
3. • osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4. • w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
5. • w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
6. • w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
7. • dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
8. • w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Podkreślenia wymaga, że treść powyższego przepisu jednoznacznie wskazuje, że zawarte w nim wyliczenie jest wyczerpujące. Z uwagi na enumeratywny charakter tego wyliczenia przyjmuje się, że objęte nim przyczyny wyłączenia nie powinny być interpretowane rozszerzająco (por. postanowienie NSA z dnia 16 marca 2004 r., sygn. akt GZ 4/04, ONSAiWSA 1/2004, poz. 7).

Zgodnie zaś z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od sytuacji, w których sędzia wyłączony jest z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu (art. 20 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z ugruntowanym w literaturze i orzecznictwie poglądem wyłączenie sędziego na podstawie tego przepisu ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania, co do bezstronności sędziego (por. postanowienie NSA z 15 września 2008 r., II FZ 397/08, Lex nr 493907, postanowienie WSA w Białymstoku z 13 września 2011 r., sygn. akt II SO/Bk 15/11).

Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy wniosek. W aktach niniejszej sprawy znajdują się oświadczenia sędziego NSA Elżbiety Rischki, sędziego NSA Sławomira Kozika oraz sędziego WSA Krzysztofa Przasnyskiego z których jednoznacznie wynika, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie sędziego od udziału w niniejszej sprawie.

Podnoszone przez skarżącą w złożonym wniosku argumenty nie mogą prowadzić do uznania jego skuteczności. "Przyczyny wyłączenia", które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku, to wyłącznie przyczyny na które wskazuje art. 18 i 19 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała Sądowi przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a. (a które Sąd jest obowiązany wziąć pod uwagę również z urzędu), a także nie wskazała okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w danej sprawie art. 19 p.p.s.a. Sam fakt orzekania przez sędziego w innych sprawach skarżącej i podejmowanie rozstrzygnięć, które były dla niej niekorzystne, nie świadczy o braku jego bezstronności. (por. postanowienie NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 938/14). Marginalnie należy zauważyć, że sędzia NSA Elżbieta Rischka nie jest Przewodniczącą Wydziału I tut. Sądu.

Podkreślenia przy tym wymaga, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne sprawy nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 – publ. w ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n., a także postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OZ 378/09, z 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, oraz z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 19, teza 2, s. 82).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 22 § 1 i § 2 wskazanej ustawy, orzekł jak w postanowieniu.