Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. dnia [...] wystawił wobec A SA z siedzibą w W. tytuł wykonawczy nr [...] czteropozycyjny stosowany w egzekucji należności pieniężnych. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 23 czerwca 2008 r.
Pismem z dnia 26 czerwca 2008 r. (doręczonym dnia 1 lipca 2008 r.) A SA złożyły od wskazanego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wnosząc na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wniesionych zarzutów zobowiązana Spółka wskazała, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte z naruszeniem przepisów prawa, a mianowicie art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniosła, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno nastąpić poprzez doręczenie dłużnikowi odpisu prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego. Wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji jest niespełnienie jakiegokolwiek warunku wymienionego w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym wystąpienia sytuacji kiedy tytuł wykonawczy został nieprawidłowo sporządzony.
Zobowiązana podkreśliła, iż zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy powinien zawierać "datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela". Zgodnie z art. 16 c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci. Urzędowa pieczęć gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu, województwa.
Wobec powyższego pośrodku pieczęci urzędowej wierzyciela, która powinna znaleźć się na przedmiotowym tytule wykonawczym, powinien być wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast w przedmiotowej sprawie, pomimo iż wierzycielem jest nie Gmina B. lecz prezydent B. w tytule wykonawczym widnieje zamiast wizerunku orła, Herb B. Według A SA bezsporne w niniejszej sprawie było, iż wierzycielem A SA nie jest gmina lecz jej organ tj. Prezydent B., zobowiązana wskazała na treść art. 16 c ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, w którym to wyraźnie rozdziela się pojęcie gminy od pojęcia organy gminy i dodała, iż w art. 16 c ust. 2 tej ustawy nie wymieniono organów gminy jako podmiotów uprawnionych do posługiwania się pieczęcią urzędową zawierającą pośrodku pieczęci zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, herb gminy.
Wobec braku zamieszczenia w tytule egzekucyjnym pieczęci prezydenta B., a zatem braku spełnienia obligatoryjnych przesłanek umożliwiających zgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zarzuty – zdaniem zobowiązanej Spółki – są uzasadnione i konieczne.
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), art. 87 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 19 § 2, art. 34 § 4 w związku z art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U, z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) Prezydent B. uznał zarzut A SA z siedzibą w W. za bezzasadny oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w oparciu o prawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy, który zawierał wszystkie elementy wskazane w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w tym odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Zauważył, że niewątpliwie organem gminy jest Prezydent Miasta, co wynika z art. 11a ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Wskazał, że egzekucja administracyjna należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ, jest zadaniem własnym gminy. Wynika to z art. 87 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), w treści którego odnosi się do art. 2 ust. 4 ustawy o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych, wskazując, że kompetencje należące do urzędów skarbowych przechodzą do organów gminy, jako zadania własne. Zatem nieuzasadnione jest stanowisko A SA.
Na powyższe postanowienie zobowiązana A SA z siedzibą w W. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zażalenie domagając się jego uchylenia. Uzasadniając zażalenie posłużono się argumentacją przedstawioną w zarzutach w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] wydanym na podstawie art. 123 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18, art. 23 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu swego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za słuszne prezentowane w sprawie stanowisko Prezydenta B. wskazując przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 274/08, który zapadł w sprawie o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w którym to Sąd podsumowując dokonany przez siebie wywód prawny wskazał, że umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości pieczęci, na której widnieje herb gminy, nie może być uznane za nie spełnienie wymogu art. 27 § 1 ustawy i stanowić w związku z tym podstawę zarzutu, o której mowa w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odnosząc się do przedstawionej przez skarżącą argumentacji, przywołało inny fragment uzasadnienia tego wyroku, w którym czytamy, iż "definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art. 16 c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, zgodnie z którym urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania pieczęci. Przepis art. 16 c ust. 2 stanowi zaś, że urzędową pieczęcią gminy, powiatu, samorządu województwa lub związku jednostek samorządu terytorialnego może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła ustalonego dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio herb gminy, powiatu lub województwa, jak również, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczony na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej. Jednocześnie w art. 16 c ust. 3 powyższej ustawy stwierdzono, że pieczęci urzędowej używają podmioty o których mowa w art. 2a, a zatem także organy gminy.
W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca – A SA z siedzibą w W. – wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Prezydenta Miasta B. zarzucając przedmiotowemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację art. 33 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 27 § 1 pkt 7 oraz art. 2a, art. 16 c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, a nadto naruszenie art. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), poprzez przyjęcie że:
- – pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B., a zawierająca pośrodku wizerunek herbu B. jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B.,
- – Prezydent Miasta B. ma prawo posługiwania się pieczęcią urzędową gminy w sytuacji, gdy działa jako wierzyciel i organ egzekucyjny,
- – pieczęcią urzędową Gminy (miasta) B. jest pieczęć, w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B. i zawiera pośrodku herb B., a jednocześnie pieczęć ta jest pieczęcią urzędową Prezydenta Miasta B. jako wierzyciela,
- – nieuzasadniony jest zarzut podniesiony przez A SA na podstawie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy:
- – pieczęcią urzędową Prezydenta B. jest pieczęć w otoku której widnieje nazwa Prezydent Miasta B. i zawierającą pośrodku wizerunek orła,
- – Prezydent Miasta B. występuje jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma prawa posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem herbu B., gdyż pieczęć ta nie jest jego pieczęcią urzędową w rozumieniu przepisów prawa,
- – na tytule wykonawczym nr [...] nie widnieje pieczęć urzędowa wierzyciela, gdyż pieczęć, którą oznaczono tytuł w ogóle nie spełnia kryteriów uznania za pieczęć urzędową.
W uzasadnieniu swego stanowiska strona skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w zarzutach oraz w zażaleniu podkreślając, iż zgodnie z art. 16 c ust. 2 ustawy z 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych pieczęcią z wizerunkiem herbu gminy może posługiwać się tylko gmina, a więc niedopuszczalna jest sytuacja, w której posługuje się nią organ gminy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że sporna między stronami była kwestia pieczęci urzędowej wierzyciela, której odcisk powinien widnieć na prawidłowo sporządzonym tytule wykonawczym. Strona skarżąca twierdziła, że pieczęć urzędowa wierzyciela tj. Prezydenta Miasta B. winna odpowiadać pieczęci, o której mowa w art. 16 c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 ze zm.), dalej ustawa o godle, a więc zawierająca w środku wizerunek orła. Zaś organ odwoławczy stał na stanowisku, że w niniejszej sprawie znalazł zastosowanie przepis art. 16 c ust. 2 zd. 1 tej ustawy, dopuszczający pieczęć urzędową gminy zawierającą w pośrodku zamiast wizerunku orła odpowiedni herb gminy.
Przedstawioną wyżej kwestią zajmowały się już sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1002/08 wyraził pogląd, że "przepis art. 16 c ust. 2 ustawy z 1980 r. w godle, barwach i hymnie RP o charakterze wyjątku stanowiący, że odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej, jest przepisem ścieśniającym i nie może być interpretowany rozszerzająco na niekorzyść uprawnienia gminy do używania pieczęci z herbem w sprawach z zakresu administracji samorządowej, z pominięciem jej organów", oraz że "brak jest podstaw w świetle prawa do postawienia skutecznego zarzutu, iż prezydent miasta jako organ gminy (organ podatkowy i egzekucyjny) nie ma podstaw prawnych do posługiwania się pieczęcią z wizerunkiem herbu, albowiem pieczęć ta nie spełnia kryteriów pieczęci urzędowej wierzyciela".
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela przytoczone wyżej poglądy zawarte w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dlatego też skorzystał z uzasadnienia prawnego tego orzeczenia.
Przepis art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o wierzycielu rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenie w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W myśl art. 3a § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej w zakresie zobowiązań: powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa (...) stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio: z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika, o ile spełnione zostaną warunki, o których mowa w art. 3a § 2 tej ustawy. W tym przypadku wierzycielem jest podmiot określony w art. 5 § 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej. Organ bezpośrednio zainteresowany w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości jest organ gminy. Organem gminy jest wójt, prezydent lub burmistrz.
Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według wzoru chyba, że zachodzi przypadek opisany w art. 26 § 4 ustawy. Przepis art. 27 § 1 tej ustawy określa niezbędne elementy tytułu wykonawczego w tym m.in. odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (pkt. 7).
W przedmiotowym egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym było bezsporne, że reprezentującym majątkowy interes gminy Miasta B. w zakresie należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym był jej podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku, a więc Prezydent Miasta B. dochodzący należnych budżetowi Miasta B. zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Prezydent Miasta B. był jednocześnie organem egzekucyjnym w myśl art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej.
Definicja pieczęci urzędowej zawarta została w art. 16 c ust. 1 i 2 ustawy o godle zgodnie, z którym urzędową pieczęcią jest metalowa, tłoczona pieczęć okrągła zawierająca pośrodku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej, a w otoku napis odpowiadający nazwie podmiotu uprawnionego do używania urzędowej pieczęci (ust. 1). Urzędową pieczęcią gminy (...) może być również pieczęć, o której mowa w ust. 1, zawierająca pośrodku, zamiast wizerunku orła (...), odpowiedni herb gminy (...). Odcisk pieczęci z herbem nie może być umieszczany na dokumentach urzędowych w sprawach z zakresu administracji rządowej (ust. 2). Urzędowej pieczęci używają podmioty, o których mowa w art. 2a w tym gminy oraz ich organy (art. 2a pkt 3 ustawy o godle).
Mając na uwadze majątkowy charakter należności pieniężnych (podatków) wierzycielem z tytułu publicznoprawnego zobowiązania podatkowego strony była gmina jako podmiot prawa podatkowego wyposażony w osobowość prawną, zaś organem gminy właściwym do ich pobierania i zainteresowanym w wykonanie tego obowiązku był organ wykonawczy w tym przypadku Prezydent Miasta B. Prezydent jako organ wykonawczy gminy uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej przez samorząd terytorialny. Podatek od nieruchomości należy do podatków lokalnych przypadających gminie. Pobór tego podatku należy do zadań własnych gminy. Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiony został celem wyegzekwowania należnego gminie podatku od nieruchomości, który jest dochodem gminy. Prezydent miasta, będąc wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej, wykonuje zadania z zakresu administracji samorządowej i są to zadania własne gminy, a nie zadania z zakresu administracji rządowej.
Tym samym umieszczenie na tytule wykonawczym obejmującym należności miasta z tytułu podatku od nieruchomości, pieczęci, na której widnieje herb gminy, nie może być uznane za niespełnienie wymogu art. 27 § 1 pkt 7 ustawy i stanowić w związku z tym podstawy zarzutu, o jakim mowa w art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 274/08).
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w sposób przewidziany art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.