Uzasadnienie
Ustosunkowując się w terminie do wezwania do uiszczenia 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę i doręczenie tego orzeczenia z uzasadnieniem, skarżący Z. K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu podkreślił, że z uwagi na stan swego zdrowia działa z pomocą osoby trzeciej, jest samotny, jedyne źródło jego dochodów stanowi zajęte świadczenie emerytalne w wysokości 440 zł, a na majątek składają się: dom do kapitalnego remontu (90 m2) oraz "inne nieruchomości" (1.095 m2).
Następnie (w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych wniosku) skarżący przedłożył: kilka skierowań do szpitala i poradni specjalistycznych, dwa dowody wypłaty emerytury w wysokości 440,23 zł, dwa zawiadomienia o zajęciu tego świadczenia do kwoty 16.666,23 zł na poczet egzekwowanej należności alimentacyjnej oraz pismo komornika sądowego, z którego wynika, że zadłużenie tym tytułem przewyższa kwotę 50.000 zł. Przy tym oznajmił, że z nieruchomości o powierzchni 1.095 m2 nie osiąga dochodów, natomiast z mieszkania zlokalizowanego w K. przy ul. [...] został wymeldowany.
W dniu 12 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, uznawszy, że materiał dowodowy przedstawiony na poparcie wniosku jest niewystarczający do uwzględnienia tego żądania.
W sprzeciwie skarżący podniósł, że taki wynik postępowania świadczy o braku znajomości całości akt sprawy i raz jeszcze zwrócił uwagę na stan swojego zdrowia, przedkładając przy tym kolejne skierowanie do poradni specjalistycznej i dwa zaświadczenia lekarskie.
Argumentacja ta nie zyskała aprobaty Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który postanowieniem z dnia 4 stycznia 2016 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia Sąd odnotował, że choć skarżący wykazał wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego czy fakt prowadzenia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego, a także przedstawił dokumentację medyczną, która nie pozostawia wątpliwości, że boryka się z problemami zdrowotnymi, to jednak nie wyjaśnił pozostałych kwestii, w tym tak istotnych, jak te dotyczące ponoszonych wydatków czy posiadanych składników majątkowych.
W zażaleniu na to orzeczenie skarżący zasygnalizował, że w ogóle nie widzi na jedno oko, a drugie ma w bardzo złym stanie i załączył kolejne skierowanie do szpitala. Zarazem oznajmił, że: nie jest w stanie oszacować kosztów leczenia; został zdiagnozowany i oczekuje na operację; nie jest posiadaczem rachunków bankowych; otrzymuje pomoc od innych osób w zakresie pisania pism, zapłaty za znaczki pocztowe, ksera, przejazdy oraz żywność; został wymeldowany z lokalu; nieruchomość, która pozostaje w jego dyspozycji, nie przynosi dochodów, a podatek od nieruchomości stanowi koszt utrzymania.
W wyniku rozpoznania tego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 120/16, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 stycznia 2016 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, zaznaczając, że w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien wziąć pod rozwagę w szczególności oświadczenia podniesione przez skarżącego w zażaleniu. W swych rozważaniach Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że doświadczenie życiowe wskazuje, iż otrzymywana przez skarżącego wysokość świadczenia emerytalnego nie zapewnia nawet minimum egzystencji i stąd za niemające znaczenia uznać należy niewyjaśnienie kwestii miesięcznych wydatków czy pomocy osób trzecich.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na wstępie przypomnieć należy, że domaganie się równocześnie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega uwzględnieniu wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: p.p.s.a.]. Co równie istotne, zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a., mającym, w myśl art. 197 § 2 p.p.s.a., odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając zasadność wspomnianego wniosku skarżącego wedle powyższego kryterium, uznać należało, że w świetle całego zebranego w sprawie materiału źródłowego, w tym okoliczności podniesionych w zażaleniu, a także wykładni zaprezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, żądanie to zasługuje na uwzględnienie.
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć trzeba, że skarżący wykazał dostatecznie, że jest osobą samotną, schorowaną, zadłużoną, a wysokość uzyskiwanego przezeń dochodu nie pozwala na zaspokajanie podstawowych potrzeb i determinuje konieczność uciekania się do pomocy osób trzecich. Stąd jedynie dodania wymaga, że stwierdzenie zaistnienia tej okoliczności niewątpliwym czyniło uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i uzasadniało przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z tych względów wydanie niniejszego orzeczenia stało się konieczne.