Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. – w dalszej części uzasadnienia określane słowem "Kolegium" – utrzymało w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm.) decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie uchylenia w części ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Nr W [...] ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2008 r. dla M., K. małżonków C. w kwocie [...] zł. i ustalenia nowego wymiaru na kwotę [...] zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdzono, że K. C. wnioskiem z dnia [...] 2009 r. wystąpił do Prezydenta Miasta M. o wszczęcie postępowania podatkowego za 2008 r., w związku ze sprzedażą nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. w trybie licytacji w dniu [...] 2007 r. Wnioskodawca wskazał, że był podatnikiem podatku od nieruchomości do dnia [...] 2008 r., natomiast od dnia [...] 2008 r. podatnikiem tego podatku była "A" Spółka z o.o. z siedzibą w M..
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta M. wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. w odniesieniu do nieruchomości położonej w M., przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta M. uchylił w części ostateczną decyzję z dnia [...] r. Nr [...] i ustalił nowy wymiar zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. zmniejszając go z kwoty [...] zł. na kwotę [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ I instancji podkreślił, że w dniu [...] 2009 r. wpłynęło do Prezydenta Miasta M. zawiadomienie o zmianach w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie których ustalono, że postanowieniem o egzekucji pieniężnej z nieruchomości dłużnika przysądzono Spółce z o.o. "A" w M. na własność prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] tj. grunt o łącznej powierzchni [...] m. kw. wraz z prawem własności budynków.
Jak podniósł organ I instancji, pismem z dnia [...] 2009 r. Sąd Rejonowy w M. poinformował organ podatkowy, że postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie przysądzenia Spółce z o.o. "A" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stało się prawomocne z dniem [...] 2008 r. Prawomocność w/w postanowienia stała się podstawą do wydania nabywcy nieruchomości oraz stanowiła przesłankę decydującą o powstaniu/ustaniu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Z dniem prawomocności postanowienia Sądu na własność Spółki "A" przeszło prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], natomiast z końcem miesiąca [...] 2008 r. ustał obowiązek podatkowy M. K. małżonków C..
M. i K. małżonkowie C. wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zarzucając organowi podatkowemu zastosowanie niewłaściwych przepisów poprzez uznanie, że data [...] 2008 r. tj. data uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] przesądzała o powstania obowiązku podatkowego po stronie nabywcy nieruchomości.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w art. 240 ustawy Ordynacja podatkowa. W badanej sprawie podstawę prawną wznowienia postępowania podatkowego stanowił art. 240 § 1 pkt 5 tej Ordynacji tj. ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zastosowanie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek:
- 1. ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe,
- 2. nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej,
- 3. okoliczności te i dowody nie były znane organowi, który wydawał decyzję.
Spełnienie w/w przesłanek obliguje organ do uchylenia decyzji dotychczasowej i podjęcia nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Pojęcie dowodu wynika z art. 180 Ordynacji podatkowej. Przez okoliczność faktyczną należy natomiast rozumieć stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od niego przyczyn, mający wpływ na status prawny strony tj. zakres jej praw i obowiązków, w konsekwencji zaś na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.
Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. z późn. zm.) w dalszej części uzasadnienia określanej zamiennie słowem "upol" – podlegają nieruchomości lub obiekty budowlane tj. grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części. Podatnikami tego podatku są m.in. właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych i użytkownicy wieczyści gruntów – art. 3 ust. 1 upol. Podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów ich powierzchnia, dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa. Podatek od nieruchomości dla osób fizycznych ustala organ podatkowy. Osoby fizyczne zobowiązane są do złożenia informacji o nieruchomości lub obiektach budowlanych na właściwym formularzu w terminie 14 dni od dnia wystąpienie okoliczności uzasadniających powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.
Reasumując rozważania dotyczące stanu prawnego, organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Spółka z o.o. "A" na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. o przysądzeniu własności z dnia [...]2007 r. sygn. akt [...] stała się właścicielem budynków oraz prawa użytkowania wieczystego gruntów o łącznej powierzchni [...] m. kw. położonych w M. przy ul. [...]. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] 2008 r. Zgodnie z art. 999 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz w księdze wieczystej. Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy należą do niego pożytki z nieruchomości.
Powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ponosi nabywca. Organ odwoławczy zaakcentował końcowo, że przysądzenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] na rzecz Spółki z o.o. "A" przesądziło o utracie do niej prawa M. i K. małżonków C., a także przymiotu podatników od tej nieruchomości. Konsekwencją przeniesienia prawa wieczystego użytkowania było wygaśnięcie obowiązku podatkowego z końcem miesiąca, w którym zmiana nastąpiła. Z tych właśnie przyczyn, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia decyzji organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, M. i K. małżonkowie C. podnieśli, że organy podatkowe nieprawidłowo określiły wysokość zobowiązania, gdyż ich zobowiązanie w podatku od nieruchomości wygasło z dniem [...] 2007 r., a nie jak przyjęły organy obu instancji z dniem [...] 2008 r. Wskazali, że przekazali do Urzędu Miasta w M. protokół przekazania nieruchomości nabywcy z dnia [...] 2008 r. Firma ta – według ich wiedzy – złożyła deklarację na podatek od nieruchomości od miesiąca [...] 2007 r. Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do wskazanych przez nich przepisów, a to uprawnia obydwie firmy tj. "B" C. K. M. i "A" Sp. z o.o. do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od tego środka trwałego. Konstatacja powyższa uprawniona jest w świetle regulacji zawartych w:
- a. art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 2004 r. z późn. zm.),
- b. art. 4 ust. 3 upol,
- c. art. 32 pkt 4 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 z późn. zm.).
Jak zaakcentowali skarżący ich należności podatkowe od dwóch nieruchomości w 2008 r. wyniosły [...] zł.
W końcowej części skargi skarżący wnieśli o jej uwzględnienie, z uwagi na jej zasadność, z przyczyn wyżej omówionych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga – wbrew twierdzeniom w niej zawartym – nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Zdaniem Sądu, decyzja organu odwoławczego nie zawiera uchybień, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przedmiot sporu dotyczy zasadności uznania skarżących za podatników podatku od nieruchomości za miesiąc [...] roku 2008. W ocenie organów podatkowych skarżący utracili status podatników, z datą uprawomocnienia się postanowienia sądu powszechnego o przysądzeniu własności na rzecz innego podmiotu. Pogląd ten zakwestionowali skarżący, uznając, że w/w postanowienie nie ma wpływu na status bycia podatnikiem, przesądza natomiast o tym statusie faktyczne wydanie nieruchomości.
Ocena zaistniałego sporu, wymaga w pierwszej kolejności przytoczenia art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym "Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
- 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
- 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
- 3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
- 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
- a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa(11) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
- b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.".
Z akt przekazanych Sądowi wynika – co nie jest zresztą kwestionowane przez skarżących – że postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] o egzekucji pieniężnej z nieruchomości dłużnika przysądzono Spółce z o.o. "A" w M. na własność prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w M. przy ul. [...] tj. grunt o łącznej powierzchni [...] m. kw. wraz z prawem własności budynków (karta Nr 10 akt podatkowych). Pismem z dnia [...] 2009 r. Sąd Rejonowy w M. poinformował organ podatkowy, że postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt [...] w sprawie przysądzenia Spółce z o.o. "A" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stało się prawomocne z dniem [...] 2008 r. (karta Nr 7 akt podatkowych). Z akt tych wynika także, że dotychczasowymi właścicielami nieruchomości położonej w M., przy ul. [...] byli – na zasadzie współwłasności – skarżący (informacja z rejestru gruntów – karta Nr 16).
Jak wynika z art. 999 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności przenosi własność nieruchomości na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz w księdze wieczystej. Od chwili uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy należą do niego pożytki z nieruchomości. Powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności ponosi nabywca.
Z regulacji zawartej w/w przepisie wynika, że prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest aktem przenoszącym na nabywcę własności nieruchomości. Nabywca staje się właścicielem od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności. Prawo do przysądzenia własności powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przybiciu. Prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności ma charakter konstytutywny i stanowi dla nabywcy tytuł własności nieruchomości, na podstawie którego może złożyć wniosek o wpis tego prawa do księgi wieczystej (ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Podkreślenia wymaga, na co zwrócił uwagę SN w wyroku z dnia 22 września 1997 r., II CKN 730/97 (OSP 1998, nr 7-8, poz. 139), że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie ma zastosowania, gdy nabycie własności nieruchomości następuje w toku postępowania egzekucyjnego.
Wyrażono przy tym w piśmiennictwie pogląd (por. A. Oleszko: Glosa do wyroku SN z dnia 22 września 1997 r., II CKN 730/97, OSP 1998, nr 7-8, poz. 139), iż charakter konstytutywny postanowienia o przysądzeniu własności sprawia, iż własność nieruchomości przechodzi na nabywcę bez względu na to, kto dotąd był rzeczywistym właścicielem. Na podstawie prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nabywca może żądać także wprowadzenia go w posiadanie nieruchomości. Z dniem prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności przechodzą na nabywcę wszelkie prawa i obowiązki właściciela. Do nabywcy należą pożytki, które przypadają z nieruchomości od dnia przysądzenia własności (art. 53 – 55 k.c.). Nabywca przejmuje również obowiązek ponoszenia powtarzających się danin publicznych przypadających z nieruchomości od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności. Natomiast świadczenia niepowtarzające się ponosi nabywca tylko wtedy, gdy ich płatność przypada w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności lub po tym dniu.
Reasumując, zasadnym jest wyrażenie spostrzeżenia, że w ustalonym stanie faktycznym, nie ulega wątpliwości, że skarżącym przysługiwało prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności posadowionych na nim budynków, do czasu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności nieruchomości położonej w M., przy ul. [...] na rzecz "A" Spółki z o.o. Ujmując rzecz inaczej, skarżący do dnia [...] 2008 r. tj. do dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu byli użytkownikami wieczystymi gruntu położonego w M. przy ul. [...] i właścicielami budynków na nim posadowionych, a skoro tak, to byli podatnikami podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 upol, zgodnie z którym podatnikami tego podatku są m.in. właściciele nieruchomości (w badanej sprawie budynku, stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności) oraz użytkownicy wieczyści gruntu.
Stanowisko strony wskazujące na zmianę podatnika poprzez wydanie spornej nieruchomości nabywcy – "A" Spółce z o.o. protokołem zdawczo – odbiorczym w dniu [...] 2007 r. nie zasługuje na aprobatę. Czynność czy to prawna czy faktyczna w postaci przekazania do używania nieruchomości nie może "modelować" czy też "zmieniać" przepisów powszechnie obowiązujących. Obowiązek podatkowy wynika bowiem z ustawy a umowne ustalenia stron nie mogą wpływać na treść stosunków publiczno – prawnych, zwłaszcza zaś zmieniać podmioty podlegające opodatkowaniu danym podatkiem. Zasadność tego stanowiska wynika pośrednio m.in. z wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 791/06 (publik. System Informacji Prawnej LEX Nr 329119), w którym sformułowany został pogląd, zgodnie z którym "Przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu, nie legitymują użytkowników nieruchomości do występowania do organów administracji publicznej z jakimkolwiek żądaniem, co do statusu własnościowego użytkowanej przez siebie nieruchomości".
W konkluzji, zasadnym jest sformułowanie poglądu, że o zmianie podatnika podatku od nieruchomości – w przypadku dokonania sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji – przesądza data uprawomocnienia się postanowienia sądu o przysądzeniu własności na rzecz nabywcy. Jak wynika bowiem z art. 999 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 269 z późn. zm) prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności nieruchomości przenosi na nabywcę własność nieruchomości, a ponadto od dnia prawomocności postanowienia o przysądzeniu własności powtarzające się daniny publiczne przypadające z nieruchomości ponosi nabywca. A contrario, do dnia uprawomocnienia się postanowienia o przesądzeniu własności na rzecz nabywcy, podatnikiem podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 121, poz. 844 z 2006 r. z późn. zm.) jest właściciel nieruchomości lub obiektów budowlanych i użytkownik wieczysty gruntów, którego nieruchomość podlegała zbyciu w drodze licytacji (dotychczasowy właściciel i użytkownik wieczysty gruntu).
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów procedury prowadzenia postępowania podatkowego, zwłaszcza postępowania dowodowego, a dokonana ocena całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – zdaniem składu orzekającego w sprawie – zasługuje na aprobatę.
Z tej też przyczyny, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.