Uzasadnienie
W zażaleniu z dnia 8 marca 2016 r., wniesionym na postanowienie z dnia 8 lutego 2016 r. o odrzuceniu zażalenia, skarżący zawarł wniosek o ustanowienie adwokata.
Ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, starszy referendarz sądowy pismem z dnia 15 marca 2016 r. wezwał skarżącego do złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu (druk PPF) w terminie 7 dni, licząc od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania załączono druk PPF.
Przesyłka polecona z dnia 18 marca 2016 r., skierowana do skarżącego i zawierająca powyższe wezwanie wraz z formularzem wniosku, została doręczona w dniu 5 kwietnia 2016 r.
W dniu 12 kwietnia 2016 r. skarżący nadał pismo z dnia 8 kwietnia 2016 r., w którym podniósł, że w sprawie został już złożony urzędowy formularz oraz że przedstawione w nim okoliczności nie uległy zmianie. Jego zdaniem zatem wzywanie go o kolejny taki formularz jest bezprzedmiotowe i powoduje przewlekłość postępowania. Skarżący stwierdził zarazem, że nie składał wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż jest w stanie "się obronić" i nie jest mu potrzebny profesjonalny pełnomocnik. Jeżeli jednak ustawodawca "żąda" udziału tego rodzaju pełnomocnika, to powinien go "z urzędu przydzielić bez wzywania o jakiekolwiek oświadczenia".
Skarżący nie złożył formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druku PPF).
Zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 8 marca 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. W treści uzasadnienia referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie uzupełnił braku wniosku w zakreślonym terminie.
Przesyłka polecona z dnia 22 kwietnia 2016 r., skierowana do skarżącego i zawierająca odpis powyższego zarządzenia, została dwukrotnie awizowana, a następnie wydana skarżącemu w dniu 12 maja 2016 r.
W dniu 19 maja 2016 r. (data nadania) skarżący wniósł sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 20 kwietnia 2016 r. W treści uzasadnienia skarżący w pierwszej kolejności odniósł się do wydanego w sprawie postanowienia z dnia 8 lutego 2016 r., mocą którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 7 września 2015 r. o odmowie przyznania mu prawa pomocy. Skarżący wskazał przy tym, że w piśmie przewodnim, przy którym doręczono mu odpis powołanego wyżej postanowienia z dnia 8 lutego 2016 r. został pouczony o prawie złożenia zażalenia, które powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Ta okoliczność, jak wskazał skarżący, "zmusiła" go do złożenia wniosku o ustanowienie adwokata lub profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.
Następnie skarżący stwierdził, że w świetle przytoczonych okoliczności referendarz sądowy "nie zaznajomił się z aktami sprawy wydając wadliwe zarządzenie". Wskazał przy tym, że referendarz sądowy nieprawidłowo zarzucił mu nadanie pisma w ostatnim dniu terminu. Zdaniem skarżącego miało to na celu postawienie go w złym świetle. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania złożył już oświadczenie, jest ono w posiadaniu Sądu i skoro zapisy w nim nie uległy zmianie, to składanie podobnego wniosku jest całkowicie bezprzedmiotowe. Wobec tego, w ocenie skarżącego, stanowisko referendarza sądowego "nie ma żadnego znaczenia".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ppsa", w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W związku z tym każde rozstrzygnięcie wydane przez Sąd po wniesieniu sprzeciwu przybiera formę postanowienia.
Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 252 § 2 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do sądu na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, stanowiącym – w przypadku osób fizycznych – załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Niezachowanie tego wymogu stanowi brak formalny wniosku w rozumieniu art. 49 § 1 ppsa (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 74). Skoro zaś tak, to na podstawie art. 49 § 1 ppsa należy wezwać do uzupełnienia tego braku w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W konsekwencji uchybienie temu terminowi musi pociągnąć za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania, o czym stanowi art. 257 ppsa. W myśl bowiem tego przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.
W omawianej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący – wbrew temu co twierdzi w piśmie z dnia 8 kwietnia 2016 r. – złożył wniosek o ustanowienie adwokata. Wniosek ten został zawarty w zażaleniu z dnia 8 marca 2016 r.
Skoro wniosek ten nie przybrał wymaganej prawem formy, wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wezwanie to (wraz z którym przesłano stronie druk urzędowego formularza PPF) opatrzono właściwym rygorem, informując stronę, że niezłożenie urzędowego formularza w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 5 kwietnia 2016 r. Skarżący nie zastosował się do wymogów prawidłowo doręczonego i opatrzonego właściwym rygorem wezwania. Termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie z dniem 12 kwietnia 2016 r.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że nie czyni zadość wezwaniu, odwołanie się przez skarżącego do formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został złożony wcześniej. Wniosek ten został już rozpoznany. Podkreślić zatem trzeba, że skoro powołanym wyżej wnioskiem zawartym w zażaleniu skarżący zainicjował kolejne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, to należało wniosek ten, w świetle art. 252 § 2 ppsa, złożyć na urzędowym formularzu, czego jednak, pomimo wezwania, skarżący nie uczynił.
Na marginesie wskazać trzeba, że skarżący błędnie odczytuje pouczenie zawarte w piśmie, przy którym doręczono mu odpis postanowienia z dnia 8 lutego 2016 r. Rzeczywiście w pkt 5 pouczenia zawartego w tym piśmie wskazano, że zażalenie winno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, lecz – w świetle tego pouczenia – dotyczy to jedynie przypadku, gdy jest ono składane na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Taka sytuacja zaś nie dotyczy niniejszej sprawy.
Wobec powyższego wniosek o prawo pomocy jako niezłożony na urzędowym formularzu należy pozostawić bez rozpoznania, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 257 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.