Uzasadnienie
Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą, którą jednak nie przynosi dochodu ze względu na "specyfikę jej prowadzenia oraz sezonowość". Zaznaczył, że ma na utrzymaniu małoletnią córkę, która mieszka we [...], lecz z powodu jego trudnej sytuacji materialnej koszty jej wychowania są pokrywane przez matkę. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Pismem doręczonym w dniu 8 czerwca 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w szczególności odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), a także ewidencji środków trwałych, dokumentu wskazującego tytuł prawny, jaki przysługuje skarżącemu do lokalu stanowiącego jego miejsce zamieszkania, w szczególności odpisu z ksiąg wieczystych, odpisu umowy najmu itp. oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.
Pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania. Podniósł, że skarżący od dnia 8 czerwca 2015 r. musiał wyjechać do [...] celem sprawowania opieki nad matką znajdującą się w krytycznym stanie zdrowia. Wyraził przekonanie, że uwzględnienie wniosku nie przyczyni się do "przewłoki postępowania w sprawie". Do wniosku załączono kserokopię zaświadczenia lekarskiego sporządzonego odręcznie w języku włoskim.
Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2015 r. referendarz sądowy przedłużył termin do wykonania wezwania o 7 dni. Tego samego dnia pełnomocnik złożył kolejny wniosek o przedłużenie terminu o dalsze 14 dni z tą samą argumentacją co poprzednio i z zapowiedzią przedłożenia żądanej dokumentacji po tym terminie.
Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi dnia 29 czerwca 2015 r. Wezwanie referendarza sądowego nie zostało dotąd wykonane.
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna zachować strona, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Można tego wymagać w szczególności od stron reprezentowanych przez profesjonalnych pełnomocników.
Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów, mimo że wskutek przedłużenia terminu dysponował w istocie kilkukrotnie dłuższym czasem niż wynikający z wezwania, doręczonego przecież przed ponad miesiącem. W tym okresie poprzestał jedynie na złożeniu dwóch wniosków o przedłużenie terminu. Nie poczynił natomiast żadnych starań, by pozyskać choćby część żądanej dokumentacji, korzystając z uprawnień wynikających z udzielonego mu pełnomocnictwa. Nie zrealizował zresztą zapowiedzi zawartej w drugim wniosku o przedłużenie terminu o dalsze 14 dni, złożonej dnia 22 czerwca 2015 r., że po upływie tego terminu dostarczy dokumentację objęta wezwaniem. Profesjonalny pełnomocnik, przedstawiając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, powinien być zaś przygotowany na dalszy bieg postępowania w tym przedmiocie, zwłaszcza na to, że będzie musiał zgromadzić i przedłożyć niezbędną dokumentację źródłową mającą ten wniosek wspierać.
Winien tak zorganizować relacje z mocodawcą, by należycie reprezentować jego interesy w tej materii, i być w stanie aktywnie i skutecznie uczestniczyć w tym postępowaniu, zwłaszcza gdy zdaje sobie sprawę, iż mocodawca musi wyjechać do swojego rodzinnego kraju. Skądinąd skarżący, który ma wykonywać działalność gospodarczą, również nie mógł jej po prostu porzucić, nie upoważniając nikogo do załatwiania związanych z nią spraw, w tym prowadzenia rachunkowości, rozliczania się z obowiązków publicznoprawnych, ze stałych zobowiązań z kontrahentami itp. Jego wyjazd w najmniejszym stopniu nie usprawiedliwia więc niewykonania wezwania do nadesłania dokumentów obrazujących wynik tej działalności
Niepodobna się również zgodzić z pełnomocnikiem skarżącego, że dalsze oczekiwanie na wykonanie wezwanie referendarza sądowego pozostaje bez wpływu na przebieg postępowania, gdyż w sposób oczywisty prowadzi ono do jego nieuzasadnionego wydłużenia. Niemniej jeżeli kontynuacja postępowania nie wchodzi w rachubę z powodu nieobecności skarżącego, którego współdziałanie z pełnomocnikiem z jakiś powodów jest niezbędne, pełnomocnik może domagać się jego zawieszenia.
W związku z powyższym trzeba skonstatować, że brak podstaw do dalszego przedłużenia terminu wyznaczonego wezwaniem do uzupełniania danych zawartych we wniosku i w efekcie wyciągnąć konsekwencje procesowe niewykonania tego wezwania. Podkreślić wypada, że stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.
Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. Skarżący zresztą utrzymuje, że nie osiąga żadnych dochodów, choć musi dysponować środkami, z których pokrywa koszty utrzymania, działalności gospodarczej czy choćby podróży do rodzinnego kraju. Jak wspomniano, nie przedstawił też żadnego z wyliczonych w wezwaniu dokumentów związanych z tą działalnością. Nie wiadomo również, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący korzysta z lokalu stanowiącego jego miejsce zamieszkania.
Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku;
w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157).
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.