Uzasadnienie
Ustosunkowując się w terminie do wezwania do uiszczenia 100 zł tytułem wpisu od skargi, skarżący Z. P. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na swe problemy zdrowotne i niepełnosprawność. Wyraził przy tym przekonanie o braku możności uczestniczenia w posiedzeniach sądowych ze względu na trudności z pamięcią i skupieniem uwagi. Podkreślił też, że ponosi wysokie koszty leczenia i niejednokrotnie brakuje mu środków na zakup wszystkich leków.
Dalej oznajmił, że mieszka z żoną. Do posiadanych składników majątkowych zaliczył dom (100 m2), nieruchomość rolną (0,09 ha) i las (1,12 ha), natomiast do źródeł utrzymania: emeryturę swoją (953,34 zł), przysługujący mu zasiłek pielęgnacyjny (153 zł) i emeryturę żony (939,01 zł). Następnie wskazał, że miesięczne wydatki jego gospodarstwa domowego opiewają na kwotę 1.218 zł i obejmują opłaty za opał, prąd, gaz, wodę, odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów i usługi telekomunikacyjne, a także koszty leczenia i spłatę bliżej nieokreślonych rat. W celu wykazania tych okoliczności przedłożył plik dokumentów.
W dniu 12 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W motywach tego rozstrzygnięcia podkreślił, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego przesądza o konieczności uznania, iż skarżący ma możliwość uiszczenia kosztów sądowych. Dodał zarazem, że do oceny zasadności skargi nie jest niezbędne ustanowienie adwokata.
Odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2015 r.
We wniesionym w dniu 1 września 2015 r. sprzeciwie skarżący poprosił o przychylne załatwienie jego wniosku. Raz jeszcze zwrócił uwagę na swoje problemy zdrowotne. Zrelacjonował też, jakie próby podjął w celu zwolnienia go z powinności zapłaty zaległości w opłacie abonamentowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Rozpatrywany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w analizowanej sytuacji zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przepis ten (w brzmieniu obowiązującym dla postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Mając to na uwadze, zaakcentować trzeba, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowej sytuacji, a mianowicie wówczas, kiedy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Domaganie się równocześnie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, czyli prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega bowiem uwzględnieniu wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 wyżej powołanej ustawy).
Odniesienie tych spostrzeżeń do analizowanego przypadku wymaga stwierdzenia, że choć skarżący ma poważne problemy zdrowotne, to trudno uznać, by nie był w stanie ponieść kosztów na tym etapie postępowania. Wszak złożone przez niego oświadczenia i dokumenty pozwalają na zrekonstruowanie wpływów i wydatków jego budżetu domowego, a z zestawienia tego wynika, że po odliczeniu niezbędnych kosztów utrzymania i leczenia do jego dyspozycji pozostaje kwota ośmiokrotnie większa od wpisu od skargi. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący nie wykazał braku możności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a to przemawia za uznaniem, że w jego przypadku nie zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Przy tym zgodzić się należy z referendarzem sądowym, że samodzielne działanie przez skarżącego na tym etapie postępowania nie pozbawia go prawa do sądu.
W istocie bowiem zweryfikowanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika. Co więcej, Sąd, dokonując tej oceny, nie ogranicza się bynajmniej do zbadania trafności zarzutów skargi, a stawiennictwo skarżącego na ewentualnej rozprawie co do zasady nie jest obowiązkowe.
Z tych względów należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wymaga jedynie dodania, że rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie powołanego art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.