Uzasadnienie
Skarżący: D.H.-H., G.H.-H. oraz J.H.-H. wraz ze skargą na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2007 r. skarżącym odmówiono przyznania prawa pomocy. Skarżący J.H.-H. nie wniósł sprzeciwu na to postanowienie, a sprzeciw skarżącego G.H.-H. został prawomocnie odrzucony postanowieniem Sądu z dnia 18 maja 2007 r., wobec czego w odniesieniu do obu wymienionych skarżących postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy miało skutki prawomocnego orzeczenia, zgodnie z art. 259 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).
Natomiast wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu przez skarżącą D.H.-H. Sąd, stosownie do art. 260 P.p.s.a., rozpoznał sprawę prawa pomocy w odniesieniu do tej skarżącej i postanowieniem z dnia 18 maja 2007 r. odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w dniu 21 sierpnia 2007 r. zażalenie na to postanowienie (sygn. akt II FZ 446/07), więc stało się ono prawomocne.
Na podstawie zarządzenia z dnia 10 września 2007 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 641 zł. Odpis zarządzenia doręczono 1 października 2007 r., a w dniu 8 października 2007 r. skarżąca D.H.-H. oraz skarżący G.H.-H. złożyli wspólnie wniosek o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 641 zł "wobec zmiany sytuacji życiowej skarżących". Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 165 P.p.s.a. ten kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy uznając, iż nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości uiszczenia wpisu przez skarżących.
Postanowienie z dnia 5 grudnia 2007 r. zostało zaskarżone, ale wobec nieusunięcia w wyznaczonym terminie braków, postanowieniem z dnia 22 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie skarżącej D.H.-H., jak też zażalenie skarżącego G.H.-H.. Natomiast w dniu 25 czerwca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FZ 168/08) oddalił zażalenia obojga skarżących na to postanowienie.
Sąd zważył:
Postanowieniem referendarza sądowego oraz postanowieniem tut. Sądu prawomocnie orzeczono wobec skarżących o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (uiszczenia wpisu).
W związku z powyższym Sąd wezwał zarządzeniem z dnia 10 września 2007 r. do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając siedmiodniowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor w przypadku jej niewykonania. Skarżący w wyznaczonym przez Sąd terminie nie dokonali wpłaty, natomiast wystąpili do Sądu z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Należy zwrócić uwagę, i takie stanowisko przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia: z dnia 18 września 2007 r., II FZ 330/07 oraz z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 616/07), że bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje jednak przerwany, jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu (w niniejszej sprawie – w ostatnim dniu tego terminu), wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Od obowiązku tego nie zwalnia ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a. Bez znaczenia w tym przypadku pozostaje kwestia zmiany okoliczności wskazanych w nowym wniosku, które mogą uzasadniać zmianę lub uchylenie wcześniejszego postanowienia w tym przedmiocie.
W konsekwencji należy zatem uznać, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym przez sąd do strony po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia w stosunku do toczącego się postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, bez względu na zmianę jego treści oraz zakresu żądania w stosunku do wniosku pierwotnego, nie wpływa również na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero wydanie przez sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkowałoby utratą mocy pierwszego postanowienia.
Odmienne działanie sądu mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania.
Powyższe w pełni odnosi się do niniejszej sprawy, w której nie doszło do wydania prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia skarżących od wpisu – postanowienie z dnia 5 grudnia 2007 r. jest bowiem również odmową przyznania prawa pomocy w tym zakresie; przy tym jest to postanowienie prawomocne wobec zakończenia postępowania zainicjowanego nowym wnioskiem o zwolnienie wydaniem postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 25 czerwca 2008 r. (sprawa II FZ 168/08).
Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić zatem należy, że wobec prawomocności postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2007 r. oraz postanowienia tut. Sądu z dnia 18 maja 2007 r. odmawiających skarżącym przyznania prawa pomocy, jak też postanowienia z dnia 5 grudnia 2007 r. odmawiającego w istocie zmiany wcześniejszych rozstrzygnięć o odmowie, skarżący mieli obowiązek uiszczenia solidarnie wymaganego wpisu w sprawie, a termin jego realizacji wynikał z wezwania doręczonego w dniu 1 października 2007 r. Jak wskazano powyżej, od obowiązku tego nie zwalniało ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany, mimo że skarżący po doręczeniu tego wezwania, z upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnego wpisu, wystąpili do sądu z kolejnym wnioskiem.
W myśl art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Skarżący nie uiścili wpisu mimo istniejącego obowiązku, wobec czego na podstawie wyżej powołanego art. 220 § 3 skargę należało odrzucić.