Uzasadnienie
J.W., reprezentowana przez adwokata E.B., w skardze do tut. Sądu zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...]. Decyzją tą NUCS określił stronie, spadkobiercy po zmarłym M.W., zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 4.005.260,00 zł.
W uzasadnieniu podała, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., obejmującego zalęgłości określone ww. decyzją z [...] grudnia 2021 r. została wszczęta i jest aktualnie prowadzona egzekucja wobec skarżącej. Co prawda wskutek zarzutów egzekucja została zawieszona, nie zmienia to jednak faktu, że po rozpoznaniu zarzutów skarżącej i podjęcia postępowania, wobec niej mogą być – i z całą pewnością będą – prowadzone czynności egzekucyjne. Biorąc zaś pod uwagę, że w zbliżonej sprawie, dotyczącej decyzji NUCS nr [...], w przedmiocie określenia stronie, jako spadkobiercy po zmarłym M.W., zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. – w oparciu o tę decyzję dokonano zajęcia środków skarżącej na rachunku bankowym w kwocie 642.204,46 zł, w przedmiotowej sprawie również zachodzi poważna i uzasadniona obawa, że w przypadku podjęcia egzekucji wobec skarżącej zostaną podjęte również dolegliwe czynności egzekucyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, że ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony.
Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd związany jest zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Są nimi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody - nie każdej, a jedynie znacznej - oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych od odwrócenia skutków. Poprzez wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05).
Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżąca zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędne jest przedstawienie konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 7/13 wskazano, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację.
Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, z 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09, z 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, z 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09 i z 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09). W tymże orzecznictwie akcentuje się również, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Twierdzenia skarżącej powinny być też poparte dokumentami źródłowymi, które pozwalają na weryfikację okoliczności faktycznych przytoczonych przez wnioskodawcę (por. postanowienia NSA z 7 marca 2012 r., I FSK 37/2012; z 6 marca 2012 r., I OZ 116/2012; z 29 lutego 2012 r., II FZ 59/2012; z 14 marca 2014 r., II FSK 171/14).
Przechodząc do rozpoznania wniosku strony wskazać trzeba, że z jego treści wynika, że jej intencją – w sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji – jest wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia stronie, jako spadkobiercy po zmarłym M.W., zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie 4.005.260,00 zł. W pierwszej kolejności odnieść się więc należy do kwestii możliwości rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej w sprawie zainicjowanej skargą na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności tejże decyzji ostatecznej.
Jak wskazuje się obecnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, (por. postanowienie NSA z 16 maja 2017 r., sygn. akt I OZ 866/17), podzielanym w pełni także przez tut. Sąd, instytucja wstrzymania wykonania dotyczy aktów wydawanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W pojęciu "sprawy", o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mieścić się będzie zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, jak również decyzje organów obu instancji, wydane w postępowaniu zwykłym, które będąc postępowaniem pierwotnym, stanowiło jedynie jego przedłużenie lub powtórzenie (por. Włodzimierz Ryms "Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności" [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zagadnienia wybrane, Warszawa 2003, s. 60; Bogusław Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz", WK 2016, pkt 18 do art. 61). Ustawodawca odsyła do pojęcia "sprawy" w jej znaczeniu materialnoprawnym. Jej tożsamość wyznaczają elementy skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego, a więc identyczność podmiotów, identyczność przedmiotu tego stosunku oraz identyczność obu jego podstaw – prawnej i faktycznej. Tak szerokie rozumienie sprawy administracyjnej umożliwia wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia wydanego w trybie zwykłym – w przypadku wniesienia skargi dotyczącej aktu wydanego w trybie nadzwyczajnym, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Mając na względzie powyższe Sąd stanął na stanowisku, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej NUCS z dnia [...] grudnia 2021 r., ponieważ okoliczności przedstawione we wniosku nie uzasadniają twierdzenia o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącej powołał się jedynie na prowadzoną egzekucję, która została zawieszona na czas rozpoznania wniesionych przez stronę zarzutów. Podał również, że w wyniku prowadzenia egzekucji w sprawie dotyczącej określenia stronie, jako spadkobiercy po zmarłym M.W., zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r., dokonano zajęcia środków na rachunku bankowym w kwocie 642.204,46 zł. Jednakże pełnomocnik skarżącej nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową i rodzinną strony, wskazującą stan posiadanego przez nią majątku, czy ponoszonych wydatków.
Uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot powołujący się na te okoliczności, że one zachodzą (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I FZ 140/19). Ocenić sytuację skarżącej można jedynie wówczas, gdy potwierdzi ona stosownymi dokumentami okoliczności, na które się powołuje. Sąd nie ma bowiem możliwości porównania wielkości nałożonego obowiązku z sytuacją majątkową strony. Z uzasadnienia przedmiotowego wniosku nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącej oraz jaki wpływ na jej sytuację ma przymusowa egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji wskazanej we wniosku. Obowiązkiem więc skarżącej było uprawdopodobnienie, że na skutek prowadzenia egzekucji grozi jej szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji decyzji ostatecznej NUCS z dnia [...] grudnia 2021 r. nie wystarczy zwrot wyegzekwowane należności wraz z odsetkami.
W ocenie Sądu, powołanie się przez pełnomocnika skarżącej wyłącznie na okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego bez wskazania jakichkolwiek informacji o źródłach jej utrzymania, o jej sytuacji majątkowej i rodzinnej powoduje, że nie można uznać, że wniosek ten jest uzasadniony.
W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.