Uzasadnienie
- I. Decyzją z 21 stycznia 2019r. Wójt Gminy Z. ustalił H. S. oraz A. S., podatek od nieruchomości na 2019r.
Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wymiar podatku nastąpił zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.
W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podnieśli, że wbrew temu co przyjął Wójt Gminy, wskazana w decyzji nieruchomość nie ma charakteru mieszkaniowego lecz turystyczno-rekreacyjny.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] czerwca 2019r. ([...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wskazując, że decyzja została wydana w stosunku do K. P., H. S., A. S., I. S. i K. S..
W motywach decyzji organ wskazał, że wymiaru podatku dokonano na podstawie informacji podatkowych złożonych przez podatników w 2017r. oraz danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Z dokumentów tych wynika, że przedmiotowa działka oznaczona jest symbolem B.., czyli została sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe, chociaż wcześniej oznaczona była symbolami "[...]" oraz "[...]". Tym samym, biorąc pod uwagę treść art. 7a ust. 1 i 2 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1445 ze zm.; dalej-u.p.o.l.) oraz art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 2101 ze zm.; dalej-p.g.k.), dane te mają charakter wiążący dla organów podatkowych w zakresie powierzchni nieruchomości i jej przeznaczenia. Oznacza to, że należy uwzględnić je przy określaniu wymiaru podatku od nieruchomości.
Ponadto, tak długo, jak zapisy w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostę nie zostaną zmienione w zakresie kwalifikacji – organ nie może przyjąć dla celów podatkowych, że nieruchomość ta jest faktycznie użytkowana w inny sposób aniżeli mieszkaniowy. Na poparcie swojego stanowiska organ odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi wyroku tego sądu z 11 lipca 2012r. (sygn. akt: II FSK 2632/10) oraz wyroku z 5 czerwca 2014r. (sygn. akt: II FSK 1647/12).
II. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik H. S. i A. S. podniósł zarzut naruszenia art. 21§5 oraz art. 120, art. 121§1, art. 124 i art. 180§1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 900; dalej-O.p.), jak również art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l.
Uzasadniając skargę jej autor skargi podniósł, że nieruchomość, której dotyczy sprawa, położona jest w obrębie B. P. [...] i służy wyłącznie do celów turystycznych. Ze względu na jej położenie nie ma możliwości, aby była wykorzystywana jako gospodarstwo domowe. Nieruchomość ta była użytkowana wcześniej jako pastwisko, natomiast obecnie stanowi porośnięty krzewami i drzewami nieużytek. Ponadto przed wydzieleniem jej z innej nieruchomości oznaczona była symbolami "[...]" oraz "[...]", a sposób jej użytkowania nie uległ od tego czasu zmianie. Tym samym, nieruchomość ta powinna zostać zwolniona od opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. Organy nie wzięły również pod uwagę treści art. 21§5 O.p., z którego wynika, że organ nie był związany danymi zawartymi w ewidencji, skoro dane te są niezgodne ze stanem faktycznym.
Ponadto art. 180§1 O.p. przewiduje otwarty system dowodów, nie było zatem podstaw, aby pominąć dowody przedstawione przez Skarżących na okoliczność faktycznego charakteru nieruchomości. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
- III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2019r. poz. 2325 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.).
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ale zasadniczo z innych przyczyn niż te, które zostały w niej podniesione.
Na obecnym etapie sądowej kontroli legalności pierwszorzędne znaczenie ma kwestia podmiotów opodatkowania i adresatów decyzji podatkowej. Tym samym ocenę prawną należy rozpocząć od przypomnienia treści art. 3 ust. 4 u.p.o.l., który stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6. W przypadku współwłasności (współposiadania) podatnikami podatku od nieruchomości są, co do zasady, wszyscy współwłaściciele (współposiadacze). Na wszystkich z nich ciąży solidarnie obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego będącego przedmiotem współwłasności (współposiadania) co oznacza, że organ podatkowy może żądać uiszczenia całości lub części podatku od nieruchomości od kilku z nich lub każdego z osobna, a uiszczenie podatku od nieruchomości przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych z obowiązku.
Jednocześnie aż do uiszczenia całej kwoty należnego podatku od nieruchomości od nieruchomości lub obiektu budowlanego będącego przedmiotem współwłasności (współposiadania), wszyscy współwłaściciele (współposiadacze) pozostają zobowiązani (por. art. 91 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 366 k.c.). Powyższe oznacza, że każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, bez względu na to z jakiej części nieruchomości oraz w jaki sposób faktycznie korzysta, pozostaje osobiście odpowiedzialny za całość powstałego zobowiązania podatkowego, z zastrzeżeniem, że jego uiszczenie przez jednego ze współwłaścicieli zwalnia pozostałych (por. wyrok WSA w Rzeszowie w z 13 grudnia 2011r. sygn. akt: I SA/Rz 717/11 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl-CBOSA). Oznacza to również, że organy podatkowe nie ustalają podatku od nieruchomości częściowo poszczególnym współwłaścicielom będącym osobami fizycznymi.
Decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości dotyczą całej nieruchomości (bez wyszczególniania udziałów współwłaścicieli) i doręczane są wszystkim współwłaścicielom. W wyroku z 24 kwietnia 2013r. (sygn. akt: I SA/Sz 927/12-CBOSA) WSA w Szczecinie wskazał, że "jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli. Nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności gruntu. W postępowaniu podatkowym za strony należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych działek i to do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tych gruntów. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całej nieruchomości".
Powyższe dotyczy także współwłaścicieli będących małżonkami. W rozumieniu art. 3 ust. 4 u.p.o.l. współwłaścicielami (współposiadaczami) są, między innymi: małżonkowie - w stosunku do nieruchomości (obiektów budowlanych) stanowiących ich współwłasność łączną (a więc nieruchomości oraz obiekty budowlane wchodzące w skład majątku wspólnego małżonków) oraz współwłasność ułamkową. Tym samym nie są oni łącznie zobowiązani do zapłacenia podatku od nieruchomości stanowiących, zarówno ich współwłasność, jak i odrębną własność każdego z nich. Każdy z małżonków powinien więc otrzymać odrębnie decyzję podatkową na nieruchomość wchodzącą w skład majątku małżeńskiego. W decyzji powinni być wykazani obydwoje małżonkowie jako podatnicy, a podatek w jednej kwocie (bez podziału). Praktyka wymierzania podatku od nieruchomości w jednej decyzji doręczanej dowolnemu małżonkowi jest niezgodna z wymogami Ordynacji podatkowej.
Każdy z małżonków powinien bowiem otrzymać decyzję odnoszącą się do nieruchomości wchodzącej w skład majątku małżeńskiego. Podobnie sądy administracyjne uznały w sprawach o sygn.: II FSK 244/06, I SA/Ol 579/08, I SA/Ol 593/09, I SA/Sz 874/06, III SA/Po 318/10, I SA/Sz 213/13-CBOSA (szerzej: P. Borszowski, Współwłaściciele jako podatnicy podatku od nieruchomości, System informacji prawnej LEX; L. Etel, Podatek od nieruchomości. Komentarz, Warszawa 2012r., s. 240 - 241).
Sąd mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych (zob. wyroki w sprawach III SA/Po 318/10, III SA/Po 206/10, I SA/Gl 17/09, I SA/Lu 754/07, I SA/Kr 453/07, I SA/Bk 368/07, III SA/Po 617/12, I SA/Kr 1559/12, I SA/Lu 1237/13, I SA/Sz 531/13, I SA/Po 768/18-CBOSA) za utrwaloną uznaje relację między art. 3 ust. 4 u.p.o.l. a art. 92§1 i art. 133§1 O.p., zgodnie z którą w przypadku nieruchomości pozostającej we współwłasności, wszyscy współwłaściciele powinni być adresatami jednej decyzji, w której wysokość podatku od nieruchomości należy ustalić w jednej kwocie. Wszystkim też decyzja ta powinna być doręczona. Skutkiem jej doręczenia jest powstanie zobowiązania podatkowego. W efekcie doręczenia decyzji dochodzi również do solidarnej odpowiedzialności tych współwłaścicieli, którym decyzję doręczono. Odpowiedzialność solidarna wyraża się w tym, że organ może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich współwłaścicieli łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie organu przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych.
Jednak ta solidarna odpowiedzialność podatników musi mieć u podstaw zobowiązanie podatkowe, które powstaje przez doręczenie decyzji ustalającej wszystkim współwłaścicielom - osobom fizycznym, a nie tylko niektórym z nich.
Każdy bowiem ze współwłaścicieli ma prawo, jako podatnik z mocy ustawy podatkowej, wykazywać organowi w postępowaniu podatkowym okoliczności istotne dla samej zasady opodatkowania oraz dla wysokości zobowiązania podatkowego.
W kontekście powyższych rozważań Sąd zauważa, że w przekazanych sądowi aktach administracyjnych jest decyzja organu podatkowego I instancji przy czym z jej treści wynika, że skierowana została do H. S. i A. S., których wymieniono z podaniem adresu a pozostali współwłaściciele zostali wskazani w lewej dolnej części decyzji z wyszczególnieniem ich udziałów ale bez informacji czy i do nich skierowano decyzję bowiem nie zamieszczono przy ich nazwiskach danych adresowych.
Małżonków traktuje się tak jak każdych innych współwłaścicieli, którzy podlegają wspólnemu opodatkowaniu na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. u.p.o.l. który stanowi, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania. Natomiast obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust.
5. W obowiązującym stanie prawnym małżonkowie otrzymają jedną, lecz wydaną odrębnie decyzję dotyczącą nieruchomości wspólnej. Przy wymiarze podatku na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. przesłanką dokonania wspólnego wymiaru podatku małżonkom jest przysługiwanie własności przedmiotu opodatkowania wspólnie małżonkom (zob. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018r., sygn. akt: II FSK 37/16-CBOSA).
Tym samym w sprawie tej doszło do naruszenia art. art. 3 ust. 4 u.p.o.l. a art. 92§1 i art. 133§1 O.p., art. 3 ust. 4 u.p.o.l. a art. 92§1 i art. 133§1 O.p. Rozpoznanie pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać przy tym jako przedwczesne.
Rozpoznanie pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należało uznać przy tym jako przedwczesne.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organy podatkowe wydając decyzję prawidłowo określą podatników -współwłaścicieli spornej nieruchomości i doręczą im decyzję podatkową zachowując wymogi proceduralne.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, art. 205§2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit a i § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1800 ze zm.). Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania w wysokości [...] zł składa się: wpis od skargi w kwocie [...]zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...]zł.