Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 14.04.2014r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności za zajęcie pasa drogowego.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R. K. ur. w 1978r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K. P. – K. ur. w 1978r. oraz synem B. K. ur. w 2009r. Rodzina mieszka w mieszkaniu rodziców skarżącego o pow. 57,89 m2, znajdującym się w K. przy ul. S. R.K. podaje, iż jest zatrudniony w Korporacji Prawno Finansowej "F" Spółka Komandytowo Akcyjna oraz na U. a jego miesięczny dochód wynosi 542,30 zł. We wskazanym przez niego przelewie wynagrodzenia widnieje jednak kwota 718,93 zł. a jej nadawcą jest V. S.A. z W. W 2013r. uzyskał on łączny dochód w wysokości 6 507,58 zł., przy przychodzie na pozimie 7 794,06 zł.
Według oświadczenia wnioskodawcy K. P. – K. zatrudniona jest na Uniwersytecie Pedagogicznym im. Komisji Edukacji Narodowej w K. oraz na ½ etatu w Stowarzyszeniu Dobrej Nadziei w K., gdzie uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 1 833,98 zł. Jednocześnie z przedłożonego zaświadczenia, z dnia 28.08.2014r. wynika, że K. P. – K. zatrudniona jest na ½ etatu, na czas nieokreślony i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2 091,17 zł.
W 2013r. uzyskała ona łączny dochód w wysokości 35 555,69 zł., przy przychodzie na poziomie 39 774,45 zł.
Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: czynsz – 544,05 zł., opłaty za energię elektryczną w wysokości 177,96 zł. (dostawca: Tauron Dystrybucja S.A.) oraz w wysokości 201,50 zł. (dostawca: Duon Marketing and Trading S.A.).
Wnioskodawca podaje, iż nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09).
Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące podstawowych kwestii z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, są sprzeczne oraz niepełne.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż strona skarżąca nie sporządziła pełnego spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, mimo wezwania jej o to. Wymienienie kwot płaconych z tytułu czynszu oraz za energię elektryczną nie stanowi bowiem wywiązania się z obowiązku nałożonego na stronę skarżącą, w tym zakresie. Wnioskodawca nie podał w konsekwencji, nawet w przybliżeniu, sum wydawanych na wyżywienie, środki czystości czy inne stałe opłaty.
Rozbieżne są też kwoty miesięcznych dochodów małżonków, podane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w porównaniu z przedłożoną później dokumentacją, przesłaną w wyniku wezwania.
W formularzu PPF R.K. podał bowiem, iż jest zatrudniony w Korporacji Prawno Finansowej "F" Spółka Komandytowo Akcyjna oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim a jego miesięczny dochód wynosi 542,30 zł. Tymczasem w nadesłanym piśmie z dnia 14.10.2014r. miesięczny dochód określił on na poziomie 718 zł., podkreślając na tą okoliczność przelew na kwotę 718,93 zł., ujęty w wyciągu z rachunku prowadzonego przez mBank S.A. Zaznaczyć przy tym trzeba, że nadawcą przelewu był trzeci, niewymieniony, uprzednio podmiot - V. S.A. z W. Nieścisłości występują też w oświadczeniu wnioskodawcy, dotyczącym wynagrodzenia K. P. – K. W formularzu PPF R.K. podał iż wynosi ono 1 833,98 zł., miesięczne a przedłożone zaświadczenie, z dnia 28.08.2014r. określało przedmiotowe wynagrodzenie na sumę 2 091,17 zł., miesięcznie.
Z przesłanego wyciągu z konta R.K. nr [...], prowadzonego przez mBank S.A. wynika ponadto, iż otrzymuje on stałe wpłaty od firmy: "V" (dowód: transakcja z dnia13.07.2014r. na kwotę 200 zł., transakcja z dnia14.07.2014r. na kwotę 400 zł., transakcja z dnia 21.07.2014r. na kwotę 620 zł., transakcja z dnia 21.08.2014r. na kwotę 464 zł.), mimo formalnego zawieszenia jej działalności !
Dokładna analiza przedmiotowego wyciągu wskazuje również, że konto nr [...] zasilane jest przelewami z innego, nieujawnionego, konta R.K. nr [...] (transakcja z dnia 01.08.2014r. na kwotę 98 zł., transakcja z dnia 23.08.2014r. na kwotę 54 zł., transakcja z dnia 21.08.2014r. na kwotę 2 068 zł.). Zgodnie natomiast z wymogami wystosowanego do strony skarżącej wezwania, wnioskodawca zobowiązany był przesłać stosowny wyciąg i z tego rachunku.
Zauważyć też wypada, że K. P. – K. posiada kartę kredytową Santander Consumer Bank S.A., której limit zadłużenia wynosi 3 500 zł., z czego kwota 1 178,22 zł. możliwa jest do wydania.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz.270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.