Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 14 lutego 2012r., sygn. akt I SA/Kr 2143/10.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami, jest właścicielem mieszkania, które nazywa "norą" i uzyskuje dochód w wysokości 50 groszy dziennie.
Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) w piśmie z dnia 29 marca 2016r., skarżący stwierdził, że nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu.
Do pisma dołączone zostały dwie decyzje Prezydenta Miasta Tarnowa: z dnia 10.03.2016r. - odmawiająca przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty i marzec 2016r. i z dnia 11.03.2016r. - odmawiająca przyznania zasiłku celowego na zakup żywności.
Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego, uznając, że nie wykazał on spełnienia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł skutecznie sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z nowelizacją z dnia 9 kwietnia 2015r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015, poz. 658), przepis art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015r. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przed dniem 15 sierpnia 2015r. zatem do rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy zastosować należy przepis art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015r.
Zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku, tzn. tak, jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się, więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Skutkiem wniesionego przez skarżącego sprzeciwu jest utrata mocy zaskarżonego postanowienia i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zgodnie z 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Należy wskazać, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy może dotyczyć zatem wyłącznie osób na tyle ubogich, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II OZ 725/13; LEX nr 1437287). Co równie istotne, to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy.
Orzeczenie Sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 43/15; LEX nr 1640593).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie przedstawił w wystarczający sposób sytuacji materialnej swojego gospodarstwa domowego. Jedyną informacją podaną przez skarżącego, a istotną dla niniejszego rozstrzygnięcia jest ta, że skarżący posiada mieszkanie, pozostaje w gospodarstwie domowym z dwiema córkami oraz że jego łączny dochód wynosi 50 groszy. Dlatego też referendarz sądowy w trybie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał skarżącego o przedstawienie dodatkowych informacji (i dokumentów), które pozwoliłyby ocenić, czy skarżącemu przysługuje prawo pomocy.
Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego nie przedstawił żadnych informacji, które mogłyby naświetlić jego położenie finansowe i dać podstawę do oceny zasadności wniosku o prawo pomocy. Również przedłożone kserokopie decyzji odmawiających skarżącemu przyznania zasiłku okresowego i celowego, nie dają podstaw do ustalenia sytuacji finansowej skarżącego.
W konsekwencji należało przyjąć, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA, z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10).
Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.