Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 14.02.2012r., sygn. akt I SA/Kr 2143/10.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" Z.Ś. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwoma córkami, jest właścicielem mieszkania, które nazywa "norą" i uzyskuje dochód w wysokości 50 groszy dziennie.
W piśmie z dnia 29.03.2016r. stwierdził natomiast, że nie pracuje i nie uzyskuje żadnego dochodu.
Do pisma dołączone zostały dwie decyzje Prezydenta Miasta T; z dnia 10.03.2016r. - odmawiająca przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty i marzec 2016r. i z dnia 11.03.2016r. - odmawiająca przyznania zasiłku celowego na zakup żywności.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09).
Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były natomiast niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z.Ś.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów, na tą okoliczność.
Nadesłane przez wnioskodawcę pismo z dnia 29.03.2016r. będące odpowiedzią na w/w wezwanie nie przyczyniło się jednak do naświetlenia sytuacji materialno finansowej strony.
Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności, przedmiotów wartościowych czy nieruchomości. Stąd też brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła pełnych danych liczbowych mogących posłużyć do przeprowadzenia tej swoistej kalkulacji jej możliwości finansowych. Z jednej strony Z.Ś. oświadczył, że jego dochód wynosi 50 groszy dziennie, co dawałoby ok. 15 zł. (0,50 zł. x 30 dni = 15 zł.) miesięcznie i z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego oraz logiki byłoby nieprawdopodobne aby z kwoty tej mogłyby utrzymać się trzy osoby. Z drugiej strony wnioskodawca stwierdził, w w/w piśmie, że nie uzyskuje żadnego dochodu, co również jest niemożliwe z w/w przyczyn.
Z kolei odpowiedź strony na wezwanie o przedłożenie spisu miesięcznych wydatków rodziny, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, iż: nie posiada takich rachunków, nie stanowi prawidłowego wywiązania się z nałożonego na nią obowiązku.
Taka odpowiedź dowodzi natomiast, iż strona skarżąca nie przejawia chęci współpracy z sądem w zakresie ustalenia stanu faktycznego, do czego jest zobligowana, jeżeli chce uzyskać pomoc ze strony Skarbu Państwa. Nie ma tu więc mowy o "wykazywaniu" przesłanek prawa pomocy. W przypadku bowiem kiedy strona nie prowadzi spisu wydatków, spis taki powinna na wezwanie sporządzić, chociażby orientacyjny.
W konsekwencji więc w/w okoliczności należy stwierdzić, że przedstawiony przez stronę skarżącą materiał jest niekompletny a więc niewystarczający do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Postawa strony, która tak jak w tym wypadku, wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA, z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA, z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA, z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12). Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA, z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10).
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt. 1, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.).