Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek H.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.08.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów H.C. ur. w 1961r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem M.C. ur. w 1959r. Od 2012r. pomiędzy małżonkami obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej.
Wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości 619,08 zł., miesięcznie, netto. W 2013r. uzyskała ona z tego tytułu dochód w kwocie 20 955,18 zł.
M.C. zatrudniony jest w C.Sp. z o.o. w K., z wynagrodzeniem 1680 zł., miesięcznie, brutto. Jego dochód z tego tytułu w 2014r. wyniósł 9 412,50 zł., przy przychodzie w wysokości 10 080 zł. W 2013r. jego dochód wyniósł z kolei 15 131,73 zł. przy przychodzie w wysokości 16 355,48 zł. Pensję za miesiąc luty 2015r. otrzymał on w gotówce.
Miesięczne wydatki rodziny związane z bieżącymi potrzebami obejmują: koszty żywności – ok. 700 zł., koszty środków czystości - ok. 100 zł., koszty lekarstw – ok. 150 zł., opłatę za energię elektryczną – ok. 150 zł., opłatę za gaz – ok. 200 zł.
Małżonkowie są współwłaścicielami, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, nieruchomości gruntowej o pow. 0,0986 ha, położonej w R., Gmina Z. ([...]), stanowiącej drogę, która obciążona jest pięcioma hipotekami przymusowymi na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, w kwotach: 244 131 zł., 559 101 zł., 594 174 zł., 173 646 zł., 966 874 zł.
Wnioskodawczyni oświadczyła równocześnie, że mieszka w domu należącym do córki N.C., która przebywa poza granicami kraju i nie jest nigdzie zatrudniona.
Strona skarżąca zaznaczyła, iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. oraz że prowadzonych jest w stosunku do niej szereg postępowań egzekucyjnych. Na tą okoliczność przedłożyła ponownie jedenaście tytułów wykonawczych, z dnia 08.01.2013r., na następujące kwoty należności głównych: 92 815 zł., 225 963 zł., 217 022 zł., 10 637 zł., 1 228 zł., 5 214 zł., 4 285 zł., 1 153 zł., 2 463 zł., 7 146 zł., 60 390 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy).
W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r., sygn. akt. FZ 794/04, postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12).
Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Oczywiście w przypadku kiedy strona bierze udział również w innych postępowaniach, podczas analizy jej sytuacji finansowej należy wziąć pod uwagę łączną wysokość kosztów sądowych we wszystkich sprawach. W przedmiotowej sprawie wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wynosi 3 079 zł. a w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1347/13 - 3 223 zł. Tak więc łączna suma stanowiąca obciążenie finansowe dla strony skarżącej wynosi 6 302 zł. Kwota ta jest natomiast poza możliwościami płatniczymi strony skarżącej, w świetle przedstawionych okoliczności.
Stąd też zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych w tym zakresie jest uzasadnione.
Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1, art. 245§3, art. 246§1 pkt.
- 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz.270 z p. zm.).