Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 05.12.2016r., nr [...] w przedmiocie opłaty targowej za dzień 15 stycznia 2016r.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.B. ur. w 1961r. jest po operacji tętniaka mózgu. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem A.B. ur. w 1953r. oraz synem Ł.B. ur. w 1989r.
Wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości 955,03 zł, miesięcznie, netto. W 2016r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 13 320,32 zł. A.B. jest po operacji biodra i otrzymuje z ARiMR rentę strukturalną w wysokości 1013 zł, miesięcznie, netto. Syn Ł.B. przebywa obecnie za granicą. Ma on zaciągnięty kredyt inwestycyjny na maszyny rolnicze, którego miesięczna rata wynosi 2050,46 zł, a termin spłaty wynosi 5 lat.
Miesięczne stałe wydatki rodziny obejmują: koszty lekarstw – 200 zł, koszty lekarstw męża – 80 zł, koszty ogrzewania – 208 zł, opłatę za wodę 100 -150 zł, opłatę za energię elektryczną – 215,45 zł, opłatę za gaz – 50 zł. Na środki czystości, niezbędną odzież, dojazdy, małżonkowie wydają 350 - 450 zł, miesięcznie na jedną osobę.
Mieszkają w domu syna, budynek jest częścią gospodarstwa o pow. 6,3547 zł, którego Ł.B. jest właścicielem. Małżonkowie są natomiast współwłaścicielami, na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, zabudowanej działki w S. o pow. 0,0501ha.
A.B. jest z kolei właścicielem działki znajdującej się w N.o pow. 0,1635 ha, oraz 10 letniego samochodu.
Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł, wygospodarowała jednak następujące kwoty: 2 327,30 zł, 500 zł, 1500 zł.
Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09).
Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06).
Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K.B.. Stąd też pełnomocnik strony został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej.
Strona nie nadesłała jednak:
- - zeznań podatkowych A.B., za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego dochodach i przychodach w 2016r.,
- - wyciągów z kont bankowych Ł.B., obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan,
- - zeznań podatkowych Ł.B., za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego dochodach i przychodach w 2016r.,
Podkreślić należy, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat sytuacji majątkowej i finansowej jej oraz wszystkich domowników. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę. To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie nie określono ani nie udokumentowano dochodów syna K.B. – Ł.B., prowadzącego de facto wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawczynią, co zresztą zostało przez nią stwierdzone w oświadczeniu, zawartym w formularzu PPF.
W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania wskazanych dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc kompletnego materiału, do którego przedłożenia zobowiązana była wnioskodawczyni, aby przeprowadzić dogłębną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79).
Oczywiście stałe dochody uzyskiwane przez małżonków nie są wysokie, jednakże możliwość uiszczenia przez nich sum przewyższających te dochody, wymaga dokładnego wykazania dochodów syna, zwłaszcza, że wpis od skargi w tym postępowaniu oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 233/17 wynosi łącznie tylko 200 zł (100 zł +100 zł = 200 zł).
Warto też zauważyć, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, dokumentu, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14).
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.).