Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.12.2013r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 2183/13 J.N. ur. w 1964r. prowadzi obecnie gospodarstwo domowe wraz z synem P.N. ur. w 1991r. Wnioskodawca wynajmuje pokój o pow. 16 m2, wraz z dostępem do łazienki i kuchni, od byłej żony H.N.. Mieszkanie położone jest przy ul. P. w T. J.N. zatrudniony jest w "Firmie Handlowo – Usługowej, H.N.", z wynagrodzeniem 1237,20 zł., netto, miesięcznie (brutto 1680 zł.) W 2013r. uzyskał on 12 957,85 zł. dochodu, przy przychodzie na poziomie 14 070,35 zł. P.N. obecnie nie jest nigdzie zatrudniony a w 2013r. nie uzyskał żadnego dochodu. Wnioskodawca z tytułu opłat przekazuje żonie, co miesiąc, kwotę 75 zł. a na leki wydaje ok. 80 - 120 zł., miesięcznie. Spłaca również raty pożyczki w wysokości 756,64 zł. Nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro.
Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie tylko w części.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11).
Z całą pewnością zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma zastosowanie w przypadku kiedy strona uzyskuje stały dochód i jest jeszcze w stanie spłacać raty pożyczki w wysokość 756,64 zł., miesięcznie. Trzeba bowiem podkreślić, iż zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11). Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 500 zł. Biorąc więc pod uwagę wysokość tej sumy, wysokość miesięcznego dochodu wnioskodawcy oraz jego wydatki stwierdzić należy, iż zwolnienie J.N. w całości od kosztów sądowych wychodziłoby poza ustawowe ramy instytucji prawa pomocy.
Zasadne jest natomiast zwolnienie go od kosztów sądowych w 3/4 części. J.N. nie ma bowiem żadnych oszczędności, uzyskiwane przez niego wynagrodzenie nie jest wysokie i będzie też musiał ponieść koszty części wpisu od skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 2183/13. Stąd też nawet w obliczu faktu, iż wnioskodawca jest w wstanie spłacać raty pożyczki w wysokości 766,64 zł. konieczność uiszczenia kosztów sądowych w pełnym zakresie przekraczałaby możliwości płatnicze strony skarżącej.
Przedmiotowe rozstrzygnięcie nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Jest wynikiem racjonalnego miarkowania możliwości finansowych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne. Łączna suma z tytułu wpisów od skarg w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 2183/13 wyniesie bowiem 567 zł. (441,75 zł. + 125 zł. = 566,75 zł.) i stanowić będzie kwotę mniejszą od wysokości spłacanej raty pożyczki.
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).