Uzasadnienie
Pismem datowanym na 20 marca 2016 r. R. sp. z o.o. z siedzibą w K. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 lutego 2016 r. znak: [...] w przedmiocie uznania ponaglenia na niezakończenie kontroli podatkowej w zakresie podatku od towarów i usług za maj 2015 r. za bezzasadne.
W wywiedzionej skardze Spółka zarzuciła wskazanemu postanowieniu naruszenie art. 139, art. 121, art. 122, art. 125 § 1 i 2, art. 284b Ordynacji podatkowej oraz art. 13b ustawy o kontroli skarbowej w związku z art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług poprzez nieuzasadnione przedłużanie prowadzonego postępowania kontrolnego w zakresie weryfikacji zasadności zwrotu podatku VAT za maj 2015 r. pod pretekstem zakończenia postępowań kontrolnych prowadzonych wobec kontrahentów skarżącej spółki, a tym samym uzależnienie wyniku postępowania wobec strony od innych postępowań, co nie znajduje oparcia w przepisach prawa. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o: uznanie, że skarga jest uzasadniona, a w konsekwencji wyznaczenie ostatecznego terminu załatwienia sprawy przez organ skarbowy w terminie zapobiegającym upadłości firmy, stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Dla porządku wyjaśnić na wstępie należy, że w uzasadnieniu skargi Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Równocześnie Spółka wyraźnie określiła przedmiot swojej skargi wskazując, że jest to skarga na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 lutego 2016 r. znak: [...]. jako stronę zaś postępowania sądowo- administracyjnego obok strony skarżącej wskazano na Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec powyższego Sąd przyjął, że przedmiotem wniesionej skargi jest ww. postanowienie. Równocześnie zaznaczyć w tym miejscu należy, że jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, organem właściwym w przypadku ewentualnego wniesienia skargi na bezczynność winien być Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzący postępowanie w pierwszej instancji, nie zaś Dyrektor Izby Skarbowej.
Przechodząc teraz do powodów odrzucenia skargi wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje obok orzekania w sprawach skarg na decyzje m.in. kontrolę postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, którego bezzasadność stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie jest specyficznym środkiem ochrony prawnej w postępowaniu podatkowych. Ponaglenie to przysługuje na czynność organu administracyjnego, która w tym przypadku będzie przybierała postać swoistego milczenia organu. Zgodnie z art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej O.p.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Organ podatkowy, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości.
Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 141 § 2 O.p.). Mimo że ustawa nie wskazuje w jaki sposób organ powinien postąpić w przypadku uznania ponaglenia za nieuzasadnione przyjmuje się, że w takim przypadku powinien orzec w tym zakresie w formie postanowienia. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność administracji (por. R. Hauser (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2009, Wyd. Praw. LexisNexis, wyd. 5 s. 612).
Ponaglenie o którym mowa w art. 141 § 1 O.p. jest więc warunkiem złożenia skargi na bezczynność organu podatkowego do sądu administracyjnego, której samodzielnym przedmiotem jest bezczynność organu, a nie wypowiedź w tym przedmiocie organu wyższego stopnia. Postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej (por. P. Pietrasz w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX nr 100317).
Ponaglenie o jakim mowa w art. 141 § 1 O.p. spełnia zatem identyczną funkcję jak zażalenie przewidziane w art. 37 k.p.a. Z kolei na tle art. 37 k.p.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia. Postanowienie wydane w trybie art. 37 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 872/12, postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 74/13, czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2013 r. sygn. akt VI SAB/Wa 157/13; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując powyższe wskazać należy, że ponaglenie z art. 141 § 1 O.p. nie stanowi środka zaskarżenia, nie służy bowiem kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu spowodowanie, aby rozstrzygnięcia takie w ogóle zostały wydane.
Zaznaczyć należy przy tym, że postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy również do postanowień kończących postępowanie dotyczy bowiem kwestii wpadkowej, tj. bezczynności organu lub przewlekłości postępowania zaistniałej w toku sprawy podatkowej. Nie można też uznać, że postanowienie wydane w oparciu o art. 141 O.p. jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie tego, aby w sprawie zostało podjęte rozstrzygnięcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 1350/10, z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1643/12).
Skoro zatem zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie należy do postanowień, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a, jak również nie sposób go zaliczyć do innych aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie, jako podlegających kontroli sądu administracyjnego, to skargę należy uznać za niedopuszczalną. Taka skarga w myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a podlega odrzuceniu. Zwrócić przy tym należy uwagę, że stanowisko w zakresie niedopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia wydanego w wyniku wniesionego ponaglenia znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 460/05, WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 909/11, WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Lu 650/11, WSA w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 355/12, WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt III SAB/Po 3/12, WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Po 901/12, WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 1016/12, WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt I SA/Po 81/13).
Mając zatem na względzie podniesione wyżej okoliczności faktyczne i prawne sprawy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie mieści się w kategorii spraw podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. i z tej przyczyny uznał skargę za niedopuszczalną i orzekł o jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei zgodnie z § 3 art. 58 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a, który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.