Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. I SA/Kr 849/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej "popsa", "L" sp. z o.o. (będącą ówcześnie w upadłości) zwanej dalej "Społką" z części wpisu od skargi kasacyjnej, oddalając w pozostałej części wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W ocenie Sądu, posiadane ówcześnie środki finansowe na rachunku bieżącym w kwocie 18.000,00 zł, a także lokata bankowa w kwocie 80.000,00 zł. oraz stałe miesięczne dochody w wysokości 1500zł z tytułu dzierżawy nieruchomości umożliwiały Spółce bez uszczerbku dla jej sytuacji uiszczenie połowy wpisu od skargi kasacyjnej tj. kwoty 11.379,00 zł.
Wniesione zażalenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 marca 2008 roku sygn. akt I FZ 522/07. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z zebranej w sprawie dokumentacji jasno wynikało, że syndyk masy upadłości dysponował środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi kwotę połowy wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tak ustalonym stanem faktycznym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozwiązanie w kwestii prawa pomocy przyjęte przez Sąd pierwszej instancji utrzymywało równowagę między interesami Skarbu Państwa a indywidualnym interesem upadłego i jego wierzycieli.
Jednocześnie rozstrzygnięcie to realizowało cel instytucji prawa pomocy, jakim było umożliwienie obrony swych praw na drodze sądowej podmiotom, które ze względu na trudną sytuację majątkową nie miały dostatecznych środków, aby w pełni pokryć koszty z tym związane, a przede wszystkim koszty sądowe.
Spółka ponownie wezwana o uiszczenie ww. wpisu w wysokości 11 379,00zł. złożyła 24 września 2009 roku ponowny wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych w całości wskazując, że postępowanie upadłościowe zostało zakończone poprzez pełne zaspokojenie uznanych roszczeń wierzycieli dnia 26 czerwca 2008 roku, przy czym Spółce pozostało jedynie 7,063,31 zł. We wniosku zawarto również informację, że Spółka praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 20010r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek Spółki uzasadniając, że informacje zawarte we wniosku wzbudziły poważne wątpliwości pod względem ich wiarygodności. Otóż we wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka określiła stratę za ostatni rok obrotowy na poziomie - 79,765,48 zł. natomiast z nadesłanego zeznania podatkowego CIT - 8 wynikało, że Spółka za 2008 rok osiągnęła dochód w wysokości 8 234.52 zł. Dodatkowo referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaznaczał, że dziwnym było żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych w momencie kiedy Spółka miała do dyspozycji kwotę 7,063 zł. (suma ta podana została przez wnioskodawcę w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy - PPPr). W kontekście należało stwierdzić, że Spółka nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy.
W wniesionym sprzeciwie oraz dodatkowych wyjaśnieniach przesłanych na wezwanie Sądu Spółka podniosła, że rozbieżności pomiędzy danymi bilansowymi, a danymi podatkowymi związane były z oszacowaniem wartości sprzedaży nieruchomości do ceny wolnorynkowej. Spółka powołała się przy tym na wyrok Trybunału Praw Człowieka w sprawie Teltronic-CATV przeciwko Polsce z dnia 10 stycznia 2006r. o ograniczenie dostępu do sądu wbrew art. 6 § 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela. Spółka wyjaśniała też, że posiadane poprzednio środki w wysokości 80 000zł i 18 000zł zostały wykorzystane przez syndyka na spłatę wierzycieli. Po zakończeniu postępowania pozostało 307,32zł, a środki przelewane z konta firmowego (w sierpniu i wrześniu 2009r.) na rzecz FHU GREMIUM dotyczyły zakupu towarów handlowych do dalszej odsprzedaży, przy czym 26 listopada 2009r. zablokowany został rachunek bankowy Spółki na skutek wszczętej egzekucji przez organy celne. Postępowanie egzekucyjne zostało jednak zawieszone w związku z wniesionymi zarzutami. W konsekwencji Spółka zaprzestała prowadzenia jakiejkolwiek działalności.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje
Zgodnie z art. 246 §2 popsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (prawo pomocy w zakresie częściowym). Zgodnie z art. 260 popsa w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Orzekający Sąd, rozpatrując sprawę, wziął więc ponownie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i to zarówno te wykazane we wniosku, jak i te wskazane w wniesionym sprzeciwie.
Na wstępie należy zauważyć, że w momencie pierwotnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka dysponowała środkami za uiszczenie połowy należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd zwalniając postanowieniem z dnia 20 lipca 2007r. Spółkę w połowie od należnego wpisu utrzymał równowagę między interesami Skarbu Państwa a indywidualnym interesem Spółki, przy czym rozstrzygnięcie to realizowało cel instytucji prawa pomocy, jakim było umożliwienie obrony swych praw na drodze sądowej podmiotom, które ze względu na trudną sytuację majątkową nie miały dostatecznych środków, aby w pełni pokryć koszty z tym związane, a przede wszystkim koszty sądowe (por. uzasadnienie ww. postanowienia NSA z dnia 10 marca 2008 roku sygn. akt IFZ 522/07). Spółka wszczynając postępowanie zażaleniowe, a także ponawiając wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych w tym samym czasie wyzbyła się środków finansowych w kwocie co najmniej 98 000zl (tj. 80 000zł oraz 18 000zł przekazanych przez syndyka wierzycielom), sprzedała nieruchomości, a także prowadziła w części działalność gospodarcza przeznaczając na ten cel w sierpniu 2009r. kwotę (6 349,69zł oraz 1809, 94zł).
W ocenie Sądu takie postępowanie nie uzasadnia zwolnienia w całości z kosztów sądowych.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych jest bowiem odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy popsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Dodatkowo należy zauważyć, że gwarantowane art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności prawo do sądu nie jest bezwarunkowe, a państwa korzystają z pewnego marginesu uznania w tej mierze.
W niniejszej sprawie analiza sytuacji finansowej Spółki na przestrzeni okresu od wniesienia pierwotnego wniosku o zwolnienie z kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, uzyskania w części takiego zwolnienia, a następnie złożenia powtórnego wniosku pozwala na stwierdzenie, że Spółka dobrowolnie wyzbyła się posiadanych środków (i to nie na skutek działania czynników zewnętrznych, niezależnych od Spółki) nie zabezpieczając w tym samym czasie znanej jej wysokości kosztów jakie powinna była ponieść w związku z wniesioną skargą kasacyjną.
W ocenie Sądu powyższa okoliczność uzasadnia utrzymanie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej na dotychczasowym poziomie.
W związku z powyższym orzeczono jak na wstępie.