Uzasadnienie
W dniu 9 grudnia 2011 roku T. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości4.920 zł podatnik nadesłał formularz PPF z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, iż wspólnie z żoną oraz dwoma synami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest prowadzona przez małżonków działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej przynosząca dochód w wysokości 2.100 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Wnioskodawca wskazał, że miesięcznie ponosi wydatki w wysokości 400 zł na czynsz, a pozostałe środki finansowe wydaje na zakup żywności ubrań i środków czystości i nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania ponieść kosztów sądowych w sprawie.
Zarządzeniem z dnia [...] roku, odebranym przez pełnomocnika podatnika w dniu [...] roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego oraz jego żony za rok 2010 ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania, bądź nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za ten rok, nadesłanie deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w ramach spółki jawnej, której wspólnikami jest skarżący i jego żona oraz ostatniego bilansu i rachunku zysków i strat spółki, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 2 miesiące (prywatnych oraz firmowych), wskazanie tytułu pranego do nieruchomości w której skarżący zamieszkuje wraz z rodziną, oraz udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Do chwili obecnej skarżący nie udzielił żądanych informacji.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy T. M. wskazał, iż wspólnie z żoną i dwoma synami prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona przez małżonków działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej przynosząca dochód w wysokości 2.100 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Miesięcznie ponosi wydatki w wysokości 400 zł na czynsz, a pozostałe środki finansowe wydaje na zakup żywności ubrań i środków czystości. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe.
Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, w żaden sposób nie udokumentował wysokości dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej, nie udokumentował ponoszonych wydatków mieszkaniowych, na które wskazywał we wniosku o prawo pomocy nie wskazał też tytułu prawnego do nieruchomości z którą są związane, nie nadesłał także wyciągów z rachunków bankowych, które ewentualnie mogły posłużyć zobrazowaniu dochodów oraz wydatków rodziny. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocowe wnioskowanym zakresie.
Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś referendarza jego postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący w żaden sposób nie udokumentował wysokości uzyskiwanych dochodów z działalności gospodarczej, nie udokumentował też wysokości kosztów utrzymania rodziny. Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie wnioskodawcy, iż źródłem utrzymania rodziny jest dochód z działalności gospodarczej w wysokości 2.100 zł miesięcznie, a także uniemożliwia weryfikację jego twierdzeń o braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłoby zostać pokryte koszty procesu. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Skarżący nie wywiązał się z obowiązku udzielenia informacji nałożonych wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, jego postawa uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej i należy ją potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.