Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. sygn. I SA/Lu 347/17.
Od powyższego postanowienia Referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm, dalej: "p.p.s.a.") postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy zatem dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku, tylko porównać sytuację zakreśloną w tych dwóch wnioskach.
W myśl art. 167a § 1 p.p.s.a., do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu, tak więc możliwość zastosowania art. 165 p.p.s.a. leży również w zakresie kompetencji referendarza sadowego.
Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).
Jak prawidłowo wyjaśnił w swoim postanowieniu z dnia 3 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy, zmiana postanowienia referendarza sądowego, o której mowa w art. 165 p.p.s.a., możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia. Z uwagi na to, że powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie, a poprzedni o tożsamym zakresie (w obu skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych) został rozpoznany prawomocnym postanowieniem z dnia 7 września 2017 r., należy go potraktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia.
Przepis art. 165 p.p.s.a., który umożliwia uchylanie i zmianę postanowienia niekończące postępowania w sprawie wskutek zmiany okoliczności sprawy, przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Zatem złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl).
W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe.
Rozpatrując ponowne żądanie skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, podzielić należy stanowisko Referendarza sądowego, że okoliczności sprawy nie uległy zmianie, bowiem skarżący nie wykazał, by w jakikolwiek sposób zmieniła się jej sytuacja materialna. We wniosku o prawo pomocy z 27 grudnia 2017 r., skarżący podał, tak jak poprzednio, że sam prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury (1.628,13 zł), podobne dane odnośnie wydatków (leki, prąd) widnieją w obu wnioskach PPF, podobnie skarżący oświadcza też co do stanu majątkowego – jest to ponad 6 hektarowa nieruchomość rolna, użytkowana przez syna i córkę. Obecna sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawcy jest analogiczna do tej, w jakiej znajdował się w momencie ubiegania o przyznanie prawa pomocy za pierwszym razem. Aktualna zatem pozostaje ocena sytuacji faktycznej skarżącego wyrażona w postanowieniu z dnia 7 września 2017 r. Skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę.
W świetle powyższego, brak jest podstaw do uznania, że sytuacja materialna skarżącego (oceniona uprzednio w świetle przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) uległa zmianie, co uprawniałoby sąd do zmiany prawomocnego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie Referendarza sądowego z 7 września 2017 r.