Uzasadnienie
W toku postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi B.i J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. małżonkowie złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że nie uzyskują żadnych dochodów, toczy się wobec nich postępowanie egzekucyjne (cały majątek został zajęty), zajęcie uniemożliwia prowadzenie działalności, pojazdy są częściowo w leasingu. Rodzina (małżonkowie z czwórka dzieci) zamieszkuje w domu o powierzchni 300 m2, posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 2414 arów+14 arów. Podatnicy żyją z oszczędności, pomocy rodziny.
W wykonaniu wezwania do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów B. i J.P. nadesłali do Sądu: oświadczenie, iż ich syn D. posiada własną działalność gospodarczą i nie jest na ich utrzymaniu, a córka K. nie uzyskuje żadnych dochodów, oświadczenie, że wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego (czynsz, energia, gaz, woda, żywność) to kwota [...] oświadczenie, ze konto mają zajęte przez Urząd Skarbowy, zaświadczenie o posiadanych przez J. P. gruntach wydane przez Urząd Miejski, zaświadczenie o niefigurowaniu B. P. w rejestrach wymiarowych łącznego zobowiązania pieniężnego, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres X-XII 2009 r., kopię PIT-36 małżonków za 2008 rok
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku R. J., postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. – odmówił B. i J. małż. P. przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia pełnomocnik skarżących wniósł sprzeciw, argumentując, iż sytuacja finansowa skarżących jest zła, co jego zdaniem wynika z załączonych dokumentów, a nie zwolnienie skarżących z poniesienia kosztów sądowych uniemożliwi im dochodzenie sprawiedliwości na drodze sądowej. Ustalenia Sądu względem możliwości finansowych skarżących są błędne.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 marca 2010 r. pełnomocnik skarżących został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie aktualnej kondycji finansowej prowadzonej przez skarżących firmy, posiadanych przez nich oszczędności, źródeł finansowania niezbędnych wydatków 4-osobowej rodziny, nadesłania zeznania podatkowego małżonków za 2009 rok.
W odpowiedzi pełnomocnik nadesłał dokumenty i wyjaśnienia, które zostały już przez niego złożone do Sądu na wezwanie Referendarza sądowego, nie stanowiące odniesienia się do wezwania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Zgodnie z art. 246 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: "ppsa" przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, beż uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżący B. i J.P. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Wykładnia art. 246 (1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Odmawiając skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd zauważa, że podane informacje są sprzeczne, niepełne i budzą wątpliwości co do ich wiarygodności.
Z wniosku PPF, datowanego na dzień 3 listopada 2009 r. wynika, że rodzina skarżących nie posiada żadnych dochodów, a koszty bieżącego utrzymania kilkuosobowej rodziny i 300-metrowego domu ponosi z oszczędności (których jednocześnie nie wykazuje w odpowiedniej rubryce formularza PPF) i pomocy rodziny. Z dodatkowych informacji nadesłanych przez profesjonalnego pełnomocnika wynika, że rodzina żadnych dochodów nie osiąga co najmniej od 2008 r. (zeznanie podatkowe za 2008 r. ujawnia stratę, podobnie wyciąg z księgi podatkowej za X-XII 2009 r.). Jednocześnie skarżący wraz z rodziną, nie osiągający dochodów, ponoszą ciągłe wydatki, związane z utrzymaniem dużego domu, wyżywieniem i ubraniem rodziny, leasingiem samochodów etc.
Sytuacja przedstawiona przez stronę budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ zasady doświadczenia życiowego wskazują, że rodzina dysponuje jakimiś środkami pieniężnymi, skoro jest w stanie funkcjonować, utrzymać dom i nie korzysta z pomocy społecznej. Na skutek powziętych wątpliwości i niejasności (również co do posiadanych oszczędności) Sąd wezwał, jak wskazano wyżej, pełnomocnika skarżących do złożenia dodatkowych wyjaśnień, które Sąd uznał jako konieczne dla dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżących i ewentualnego zwolnienia ich od obowiązku poniesienia kosztów sądowych.
Żądane przez Sąd wyjaśnienia i dokumenty nie zostały nadesłane. Adwokat skarżących dostarczył jedynie dokumenty, które znajdują się już w dyspozycji Sądu, bo zostały złożone na wcześniejszym etapie postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadesłane przez profesjonalnego pełnomocnika dokumenty pozostają bez związku z treścią wezwania Sądu z dnia 16 kwietnia 2010 r.
Wobec nie odniesienia się do wezwania, Sąd dysponuje fragmentaryczną i wybiórczą wiedzą w zakresie sytuacji majątkowej skarżących, bo nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości przedstawioną Sądowi sytuację, kiedy skarżący nie uzyskują od dłuższego czasu żadnych dochodów, ponoszą natomiast wydatki związane z utrzymaniem rodziny, leasingiem, opłaceniem adwokata.
Powyższe zestawienie prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny swojej sytuacji finansowej, co z kolei uniemożliwiło jednoznaczne uznanie, że strona nie jest w stanie aktualnie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Rozstrzygniecie oparto na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.