Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt I SA/Ol 219/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego
W złożonym wniosku z dnia 3 grudnia 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego skarżący podniósł, iż w okresie ostatnich 6 miesięcy nie uległa zmianie ani poprawie jego sytuacja socjalno – bytowa oraz pozostają aktualne dane, na podstawie których postanowieniem z dnia 12 września 2008 r. w przedmiotowej sprawie przyznano mu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 27 grudnia 2008 r. oświadczył, że jest osobą bezrobotną. Z uwagi na to, że posiada wykształcenie średnie ogólne, ma trudności ze znalezieniem pracy. Obecnie nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada też oszczędności. W ciągu ostatnich dwóch lat uzyskiwał niewielkie dochody z muzycznej twórczości artystycznej, które pozwalały na skromne wydatki.
Skarżący podał, iż nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Matka wnioskodawcy jest osobą niepełnosprawną, nie pracuje, nie posiada emerytury ani renty. Mieszkanie, w którym jest zameldowany stanowi własność matki, natomiast mieszkanie, w którym zamieszkuje należy do jego dziadka i stanowi stary lokal o powierzchni 40 m², bez centralnego ogrzewania i bieżącej ciepłej wody. W okresie zimowym wnioskodawca nie ma możliwości podjęcia pracy w budownictwie.
Z materiałów sprawy wynika, iż w toku toczącego się uprzednio postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje nieodpłatnie w mieszkaniu dziadka. Oświadczył, iż w okresie 3 m-cy poprzedzających złożenie wniosku nie ponosił wydatków na utrzymanie mieszkania, ubranie i koszty leczenia. Do sierpnia 2008 r. ponosił wydatki na wyżywienie w wysokości ok. 400 zł miesięcznie ze środków pochodzących z muzycznej twórczości artystycznej w latach 2006 – 2007. Ponadto utrzymywał się z dorywczych prac budowlanych.
Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przepis § 3 powołanego przepisu stanowi, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Ponadto zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym uwzględnienie wniosku w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.).
Instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. Za każdym razem na stronie ciąży jednak obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania.
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy, należy uznać, że przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności dotyczące jego stanu majątkowego pozwoliły stwierdzić, iż złożony przezeń wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Nie sposób bowiem przyjąć, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, w której pozostaje bez pracy, nie dysponuje żadnym dochodem, a w zaspokojeniu elementarnych potrzeb życiowych i mieszkaniowych pomaga mu rodzina. Strona nie miała zatem możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności. W tej sytuacji należało przyjąć, że zaistniały okoliczności warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (tj. polegającym na ustanowieniu radcy prawnego), o co wnosiła strona. Stwierdzić zatem należy, że skarżący wykazał dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Za taką oceną przemawia sytuacja materialna wnioskodawcy, a w szczególności brak jakichkolwiek dochodów oraz zasobów finansowych.
Nadmienić przy tym należy również, iż postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2008 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.