Uzasadnienie
W. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych oraz umorzenia odsetek. W skardze do Sądu został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Skarżący zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 czerwca 2016r. został wezwany do wypełnienia formularza o przyznanie prawa pomocy "PPF" pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 11lipca 2016r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma k. 10 akt sąd.), a w dniu 15 lipca 2016r. skarżący złożył wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku zarządzeniem z dnia 21 lipca 2016r. wezwanie to skarżący wykonał przesyłając w dniu 29 lica 2016r. pismo do sądu.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2016r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie w dniu 9 września 2016r.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Sąd postanowieniem z dnia 23 września 2016r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 3 października 2016r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma k-46 akt).
W związku z nie przyznaniem skarżącemu prawa pomocy zarządzeniem z dnia 6 października 2016r. został on wezwany do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (k-47 akt).
Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone 14 października 2016r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma k-49 akt), zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 21 października 2016r.
Pomimo upływu 7 - dniowego terminu należny wpis nie został uiszczony. Skarżący natomiast 24 października 2016r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Ponownie został wezwany do uzupełnienia wniosku. Po uzupełnieniu przez skarżącego braków formalnych wniosku Referendarz sądowy w wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 28 listopada 2016r. umorzył postępowanie wszczęte z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 stycznia 2017r. skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wezwanie doręczone zostało w dniu 16 stycznia 2017r. (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma k- 72 akt), a zatem termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 23 stycznia 2017r.
Skarżący wpisu nie uiścił, złożył natomiast kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponownie został wezwany do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku i złożenia go na formularzu "PPF" (zwrotne potwierdzenie odbioru pisma k-78 akt).
Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżącemu na formularzu złożony został w sądzie 20 lutego 2017r. (data stempla pocztowego k-81 akt).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone by odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, że skarżący kilkukrotnie składał wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Ocena zasadności wniosku skarżącego została przeprowadzona i zostały wydane w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcia.
Z analizy wniosków o przyznanie prawa pomocy skarżącemu wynika, że jego sytuacja majątkowa ani rodzinna nie uległa zmianie i nie zaszły żadne nowe okoliczności w tym zakresie.
Podkreślić należy, że pomimo oddalenia wniosków o przyznanie prawa pomocy i wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi nie został on zapłacony.
Zamiast uiszczenia wpisu skarżący składał ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy powołując się na dotychczas wskazywane okoliczności, które były już przedmiotem analizy w sprawie.
Zdaniem Sądu takie zachowanie skarżącego praktycznie uniemożliwia procedowanie w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, a co za tym idzie stanowi nadużycie przysługującego skarżącemu prawa do terminowego załatwienia jego sprawy. Podkreślić należy, że nadużyciem prawa jest wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Tak właśnie zachowuje się skarżący składając wciąż wniosek o przyznanie prawa pomocy w oparciu o te same okoliczności, które były już rozpatrzone. W doktrynie przyjmuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę.
W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa sprzeciwia się jej sensowi i nie może zasługiwać na ochronę. (M. Warchoł Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i prawo 2007/11/49; T. Cytowski Procesowe nadużycie prawa PS 2005/5/81).
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie 1 postanowienia.
Zgodnie z przepisem art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., od skargi, jako pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym, pobiera się wpis sądowy.
Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku wniesienia skargi przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem jej odrzucenia uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.(art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że powyższe przepisy w sposób jednoznaczny przewidują obowiązek sądu odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Strona skarżąca mimo dwukrotnego wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanej wysokości, nie dokonała wpłaty.
Zgodnie z postanowieniem NSA II GSK 2179/13 z 22 stycznia 2014r.: "Mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzysta w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem."
Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że w sprawie zostały spełnione przesłanki art. 220 §1 i § 3 p.p.s.a. i dlatego Sąd w tym zakresie orzekł jak w punkcie 2 postanowienia.