Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 11 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 526/22

Uzasadnienie

Decyzją z 13 lipca 2022 r. Zarząd [...] Związku Międzygminnego - Gospodarka Odpadami z siedzibą w G. (dalej jako: "Organ I instancji", "Zarząd Związku"), wskutek wszczętego z urzędu, na podstawie art. 6ka ust. 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888, ze zm. - dalej również: "u.c.p.g.") - postępowania określił Wspólnocie Mieszkaniowej O. w G. (dalej jako: "Wspólnota", "Skarżąca", "Strona") podwyższoną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc maj 2022 r. w wysokości 1.512,00 zł, w związku z niedopełnieniem przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych z nieruchomości wielorodzinnej, położonej w G. przy ul. [...].

Jak wynika z przekazanych Sądowi akt sprawy oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia Organu I instancji, podstawę wszczęcia postępowania stanowiło powiadomienie (na podstawie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.) przez podmiot odbierający odpady komunalne o stwierdzonych przez jego pracowników w dniu 26 maja 2022 r. nieprawidłowościach. W pojemniku na odpady ulegające biodegradacji (BIO) znajdowały się odpady niezgodnie z jego przeznaczeniem. Powyższy odbiór odpadów, jako niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, został udokumentowany w formie Informacji o niewywiązaniu się właściciela nieruchomości z obowiązku ich segregacji, sporządzonej przez podmiot zajmujący się odbiorem i transportem odpadów komunalnych. Wykonano również dokumentację fotograficzną:

1. - w dniu stwierdzenia niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (tj. 26 maja 2022 r.),
2. - w dniu przyjęcia odpadów, jako niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych, z której wynikało bezspornie, że obowiązek segregacji nie został dochowany (tj. 27 maja 2022 r.).

W ocenie Organu I instancji, w sprawie spełnione zostały kumulatywnie trzy przesłanki obligujące organ podatkowy do wyegzekwowania stawki opłaty podwyższonej, zgodnie z art. 6ka u.p.c.g.: stwierdzono niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (warunek 1), podmiot odbierający odpady komunalne przyjął je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne (warunek 2), podmiot odbierający odpady komunalne powiadomił o tym Zarząd Związku oraz właściciela nieruchomości (warunek 3). Organ podniósł przy tym, że niewszczęcie postępowania i niewydanie decyzji w przedmiotowej sprawie naraziłoby Zarząd Związku na zarzut naruszenia dyscypliny finansowej.

Zatem, w oparciu o analizę art. 6ka u.c.p.g. oraz dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, Organ I instancji, przyjął stanowisko, zgodnie z którym jednokrotne (czy też pierwsze) niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych stanowi podstawę do wszczęcia postępowania (art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.) i wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przy zastosowaniu stawki opłaty podwyższonej (art. 6ka ust. 3 u.c.p.g.).

Kwota opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za maj 2022 r. została określona na podstawie §1 pkt 2 uchwały Zgromadzenia [...] Związku Międzygminnego - Gospodarka Odpadami z [...], nr [...] w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki opłaty oraz stawki za pojemnik o określonej pojemności (zmienionej Uchwałą: nr [...], nr [...], nr [...]) - (dalej jako: "uchwała Zgromadzenia Związku"), zgodnie z którym podwyższona stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, została ustalona w wysokości 54,00 zł za każdy miesiąc od osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Określona w wysokości 1.512,00 zł opłata podwyższona stanowi iloczyn liczby osób zamieszkujących nieruchomość (28 osób), stawki opłaty podwyższonej (54 zł) oraz liczby miesięcy (1 miesiąc - maj 2022 r.).

Liczba osób została przyjęta w oparciu o deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości zamieszkałych oraz domków letniskowych lub nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe jedynie przez część roku, która obowiązuje od kwietnia 2022 r.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "SKO", "Kolegium", "Organ odwoławczy", "Organ II instancji") decyzją z 7 września 2022 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Organu I instancji w całości.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że kwestie związane między innymi z zadaniami gmin oraz obowiązkami właścicieli nieruchomości, dotyczącymi utrzymania czystości i porządku określa ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zaś jej przepis art. 6q zobowiązuje do stosowania w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, ze zm. - dalej jako: "O.p."), a uprawnienia organów podatkowych przyznaje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, natomiast w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2 u.c.p.g., w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego. Następnie przybliżyło treść m. in. art. 6c, art. 6ka, art. 5 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy oraz §1 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Związku.

SKO wskazało też, że pojęcie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych kluczowe dla określenia istoty obowiązku, o który m mowa w art. 6ka u.c.p.g. należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i art. 24 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 779).

W dalszej części uzasadnienia Organ odwoławczy podniósł, że z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że 26 maja 2022 r. podmiot odbierający odpady przy ul. [...] w G. stwierdził naruszenie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. W pojemniku na odpady ulegające biodegradacji, z którego korzystają mieszkańcy budynku mieszkalnego, położonego pod tym adresem znajdowały się odpady niezgodne z przeznaczeniem pojemnika (worki i odpady z tworzyw sztucznych, odpady rozbiórkowe) - co skutkowało odebraniem w dniu 27 maja 2022 r. niniejszych odpadów jako niesegregowanych.

Z przeprowadzonych działań sporządzono Informację o niewywiązywaniu się właściciela z obowiązku segregacji odpadów komunalnych. Następnie podmiot odbierający odpady komunalne powiadomił e-mailem z 31 maja 2022 r. [...] Związek Międzygminny - Gospodarka Odpadami w G. o stwierdzonym niedopełnieniu przez właściciela w/w nieruchomości przedmiotowego obowiązku. O powyższym zawiadomiono także właściciela nieruchomości poprzez umieszczenie naklejki na pojemniku.

Następnie Organ II instancji zwrócił uwagę na wykładnię językową przepisu art. 6ka u.c.p.g., prowadzącą, w Jego ocenie, do jednoznacznego wniosku, że sposób sformułowania przesłanki powiadomienia przez organ odbierający odpady komunalne (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) oraz właściciela nieruchomości, daje podstawę do przyjęcia, że czynności te powinny być podjęte także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Zatem wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów.

Organ odwoławczy podniósł też, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny i pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. Podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter, jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy też nie.

Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałyby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców.

Kolegium wyjaśniło również, że choć spełnienie wymogów segregacji w odniesieniu do budynków wielolokalowych może okazać się w praktyce trudne, to w gestii właściciela nieruchomości leży maksymalne zabezpieczenie pojemników śmietnikowych oraz nadzór nad prawidłowym segregowaniem odpadów przez mieszkańców. Ścisłe przestrzeganie segregacji odpadów, zwłaszcza na obszarach zamieszkałych przez znaczną liczbę osób, korzystających z jednej altany śmietnikowej, nie jest łatwe do zrealizowania. Osiągnięciu pożądanego stanu rzeczy służą m. in. środki o charakterze fiskalnym. Ich zastosowanie sprzyja zarówno samodyscyplinie mieszkańców, jak i społecznej kontroli przestrzegania zadeklarowanych zasad. Trzeba pamiętać, że segregowanie odpadów powinno być zasadą, do której realizacji należy dążyć przy zastosowaniu zarówno środków edukacyjnych jak i prawem przewidzianych opłat sankcyjnych.

Reasumując, SKO oceniło, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki, uzasadniające nałożenie podwyższonej opłaty, w związku ze stwierdzoną okolicznością niewywiązywania się właściciela nieruchomości z obowiązku segregacji odpadów komunalnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję SKO Wspólnota zarzuciła:

1. 1) rażące naruszenie zasad postępowania w sprawie poprzez naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
2. - art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Strona oddawała zawsze odpady niesegregowane podając de facto tylko jeden przykład zdarzenia rzekomej nie segregacji w miesiącu maju 2022 r. Z kontenera na odpady korzystają dodatkowo dwie nieruchomości wielorodzinne, dlatego stosując zasadę proporcjonalności udział nie segregacji dla każdej nieruchomości miesięcznie mógłby wynosić co najwyżej 1/3, a to kwalifikuje się jako sporadyczność zdarzenia i nie podlega zwiększaniu opłaty. W całym miesiącu maju 2022 r. miał więc miejsce jeden przypadek (dotyczący wyłącznie tego miesiąca) nie segregacji frakcji szklanej i jej odebrania. Przykładem rzekomej nie segregacji w dniu 26 maja 2022 r. Organ I instancji posiłkuje się ponownie w kolejnym postępowaniu,
3. - błędną wykładnię art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. - przyjmując, że właściciel nieruchomości oznacza współwłaściciela punktu gromadzenia odpadów, przy czym w przyjętym stanie faktycznym (z uwagi na zwartą zabudowę, śmietniki stoją na drodze dojazdowej wewnętrznej w miejscu tymczasowym) nie ma możliwości wypełnienia przesłanki zapewnienia śmietników wyłącznie dla Wspólnoty, czy też innych nieruchomości, Zarząd Związku zaś był doskonale zorientowany o toczącym się w trybie pilnym postępowaniu odnośnie zabezpieczenia przestrzeni na własne indywidualne pojemniki przez wszystkie zainteresowane w tym obszarze strony, co już nastąpiło,
4. - niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 u.c.p.g. - w związku uchwałą Zarządu Związku poprzez przyjęcie, że właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów bez udowodnienia konkretnemu właścicielowi nieruchomości braku segregacji posiłkując się wyłącznie wykazaniem braku segregacji w punkcie gromadzenia opadów wspólnych,
5. - art. 2 w zw. z art. 84 i w zw. z 86 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78 poz. 483, ze zm. - dalej jako: "Konstytucja RP") - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że właściciel nieruchomości ma uiścić podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi również w przypadku korzystania ze zbiorczego punktu gromadzenia opadów, co prowadzi do odpowiedzialności zbiorowej, wykluczając zasadę ustawowej określoności regulacji podatkowych i zasadą poprawniej legislacji wywodzonymi z art. 217 w związku z art. 84 i art. 2 Konstytucji RP oraz ochrony praw majątkowych i równości wobec prawa wywodzonymi z art. 32 ust. 1 i 64 ust. 2 Konstytucji RP, wobec czego obowiązek zapłaty daniny publicznej musi zostać dookreślony,
6. - niezastosowanie art. 3 pkt 50 w zw. z art. 7 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2020 r. poz. 1219) - wskazując, że zgodnie z zasadą prawa Unii Europejskiej to zanieczyszczający płaci, konkretyzując zobowiązany podmiot, jednocześnie pomijając zasadę zrównoważonego rozwoju,
7. - art. 2a O.p. (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. - poprzez jego niezastosowanie i obarczenie Strony wyższą opłatą, pomimo wątpliwości w wykładni art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., a także
8. 2) rażące naruszenie zasad postępowania w sprawie, poprzez naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie to, że Kolegium poprzestało wyłącznie na sztampowym rozstrzygnięciu, kopiując de facto uzasadnienie z poprzedniego postępowania w analogicznej sprawie, z tym że za inny miesiąc, a nie dopatrzył się rażących niżej wymienionych naruszeń dokonanych w postępowaniu przez Organ I instancji, to jest:
9. - art. 122 O.p. - poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu,
10. - art. 166 §1 O.p. - który stanowi, że w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ podatkowy, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. W sprawie połączenia postępowań organ podatkowy wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. Podkreślono przy tym, że Organ I instancji tego nie uczynił pomimo wielokrotnego wzywania do takiego działania. Zamiast tego wybrał odrębne postępowania, w których strony wskazane na tym samym pojemniku są obarczane maksymalnymi karami na zasadzie domniemania winy i każda strona odrębnie ma ponieść karę, koszty wywozu tej niesegregowanej frakcji ponad ich rzeczywistą wysokość,
11. - art. 180 §1 O.p. - stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem w zw. z art. 187 §1 O.p. stanowiącym, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Skarżąca podkreśliła, że nie uwzględniono Jej wniosków o przeprowadzenie dodatkowych czynności dowodowych mimo, że podniosła wątpliwości w sprawie okoliczności faktycznych, prawnych i konkretyzacji podmiotu zobowiązanego (zobowiązanych):
12. - art. 188 O.p. stanowiący, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem,
13. - art. 191 O.p., który stanowi, że organ ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona,
14. - art. 192 O.p. wskazujący, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Wspólnota zwróciła uwagę, że w sprawie odmówiono przeprowadzenia wnioskowanych czynności dowodowych, a nadto dokonano błędnego ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy dotyczy Punktu Gospodarki Odpadów (dalej jako: "PGO") Wspólnoty O. (miejsce obecne jako tymczasowe, bez możliwości zabezpieczenia), podczas gdy dokumentacja fotograficzna w sprawie w całości odnosi się do PGO przy ulicy [...], w rezultacie naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów - w wyniku przyjęcia, że zaszły przesłanki do nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat, tak jak za odbiór odpadów zmieszanych, podczas gdy zebrany przez Organ I instancji materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, że mieszkańcy nie segregują odpadów w sposób prawidłowy.

Zdaniem Strony przyjęcie wydanego rozstrzygnięcia w sprawie nastąpiło wyłącznie na podstawie "samoistnych" ustaleń dowodowych dokonanych tylko poprzez pracownika podmiotu trzeciego, tj. przedsiębiorstwa odbierającego odpady bez udziału stron postępowania, udokumentowanych po miesiącu dokumentacją poglądową przez pracownika Zarządu Związku. W postępowaniu odmówiono rozbudowania materiału dowodowego mogącego w szerszym stopniu ukazać zaistniałe okoliczności faktyczne i prawne kreujące sytuację, na podstawie których organ powiela, wręcz kopiuje swe postępowania wobec wszystkich domniemanych sprawców nie segregacji. Postępowanie prowadzone w sprawie w żaden sposób kompleksowo i dokładnie nie wskazało podmiotu dopuszczającego się naruszenia normy prawnej, a tym samym możliwości nałożenia wskazanej w decyzji sankcji (jedna kara, jeden podmiot odpowiedzialny).

Skarżąca zarzuciła, że w prowadzonym postępowaniu nie brały udziału wszystkie zainteresowane podmioty, a mianowicie nie włączono do tego postępowania pozostałych pominiętych w nim uczestników korzystających z tego samego terenu oraz użytkujących ten sam pojemnik tj. wspólnoty mieszkaniowej [...],[...], budynków w zarządzie Spółdzielni Mieszkaniowej B. oraz Urzędu Miasta G. - właściciela posesji, na których sporny pojemnik był posadowiony oraz monitoringu wizyjnego obejmującego ten teren.

Zdaniem Wspólnoty, teza o niesegregowaniu śmieci przez Jej mieszkańców oparta jest wyłącznie o ",materiał dowodowy" mogący stanowić o fakcie nie segregacji frakcji szklanej, lecz nie o tym kto to uczynił. Żaden z mieszkańców Wspólnoty nie został ustalony, ujawniony czy wskazany jako nie wywiązujący się z obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, zaś jest wręcz odmiennie każdy czyni to zgodnie ze złożonymi deklaracjami. Zaznaczono też, że Wspólnota dzierżawi czasowo część gruntu, gdzie umiejscowione są wspólne kontenery jako jeden wśród innych dodatkowych podmiotów, w tym sporny na stłuczkę szklaną użytkowany wspólnie z innymi dzierżawcami. Żaden z podmiotów użytkujących wspólnie ten pojemnik nie jest właścicielem nieruchomości, na której jest on czasowo posadowiony.

Autor skargi wskazał również na budzące uzasadnione wątpliwości, co do rzeczywistych intencji prowadzącego czynności techniczno-dowodowe pracownika podmiotu odbierającego odpady braki dowodowe, w tym między innymi nieprzesłuchanie pracowników tego podmiotu na okoliczność sposobu gromadzenia dokumentacji dowodowej w sprawie oraz sposobu przekazywania jej organowi podejmującemu decyzję.

Zdaniem Skarżącego kara, opłata administracyjna, sankcyjna czy należność podatkowa winna w sposób precyzyjny ustalać stan faktyczny i dostosować do niego obowiązujący stan prawny. Postępowanie prowadzone przez Organ I instancji winno w sposób kompleksowy i dokładny wskazać podmiot dopuszczający się naruszenia normy prawnej, czego następstwem jest wówczas możliwość nałożenia określonych sankcji. Powyższe, w ocenie Wspólnoty, nie miało miejsca w prowadzonym postępowaniu. Zgromadzony materiał w żaden sposób nie wskazał, który podmiot jest winny zaistniałego braku segregacji stłuczki szklanej.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoją dotychczasową argumentację wniosło o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Do wniosku o rozpoznanie sprawy we wskazanym wyżej trybie Strona nie ustosunkowała się.

W piśmie z 19 grudnia 2022 r. Wspólnota dodatkowo podniosła, że w okresie od 1 stycznia 2022 r. do czerwiec/wrzesień 2022 r., tj. do dnia odbioru własnych wiat śmietnikowych gromadzenie i odbiór śmieci Strony odbywał się w miejscu zbiorowego PGO, ulokowanego na działce miasta G. (za dorozumianą zgodą wyrażoną w wielu załączonych pismach), wspólnie z innymi podmiotami korzystającymi z tego miejsca, bez realnej możliwości zabezpieczenia i indywidualnego rozdzielenia poszczególnych pojemników. Przedstawiła kwestię ubiegania się od 4 stycznia 2019 r. o miejsce na usytuowanie odrębnego punktu odbioru odpadów, czy uwzględnienie w planowanej budowie wiaty śmietnikowej. Pojemniki na odpady Skarżącej zostały usunięte z terenu miasta na przełomie maj-czerwiec 2022 r. i do tego czasu korzystała z miejsca gromadzenia odpadów w zbiorowym PGO na terenie nieruchomości miejskiej.

To w Jej ocenie jednoznacznie dowodzi, że Strona nie gromadziła samoistnie odpadów śmieciowych na własnym gruncie, lecz w czasie prowadzonego postępowania korzystała ze wspólnego dla wielu podmiotów punktu gospodarki odpadami zawiadywanego na gruncie stanowiącym własność Gminy Miejskiej G.. Jak przyznała sama Gmina, zbiorowy punkt gospodarki odpadów na działce o nr geodezyjnym [...] stanowi własność tej gminy miejskiej i w wielu korespondencjach podawała, że niesegregowane odpady, które tam występowały były pierwotnie usuwane na koszt Gminy Miejskiej, po czym proporcjonalnie przenoszone stosownie do łącznej ilości liczby mieszkańców i lokali użytkowych z nieruchomości mających swój PGO na terenie tej działki miejskiej na użytkujących. Strona pozbawiona więc była możliwości szybszego zadbania o zabezpieczenie miejsca na tylko swoje pojemniki do czasu zakończenia wybudowania i użytkowania własnej wiaty.

Na potwierdzenie okoliczności wskazanych w piśmie Strona przedłożyła kopie szeregu dokumentów, w tym między innymi: pisma z 4 grudnia 2019 r. (prośba o uwzględnienie Wspólnoty w planowanej budowie wiaty śmietnikowej), z 14 lipca 2020 r. (prośba o uwzględnienie w udostępnieniu gruntu miejskiego pod budowę wiaty śmietnikowej), umowy dzierżawy z 11 października 2021 r. terenu Gminy stanowiącego część działki o nr ewidencyjnym [...] z przeznaczeniem pod usytuowanie pojemników na odpady komunalne).

Wnioskiem z 4 stycznia 2023 r. Skarżąca zwróciła się o połączenie do łącznego rozpoznania na jednej rozprawie sądowej spraw ze skarg Wspólnoty o sygn. akt I SA/Ol 526/22 oraz I SA/Ol 463/22 - dotyczącej opłaty za miesiąc kwiecień 2022 r., bądź o zawieszenie rozpatrzenia sprawy późniejszej - o sygn. akt I SA/Ol 526/22. W uzasadnieniu Strona podniosła, że mając na uwadze tożsame okoliczności faktyczne i prawne ww. sprawach (z wyjątkiem czasookresów dotyczących określenia podwyższonej opłaty) Skarżąca stoi na stanowisku, że jednolitość orzecznictwa oraz istota nadrzędnego charakteru rozprawy nad posiedzeniem niejawnym, w tym chronologii czasowej analogicznych spraw stanowi racjonalne uzasadnienie złożonego wniosku. Dodała też, że uzupełniła materiał sprawy zaplanowanej do rozpatrzenia na rozprawie z udziałem stron o istotny w sprawach materiał dowodowy, nieuwzględniony w toku prowadzonego postępowania przez Organy obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") Sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy. Sąd ma zatem obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.

Dodatkowo Sąd wyjaśnia, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, że stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Odnosząc się na wstępie do zawartych w piśmie Skarżącej z 4 stycznia 2023 r. wniosków o połączenie do łącznego rozpoznania na jednej rozprawie sądowej spraw ze skarg o sygn. akt I SA/Ol 526/22 oraz I SA/Ol 463/22 - dotyczącej opłaty za miesiąc kwiecień 2022 r., bądź o zawieszenie rozpatrzenia sprawy późniejszej - o sygn. akt I SA/Ol 526/22, Sąd nadmienia, że postanowieniem z 11 stycznia 2023 r. oddalono wniosek o połączenie spraw, gdyż samo złożenie wniosku nie obligowało do ich łącznego rozpoznania przez Sąd. Ponadto, obie sprawy dotyczą odrębnych miesięcy: kwietnia 2022 r. i maja 2022 r. oraz odnoszą się do różnych zdarzeń (nieprawidłowości: w pojemniku na odpady szklane - kwiecień, w pojemniku na odpady biodegradowalne BIO - maj), w których znajdowały się odpady niezgodnie z ich przeznaczeniem. Nie jest też tak jak twierdzi Strona, że uzupełniła materiał dowodowy tylko w sprawie, która miała być rozpoznana na rozprawie.

W aktach tej sprawy znajduje się również tożsamy materiał (k. 56-84 akt sądowych). Należy również podkreślić, że tego typu materiał należało składać w trakcie toczącego się przed Organami obu instancji postępowania podatkowego a nie w trakcie postępowania sądowego. Tym bardziej, że art. 106 §3 P.p.s.a. (choć nie w tym trybie Skarżąca złożyła przedmiotową dokumentację) wyraźnie stwierdza, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (a w tej sprawie tak nie było) i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie jest też organem trzeciej instancji i nie zastępuje organów podatkowych w procesie rozpatrywania i rozstrzygania tej kategorii spraw.

Jeżeli zaś chodzi o wniosek o zawieszenie postępowania, to mając na uwadze całościową treść pisma Skarżącej, Sąd zakwalifikował go jako wniosek o przeniesienie sprawy niniejszej, z terminu posiedzenia niejawnego wyznaczonego na dzień 11 stycznia 2023 r. na termin rozprawy zdalnej w dniu 25 stycznia 2023 r. (wyznaczony w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 463/22). Zważyć przy tym należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują wskazanej w piśmie podstawy do zawieszenia postępowania.

W sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, istota rzeczy odnosiła się do kwestii oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia SKO, utrzymującego w mocy decyzję Organu I instancji - określającą Wspólnocie wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zbieranymi nieselektywnie z nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] - za miesiąc maj 2022 r., w wysokości 1.512,00 zł.

Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości zobowiązani są ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Według art. 6q ust. 1 u.c.p.g. - w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego.

Stosownie do treści art. 6ka u.c.p.g. - w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (zarząd związku międzygminnego) oraz właściciela nieruchomości (ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta (zarząd związku międzygminnego) na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1 wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta (zarząd związku międzygminnego) określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).

Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa zatem konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek ten jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust.

1. Należy przy tym zaznaczyć, że według art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.

Z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów, dochodzi do wszczęcia stosownego postępowania, a w jego następstwie do wydania decyzji nakładającej na właściciela podwyższoną opłatę. Wykładnia językowa tego przepisu, zdaniem Sądu prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Jeśli chodzi (w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych) o sposób sformułowania przesłanki powiadomienia przez organ odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości oraz przesłanki określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - to daje on podstawę do przyjęcia, że czynności te powinny być podjęte także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi zatem wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów.

Ustawodawca nie dookreślił bowiem pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W analizowanym przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" (czy jak wskazuje Strona "krotności") niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ podatkowy. Treść przepisu jednoznacznie natomiast wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny, podobnie jak nie ma znaczenia to, w jakim stosunku pozostają względem siebie stwierdzenie niesegregowania odpadów do częstotliwości ich odbioru (zob. wyrok NSA z 30 marca 2022 r., III FSK 4846/21 - przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z uregulowań zawartych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych (zob. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 493/21). Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi zaś wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. Wymaga przy tym podkreślenia, że podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów.

Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy też nie (zob. wyrok NSA z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 13/22). Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałyby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat jednostki samorządu terytorialnego (związku międzygminnego).

Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko judykatury, że wykładnia gramatyczna ww. przepisów oraz stanowczy charakter ich treści prowadzą do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku (co miało miejsce w tej sprawie) nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zobowiązany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (tak m.in. w wyrokach: WSA w Szczecinie z 4 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 978/20; WSA w Krakowie z 20 września 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 809/21, WSA w Szczecinie z 10 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 922/21, WSA w Olsztynie z 14 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 258/22).

Z akt przekazanych wraz ze skargą wynika, że do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych z nieruchomości wielorodzinnej położonej w G. przy ul. [...] doszło 26 maja 2022 r. W pojemniku na odpady ulegające biodegradacji (BIO) znajdowały się odpady niezgodnie z jego przeznaczeniem, co zostało potwierdzone w Informacji o niewywiązywaniu się właściciela nieruchomości z obowiązku segregacji odpadów komunalnych z 30 maja 2022 r. (k. 2 akt administracyjnych). Odpady te zostały odebrane przez podmiot trzeci jako zmieszane 27 maja 2022 r. O stwierdzonym niedopełnieniu obowiązku podmiot odbierający odpady poinformował Zarząd Związku drogą e-mailową w dniu 31 maja 2022 r. O zaistniałym fakcie powiadomiony został również właściciel nieruchomości (Wspólnota), przy pomocy naklejki umieszczonej na pojemniku, zawierającej informację o braku segregacji. Postanowieniem z 27 czerwca 2022 r. Organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (k. 9-10 akt administracyjnych). W tym samym dniu wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie (k. 11 akt administracyjnych).

W kontrolowanej sprawie zgromadzono też dokumentację zdjęciową (k. 3 -5 akt administracyjnych), sporządzoną przez pracowników podmiotu odbierającego odpady, obrazującą naruszenie zasad selektywnej zbiórki odpadów. Z dokumentacji fotograficznej wynikało, że w pojemniku na odpady BIO znajdowały się odpady niezgodne z jego przeznaczeniem. Kontener widniejący na zdjęciach należy do Wspólnoty, o czym świadczy zauważalny napis wykonany czarnym kolorem "[...],[...] i [...]".

Nie budzi więc wątpliwości Sądu, że w pojemniku na odpady BIO, należącym między innymi do Skarżącej w sposób prawidłowy stwierdzono naruszenie selektywnej zbiórki odpadów komunalnych i przekazano Zarząd Związku stosowną Informację o niewywiązywaniu się właściciela nieruchomości z obowiązku segregacji odpadów komunalnych wraz z wykonanymi zdjęciami, obrazującymi naruszenie ww. zasad.

Natomiast, jak już wskazano wyżej, dla ustalenia okoliczności nieselektywnego zbierania odpadów wystarczające jest choćby jednorazowe stwierdzenie tego faktu, który w niniejszej sprawie utrwalono dokumentacją fotograficzną.

W tym miejscu podkreślić należy, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje otwarty system dowodów, co w praktyce oznacza, że jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, niebędące jednocześnie sprzeczne z prawem. Wynikający z dyspozycji art. 122 i art. 187 §1 O.p. obowiązek organów podatkowych wyjaśnienia wszystkich prawnie relewantnych faktów i zebrania całego materiału dowodowego obejmuje dążenie wszelkimi prawnie dopuszczalnymi sposobami, za pomocą wszystkich dopuszczonych prawem dowodów, do ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy czym rzeczony obowiązek nie pozostaje nieograniczony.

Należy wyraźnie podkreślić, że zasada zupełności materiału dowodowego wypływająca z regulacji art. 187 §1 O.p. nie oznacza jakoby zasadnym było prowadzenie postępowania dowodowego nawet w sytuacji, gdy całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organy obu instancji dysponowały materiałem dowodowym pozwalającym na dokonanie stanowczych ustaleń faktycznych mogących następnie stanowić podstawę decyzji wydanych w sprawie, toteż nie miały obowiązku dalszego przeprowadzania dowodów, w tym wnioskowanego przez Stronę przesłuchania pracowników podmiotu odbierającego odpady, którzy przygotowali Informację i materiał fotograficzny, na okoliczność: czy informowali o rozpoczęciu inspekcji koszy w danym konkretnym dniu Zarząd Związku oraz użytkowników pojemników (1), czy poza kierowcą śmieciarki były inne osoby mogące potwierdzić fakt dokonania zdjęć w tym dniu, o wskazanej godzinie i na danej posesji (2), czy w momencie jego wytwarzania znajdowały się osoby wyrzucające śmieci do pojemników niezgodnie z oznaczeniem (3), czy też przesłuchania pracowników tego podmiotu na okoliczność sposobu gromadzenia dokumentacji dowodowej w sprawie oraz sposobu jej przekazywania organowi podejmującemu decyzję w sprawie (w jakim czasie od dokonania oględzin materiał jest udostępniany organowi, w jaki sposób jest to dokonywane i jak jest to udokumentowane).

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę przepis art. 188 O.p. nie stanowi o nieograniczonym obowiązku uwzględnienia przez organy każdego wniosku dowodowego strony. Zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz taki nie wynika z treści tego przepisu, a organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody, a zgłaszany dowód nie mógłby przyczynić się do dokonania przydatnych dla sprawy ustaleń. Zatem, taki obowiązek dotyczy tylko przypadku, gdy dany dowód ma znaczenie dla sprawy, a przy tym dana okoliczność nie została stwierdzona wystarczająco innym dowodem (co w tej sprawie w ocenie Sądu miejsca nie miało).

Potencjalne przesłuchanie pracowników podmiotu odbierającego odpady nie doprowadziłoby do innych wniosków aniżeli przyjęte przez Organy obu instancji, wszak nie dowiodłoby jakichkolwiek istotnych okoliczności niezbędnych do zmiany stanu faktycznego w sprawie. Ponadto, brak przesłuchania pracownika w przypadku posiadania jego pisemnego oświadczenia (Informacji - k. 2 akt podatkowych), uzupełnionego dokumentacją zdjęciową również nie przyczyniłby się do poczynienia innych ustaleń faktycznych, albowiem te dokonane w sprawie oparto między innymi na informacjach pochodzących od ww. osoby, tyle że nie w drodze bezpośredniego przesłuchania. Sam fakt możliwości przesłuchania osoby bezpośrednio przed organem, bez konieczności posiłkowania się pisemnym oświadczeniem takiej osoby nie przesądza automatycznie o możliwości wpływu na treść rozstrzygnięcia, a tym samym o potencjalnej skuteczności sformułowanego w skardze zarzutu.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikała jednoznacznie okoliczność stanu pojemnika należącego do Wspólnoty oraz brak selektywnego gromadzenia w nim odpadów, a to poprzez dowody w postaci Informacji o niewywiązaniu się właściciela nieruchomości z obowiązku segregacji odpadów komunalnych, dokumentacji zdjęciowej, czy też historii odbiorów (maj 2022 r. - k. 7 akt podatkowych). Fakt nieselektywnej zbiórki odpadów stwierdzony przez pracownika podmiotu odbierającego odpady został w sposób nie budzący wątpliwości udowodniony dokumentacją fotograficzną, zaś wytworzenie tej dokumentacji (zdjęcia) nie wymagało udziału strony, a fotografia jako dowód nie jest sprzeczna z prawem i może zostać uwzględniona jako przyczyniająca się do wyjaśnienia sprawy i nie było konieczności dalszego realizowania postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez Skarżącą. Jak zauważył bowiem słusznie NSA w wyroku z 17 września 2020 r., sygn. akt I FSK 2031/17, z czym Sąd się w pełni identyfikuje: "Zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia.

Gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ podatkowy jest zobowiązany bowiem do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Inaczej mogłoby dojść do sytuacji, w której należałoby prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarczyłby do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, że innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., I FSK 1647/13 (...).".

Ponadto, jak stwierdził WSA w Gliwicach w wyroku z 15 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 624/19: "(...) podkreślić należy, że wyrażony w przepisie art. 122 O.p. obowiązek nie ma charakteru bezwzględnego i nie oznacza obciążenia organów podatkowych nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak z tego wynika, organ każdorazowo dokonuje analizy potrzeb przeprowadzenia określonych dowodów, w tym oceny żądań dowodowych Strony, przy czym w tym przypadku powinien dokonywać tej oceny z uwzględnieniem znaczenia przeprowadzonych już w postępowaniu dowodów. Organ podatkowy, na podstawie art. 188 O.p. nie jest zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych Strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.".

Dlatego też Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie w sposób prawidłowo ustalono stan faktyczny. W konsekwencji Sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia: art. 122, art. 180 §1, art. 187 §1, art. 188 oraz art. 191 O.p. Zgromadzony zaś materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, który skutkuje określeniem podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie potwierdziła również zarzucanego w skardze naruszenia art. 192 O.p., bowiem w postanowieniu z 27 czerwca 2022 r. (k. 11 akt administracyjnych) Zarząd Związku, jako organ I instancji wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. I choć Sąd zwrócił uwagę, że Kolegium przed wydaniem decyzji pominął ten obowiązek (a z pewnością nie ma on potwierdzenia w aktach sprawy) to uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż Organ ten nie gromadził dodatkowego materiału dowodowego, a swoje rozstrzygnięcie oparł na aktach zgormadzonych przez Organ I instancji (por. wyroki NSA: z 9 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 847/22; z 21 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 723/21).

Następnie wskazać należy, że za prawidłową segregację odpadów odpowiada Wspólnota, zatem to w odniesieniu do niej zostało wszczęte postępowanie zakończone wydaniem decyzji o określeniu opłaty w podwyższonej wysokości. Organ I instancji, wbrew twierdzeniom Skarżącej nie był zobligowany do wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej strony na zasadzie art. 166 §1 O.p. Zważyć w tym miejscy należy, że prowadzenie jednego postępowania nie skutkowałoby obciążeniem jedną opłatą podwyższoną kilku podmiotów, jak chciałaby tego Strona.

Ponadto, jeśli jak twierdzi Strona pojemnik jest użytkowany przez kilka podmiotów to podmioty te powinny zadbać o to (regulując to między sobą) jak prawidłowo zabezpieczyć niniejszy pojemnik, przed podobnymi zdarzeniami. Należy również pamiętać, że podwyższona opłata jest określana na właściciela danej nieruchomości, niezależnie od tego ilu właścicieli odrębnych nieruchomości korzysta z tego samego PGO.

W ocenie Sądu postępowanie przed Organami obu instancji przeprowadzone zostało wobec właściwego podmiotu (Wspólnoty O. - właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.), bez pominięcia jakichkolwiek innych uczestników postępowania. Nie byli nimi z pewnością korzystający z tego samego terenu oraz użytkujący ten sam pojemnik: Wspólnota mieszkaniowa [...],[...], budynki w zarządzie Spółdzielni Mieszkaniowej B. oraz Urzędu Miasta G..

Odnosząc się w dalszej kolejności do naruszenia w zakresie wymienionych w skardze przepisów Konstytucji RP wskazać należy, że nie sposób mówić o naruszeniu przepisów o randze konstytucyjnej, skoro zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo powołanych przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a wysokość opłaty ustalono na podstawie uchwały Zgromadzenia Związku. Nieuzasadniony jest też zarzut niewłaściwego zastosowania art. 4 ust. 1 u.c.p.g. (w zakresie wskazanym w skardze) w związku z uchwałą Zgromadzenia Związku.

Na uwzględnienie nie zasługuje również sformułowany w skardze zarzut niezastosowania art. 3 pkt 50 w związku z art. 7 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż wskazane w nim regulacje nie stanowią materialnoprawnej podstawy wydania badanej decyzji.

Co do zarzutu naruszenia art. 2a O.p., Sąd stwierdził, że dotyczy on wątpliwości prawnych, a nie faktycznych, zaś dokonana przez Organy interpretacja art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. nie budziła żadnych niejasności, co do definiowania "uzasadnionych wątpliwości", o których mowa w tym przepisie.

Należy także podkreślić, że w okolicznościach niniejszej sprawy niewątpliwie mamy do czynienia z konkretyzacją zobowiązanego podmiotu i jego odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Podmiot ten został prawidłowo zindywidualizowany w rozstrzygnięciach Organu I i II instancji. Podnoszona przez Skarżącą wielokrotnie okoliczność, że łącznie z nią z pojemnika na odpady (BIO) korzystało kilka podmiotów, nie ma znaczenia dla konkretyzacji/określenia zobowiązanego do uiszczenia opłaty podwyższonej. Opłata ta jest określana wobec podmiotu, który nie dopełnił obowiązku, niezależnie od sposobu zorganizowania zbiórki tych odpadów. Nawet, gdyby Wspólnota korzystała z dwóch pojemników na odpady BIO określona zostałaby wobec niej "jedna opłata podwyższona". Podobnie, jeśli korzystała z jednego pojemnika wspólnie z innymi podmiotami, należało określić wobec niej "jedną" opłatę podwyższoną, a nie jej "część".

Rzeczona opłata jest określana wobec podmiotu zobowiązanego do selektywnej zbiórki odpadów – w omawianym przypadku Wspólnoty (w aktach znajduje się deklaracja o takim sposobie zbiórki odpadów), a nie wobec pojemników na odpady, którymi dany podmiot dysponuje. Nie ma więc znaczenia to, w jaki sposób Wspólnota organizuje zbiórkę odpadów. Jak słusznie wskazało SKO w odpowiedzi na skargę, każda wspólnota mieszkaniowa jako właściciel nieruchomości ma obowiązek składania deklaracji i segregacji odpadów komunalnych, niezależnie od tego czy korzysta wspólnie z innymi właścicielami z jednej wiaty śmietnikowej, czy też korzysta z niej sama.

W konsekwencji podwyższona opłata jest określana na właściciela danej nieruchomości, niezależnie od tego ilu właścicieli odrębnych nieruchomości korzysta z tego samego PGO (czy też tej samej wiaty śmietnikowej).

W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., pod pojęciem właściciela nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie z ww. definicją obowiązek złożenia deklaracji dotyczy także podmiotów faktycznie władających nieruchomością, nawet bez tytułu prawnego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 24 września 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 260/20). Jest to zatem definicja szeroka, odbiegająca od definicji cywilistycznej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 35/20). Trudno więc zgodzić się ze Skarżącą, że nie była ona właścicielem w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Niewątpliwie, Wspólnota powinna okresowo dokonywać przeglądu pojemników na odpady pod kątem ich prawidłowej segregacji. Może też monitorować odbiór odpadów z nieruchomości, zgodnie z przekazanym jej harmonogramem i w przypadku pomyłkowych, pojedynczych przypadków niewłaściwego selekcjonowania odpadów usunąć nieprawidłowości. Powinna również zabezpieczać miejsca składowania odpadów przed ingerencją osób nieuprawnionych, które mogłyby zmieszać odpady, ale przede wszystkim stale informować i edukować swoich mieszkańców w zakresie konieczności segregowania odpadów. Mieszanie odpadów podlegających selektywnej zbiórce nie jest bowiem dopuszczalne nawet w minimalnym zakresie. Segregacja odpadów ma sens, gdy w pojemnikach przeznaczonych do selektywnego zbierania odpadów komunalnych nie będą występować odpady zmieszane, a w pojemnikach na odpady zmieszane nie będą występowały odpady podlegające segregacji oraz, gdy w workach lub pojemnikach przeznaczonych na dany rodzaj odpadów nie będą występować odpady innego rodzaju.

Nie na organie, a właśnie na właścicielu nieruchomości - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. - ciążą obowiązki związane z zabezpieczeniem pojemników przed działaniem osób trzecich. Nie interesowanie się przez Skarżącą zapełnianiem pojemników (tym bardziej, że sytuacja ta dotyczyła również innych okresów, np. kwietnia i czerwca 2022 r.) - powoduje, że trudno uwolnić ją od odpowiedzialności z tytułu podwyższonych opłat za odbiór odpadów. W tym miejscu na uwagę zasługuje wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 4968/21, który wyraźnie podniósł, że zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (co miało miejsce w tej sprawie).

Przepis ten określa ponadto konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku (który ma charakter powszechny - ciążący na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały, w myśl art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g.) selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 tego aktu prawnego.

I choć jak słusznie zauważył Organ odwoławczy (a co Strona uważa za wewnętrzną sprzeczność jego stanowiska), że spełnienie wymogów segregacji w odniesieniu do budynków wielolokalowych, może okazać się w praktyce trudne, a ścisłe przestrzeganie segregacji odpadów, zwłaszcza na obszarach zamieszkałych przez znaczną liczbę osób nie jest łatwe do zrealizowania - to zauważyć raz jeszcze należy, że to w gestii wspólnoty mieszkaniowej (jak właściciela nierocuchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.) leży maksymalne zabezpieczenie PGO gwarantujące, że prawidłowo segregowane przez mieszkańców odpady pozostaną w przeznaczonych na poszczególne frakcje pojemnikach. Jak zauważył WSA w Krakowie, w wyroku z 20 września 2021r., sygn. akt I SA/Kr 808/21 (z czym Sąd się w pełni zgadza): "Nie ma prawnego znaczenia ilu lokatorów nie przestrzegało zasad selektywnego zbierania odpadów. To czy odpady są segregowane, czy nie obciąża w przypadku budynków wielomieszkaniowych daną wspólnotę mieszkaniową.".

W tym miejscu należy również podkreślić, uwzględniając wyrok NSA z 19 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 14/22, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę. Co istotne obciąża ona Gminę, czyli de facto każdego jej mieszkańca. A mieszanie odpadów podlegających selektywnej zbiórce nie jest dopuszczalne nawet w minimalnym zakresie (na co już zwrócono wcześniej uwagę).

Segregacja odpadów ma bowiem tylko sens, gdy w pojemnikach przeznaczonych do selektywnego zbierania odpadów komunalnych nie będą występować odpady zmieszane, a w pojemnikach na odpady zmieszane nie będą występowały odpady podlegające segregacji oraz, gdy w workach lub pojemnikach przeznaczonych na dany rodzaj odpadów nie będą występować odpady innego rodzaju. I tego właśnie winien dopilnować właściciel danej nieruchomości, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.).

Jedynie sygnalnie wartym zwrócenia uwagi pozostaje to, że jak sama Strona podaje, podczas korzystania wraz z innymi podmiotami ze wspólnego miejsca gromadzenia odpadów często dochodziło do nieprawidłowości w selektywnej zbiórce odpadów, w związku z czym partycypowała w kosztach usuwania niesegregowanych odpadów przez Gminę Miejską. Domniemywać zatem można, że Wspólnota nie egzekwowała od swoich mieszkańców obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, i być może częściej niż incydentalnie, nie wywiązywała się z obowiązku selektywnego gromadzenia odpadów.

Sąd nie uwzględnił również zarzutu, że Organ powinien ustalić, że to właśnie mieszkańcy Wspólnoty dopuścili się niesegregacji śmieci w niniejszej sprawie. Żaden bowiem przepis nie przewiduje, że Organ, czy też podmiot odbierający śmieci może prowadzić tego typu czynności, kto faktycznie odpowiada za wrzucenie do kosza na BIO niewłaściwych śmieci. Nie jest też tak (jak chciałaby tego Strona), że ww. podmiot odbierający śmieci musiał tego samego dnia zawiadomić Organ oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez tego ostatniego obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych (tego przepisy nie przewidują - zważywszy na treść art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.). Mówią one jedynie o obowiązku powiadomienia Organu (zgłoszenie poprzedzające wszczęcie postępowania) i właściciela (naklejka na koszu), co miało miejsce w tej sprawie, a nie obowiązku powiadomienia ww. podmiotów w konkretnej dacie (tj. np. w dacie odbioru śmieci, czy też w dacie ustalenia nieprawidłowości).

Przepisy nie nakazują również (jak chciałaby tego Skarżąca) aby Stronie umożliwiono udział w czynnościach podmiotu odbierającego śmieci. Odbierający śmieci miał jedynie obowiązek powiadomienia właściciela nieruchomości (co zrobił poprzez naklejkę na spornym kontenerze BIO).

Sąd nie uwzględnił też sformułowanego w uzasadnieniu skargi zarzutu błędnego ustalenie stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dotyczy PGO Wspólnoty O. (miejsce obecne jako tymczasowe, bez możliwości zabezpieczenia) podczas gdy dokumentacja fotograficzna w sprawie w całości odnosi się do PGO przy ulicy [...], a w rezultacie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Poza ww. lakonicznym stwierdzeniem, Strona nie wyjaśniła szczegółowo przedmiotowego zarzutu i nie poparła go stosownym materiałem dowodowym, który potwierdziłby ten stan rzeczy. Rolą zaś Sądu nie jest doszukiwanie się motywów stawianych przez Skarżącą zarzutów. Ponadto, materiał zdjęciowy wyraźnie wskazuje (na pojemniku znajduje się bowiem oznaczenie Strony), że pojemnik ten i PGO dotyczy też Wspólnoty.

Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostają wskazywane przez Skarżącą kwestie dotyczące: ubiegania się przez Stronę od 2019 r. o teren na usytuowanie miejsca zbiórki odpadów komunalnych, czy kwestie związane z nie segregacją frakcji szklanej.

Prawidłowo zatem, wobec otrzymania powiadomienia o niedopełnieniu przez Skarżącą obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, Organ I instancji, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości Strony, a po jego przeprowadzeniu wydał decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za maj 2022 r., stosując stawkę podwyższoną w wysokości określonej w uchwale Zgromadzenia Związku. Słusznie zatem SKO utrzymało rozstrzygnięcie Zarządu Związku w mocy.

Sąd zwrócił również uwagę na nieścisłości zawarte w skardze. Z jej treści wynika, np., że: "(...) zdaniem Wspólnoty, teza o niesegregowaniu śmieci przez Jej mieszkańców oparta jest wyłącznie o "materiał dowodowy" mogący stanowić o fakcie nie segregacji frakcji szklanej ale nie tego kto to uczyni." (s. 5, pkt 3 uzasadnienia skargi). Tymczasem, przedmiotowa sprawa dotyczy pojemnika na odpady ulegające biodegradacji (BIO) a nie odpady szklane.

W rozpoznawanej sprawie zatem, Organy nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik, w tym wskazanych w zarzutach skargi.

Mając na uwadze zaprezentowaną w uzasadnieniu argumentację Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W związku z tym na mocy art. 151 P.p.s.a. - skargę oddalił.