Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olszynie (dalej jako Dyrektor) decyzją z 12 grudnia 2023 r., ustalił A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w E. (dalej jako strona, skarżąca) dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2021 r.
Decyzja zawierała pouczenie, że decyzja jest ostateczna podlega jednak zaskarżeniu do WSA w Olsztynie. Skargę wnosi się za pośrednictwem Dyrektora w formie:
- 1) dokumentu papierowego, w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach (adres do korespondencji: Izba Administracji Skarbowej w Olsztynie, ul. Lubelska 37, 10-408 Olsztyn) lub
- 2) dokumentu elektronicznego (adres elektronicznej skrzynki podawczej
/ihkqb7418u/SkrytkaESP), w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
Decyzję doręczono osobie upoważnionej do odbioru 13 grudnia 2023 r.
W dniu 9 lutego 2024 r. Dyrektor przekazał do sądu:
- - skan skargi otrzymany 12 stycznia 2024 r. na adres e-mail [email protected],
- - skargę wniesioną za pośrednictwem Poczty Polskiej (nadana 13 stycznia 2024 r.).
Zarządzeniem z dnia 20 lutego 2024 r. Sąd wezwał Dyrektora o złożenie wyjaśnień w terminie 7 dni na okoliczność wpływu do organu skargi do WSA w Olsztynie na decyzję z 12 grudnia 2023 r.. W szczególności o wskazanie:
- - czy skarga datowana na dzień 12 stycznia 2024 r., której wydruk znajduje się w aktach sprawy (k. 16 akt postępowania sądowego) została opatrzona podpisem elektronicznym przez podmiot uprawniony do reprezentacji Spółki;
- - czy wyżej wymieniona skarga sporządzona w formie pisma elektronicznego została przesłana przez stronę skarżącą do elektronicznej skrzynki podawczej organu czy też na adres e-mail.
W wyniku wezwania Sądu organ potwierdził, że skarga datowana na dzień 12 stycznia 2024 r., której wydruk znajduje się w aktach sprawy nie została opatrzona podpisem elektronicznym przez podmiot uprawniony do reprezentacji Spółki. Skarga została przesłana jako skan dokumentu, który zawiera odwzorowanie podpisu Prezesa zarządu Spółki. Wyżej wymieniona skarga została przesłana przez stronę skarżącą w dniu 12 stycznia 2024 roku na adres email [email protected]. Natomiast w dniu 17 stycznia 2024 r. wpłynęła do organu skarga na ww. decyzję - wniesiona za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 13 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga wniesiona w formie papierowej została wniesiona z uchybieniem terminu. Zaskarżona decyzja została, bowiem doręczona 13 grudnia 2023 r., przez co termin do wniesienia skargi upływał z dniem 12 stycznia 2023 r. (piątek). Okoliczność doręczenia decyzji w dniu 13 grudnia 2023 r. nie jest sporna pomiędzy stronami postępowania. Skargę nadano zaś dopiero 13 stycznia 2024 r. za pośrednictwem operatora publicznego (Poczty Polskiej), a więc z oczywistym uchybieniem 30-dniowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Sporną kwestią jest natomiast czy skan skargi nadesłany przez skarżącą na adres e-mail organu w dniu 12 stycznia 2024 r. (a więc w terminie do wniesienia skargi) może zostać uznany za skuteczne wniesienie skargi.
W ocenie Sądu w niniejszym przypadku nie może być mowy o skutecznym wniesieniu skargi. Stosownie, bowiem do wymogów określonych w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mianowicie w myśl art. 54 § 1 i § 1a p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Przy czym zgodnie z art. 54 § 1a p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie natomiast do treści art. 12b § 1 p.p.s.a., określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a, tj. kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
Stosownie do treści art. 12b § 2 p.p.s.a., w postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a. Jak z kolei wynika z art. 54 § 1a p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego, składaną do sądu zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. (tj. za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi) wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu.
Zgodnie natomiast z art. 49a p.p.s.a. sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 57, dalej jako u.o.i.d.p.), na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny. Powołany przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku skargi wnoszonej do elektronicznej skrzynki podawczej organu (art. 54 § 1a zd. 2 p.p.s.a.). Na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania
Przepisy art. 12b § 1 oraz art. 54 § 1a p.p.s.a. określają jedyną dopuszczalną drogę (tj. przez elektroniczną skrzynkę podawczą) wnoszenia do sądu administracyjnego pism (także skarg) w formie dokumentu elektronicznego.
Należy podkreślić, że sposób (forma) wniesienia skargi to kwestia wyboru dokonywanego przez stronę skarżącą. Przy czym w sytuacji, gdy skarżący w aktualnym stanie prawnym wybiera złożenie skargi w formie dokumentu elektronicznego, to - jak wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów - może tego dokonać skutecznie tylko i wyłącznie wnosząc skargę do elektronicznej skrzynki podawczej organu, za pośrednictwem którego składana jest skarga. Wniesienie skargi do elektronicznej skrzynki podawczej organu powinno zaś zostać potwierdzone przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.o.i.d.p. dokumentem elektronicznym jest stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Z kolei środki komunikacji elektronicznej, to w myśl art. 3 pkt 4 u.o.i.d.p. środki komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 344), czyli rozwiązania techniczne, w tym urządzenia teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną.
Natomiast elektroniczna skrzynka podawcza to - według art. 3 pkt 17 u.o.i.d.p. - dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Elektroniczna platforma usług administracji publicznej zwana ePUAP, to w myśl art. 3 pkt 13 u.o.i.d.p. system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. W piśmiennictwie wskazuje się, że stanowi ona wirtualny odpowiednik biura podawczego urzędu (B. Kwiatek, Dokument elektroniczny w ogólnym postępowaniu administracyjnym, WKP 2020, rozdział IV, pkt 4.2.2.2. i powołane tam piśmiennictwo).
Zasadniczo przyjmuje się, że skargę drogą elektroniczną można wnieść za pośrednictwem organu jedynie wówczas, gdy dany podmiot jest zobowiązany do posiadania elektronicznej skrzynki podawczej (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III OZ 35/22, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 25 lipca 2022 r., II SA/Bd 45/22). O obowiązku takim stanowi art. 16 ust. 1a u.o.i.d.p., zgodnie z którym podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. W orzecznictwie podkreśla się, że elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową" (przede wszystkim z uwagi na zagwarantowanie w przypadku ePUAP wnoszącemu pismo otrzymanie urzędowego potwierdzenia jego złożenia), a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego (por. postanowienia NSA: z 27 kwietnia 2022 r., I OZ 134/22; z 3 lutego 2022 r., III OZ 35/22; z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4856/21, CBOSA).
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 u.i.p.p.).
Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego wydane poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia).
Tym samym poświadczenie przedłożenia jest automatycznie generowane przez system teleinformatyczny i przekazywany nadawcy. Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu (por. postanowienie NSA z 10 września 2019 r., II FZ 483/19). Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa.
W odniesieniu do powyższych rozważań przyjąć należy, że w niniejszej sprawie pierwsza skarga (wniesiona w drodze elektronicznej) została wniesiona bezskutecznie, ponieważ wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej organu (adres e-mail: [email protected]) nie odpowiada aktualnym wymogom wniesienia skargi. Wracając bowiem do treści art. 12b § 2 p.p.s.a. oraz art. 54 § 1a p.p.s.a., należy stwierdzić, że wysłanie wiadomości e-mail na adres elektroniczny poczty elektronicznej organu, która następnie zostaje przekazana do sądu, nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów czynności procesowej wniesienia pisma (także skargi) do sądu.
Nadto wskazać należy, że skarżąca została prawidłowo pouczona w zaskarżonej decyzji o prawidłowym adresie elektronicznej skrzynki podawczej organu. Miała więc pełną wiedzę o tym w jaki sposób oraz w jakim terminie ustawowym, zgodnie z przepisami prawa wnieść skargę do tutejszego Sądu drogą elektroniczną.
W ocenie Sądu poczta elektroniczna (adres e-mail) nie jest tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej" i służy "do przekazywania dokumentu elektronicznego". Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej.
W okolicznościach tej sprawy przyjąć zatem ostatecznie należy, że pierwsza "skarga" nie została skutecznie wniesiona. W świetle wymogów z art. 54 § 1a zd.1 p.p.s.a, za skuteczne wniesienie skargi nie można bowiem uznać czynności przesłania skargi w formie dokumentu elektronicznego, który nie został w sposób prawidłowy podpisany i skierowany do elektronicznej skrzynki podawczej organu. Zaś druga skarga wniesiona papierowo za pośrednictwem operatora pocztowego - została wniesiona po terminie, z uchybieniem terminu ustawowego do złożenia skargi do sądu.
Wobec powyższego stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu, jako wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia.