Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztyniez 24 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 667/20

Uzasadnienie

Spółka A. (dalej jako skarżąca, spółka, strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej WSA) w Olsztynie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z "[...]" r. nr "[...]". Wskazaną decyzją organ utrzymał w mocy własną decyzję z "[.1.]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r..

Jak wynika z nadesłanych akt sprawy skarżąca złożyła 1 kwietnia 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.. Zaznaczyła w części II poz. 1 i 4 formularza wniosku, że prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą wg kodu PKD 4674 i opłaca składki ZUS za osoby ubezpieczone, zgłoszone do ubezpieczeń.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS, Zakład) decyzją z "[.1.]" r. odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.. Powołał w sentencji z art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, obecnie tekst jednolity poz. 1842 ze zm., dalej ustawa kryzysowa) w związku z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm., dalej u.s.u.s.).

Wskazał w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

1. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

ZUS podał, że z danych zaewidencjonowanych w kompleksowym systemie informatycznym ZUS na dzień 29.02.2020 r. wynika brak zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych. Dlatego spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r..

Skarżąca zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosła o zmianę odmownej decyzji i przyznanie spółce prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ww. okres. Podniosła, że spełnia kryteria z art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej. Spółka powstała z przekształcenia spółki cywilnej na podstawie uchwały wspólników spółki cywilnej z 8.10.2020 r.. Wskazała, że już 2 marca 2020 r. do spółki została wniesiona zorganizowana część Przedsiębiorstwa B. (dalej: Przedsiębiorstwo) - aportem wniesione zostały do spółki środki trwałe, towar jak też pracownicy. Pracownicy zostali przejęci w trybie art. 23[1] Kodeksu pracy przez nowego pracodawcę. Na nowego pracodawcę przeszły wszystkie obowiązki, jak i prawa wynikające ze stosunku pracy dotychczasowego pracodawcy.

Zatem skarżąca jako nowy pracodawca, ma prawo do zwolnienia z opłacania składek. Przejęciu podlegali wszyscy pracownicy zatrudnieni wcześniej przez Przedsiębiorstwo będące przedmiotem aportu, nie było też dnia przerwy w ubezpieczeniu pracowników, którzy nieprzerwanie podlegają ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu.

Zaskarżoną decyzją z "[...]" r., wymienioną na wstępie, Zakład na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 31zo ust. 1 i art. 31zq ust. 8 ustawy kryzysowej utrzymał w mocy ww. decyzję z "[.1.]" r.. Organ uzasadniając decyzję powołał treść art. 31zq ust. 8 i art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej, jak też art. 1 u.s.u.s.. Wyjaśnił, że spółka dokonała zgłoszenia do ZUS dokumentem ZUS ZPA (zgłoszenie / zmiana danych płatnika składek) z 4.11.2019 r., powołując się na dokonanie wpisu do KRS z dniem 30.10.2019 r. i obowiązek opłacania składek od 4.05.2016 r. (wcześniej jako spółka cywilna).

Organ powołując się na powyższe uznał, że na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej liczba ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych w niniejszej sprawie jest ustalana na dzień 29 lutego 2020 r..

Zakład potwierdził, że od 1.03.2020 r. spółka zgłosiła 10 pracowników do ubezpieczeń społecznych. Osoby te były do lutego 2020 r. pracownikami innego płatnika. Jednakże na dzień 29.02.2020 r. spółka zgłaszała w ZUS jednego ubezpieczonego, wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Mając powyższe na uwadze Zakład stwierdził, że spółka nie spełnia przesłanek ustawowych umożliwiających zwolnienie z opłacenia składek.

W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca wniosła o:

1. 1. uchylenie decyzji ZUS z "[...]" r. w całości z powodu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej, które miało wpływ na wynik sprawy,
2. 2. uznanie w wyroku uprawnienia spółki do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r..

Strona zarzuciła organowi nieuwzględnienie okoliczności wymienionych w skardze, a także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca powtórzyła argumentację z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Podniósł, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność zaistnienia faktu "przejęcia" pracowników w trybie art. 23[1] K.p.. Poza tym nawet jeżeli nastąpiło zdarzenie prawne w postaci wniesienia do spółki jawnej aportu w postaci wniesienia zorganizowanej części innego przedsiębiorstwa, w tym pracowników, to w ocenie organu takie zdarzenie nie może być samodzielną podstawą do "przejścia" pracowników na podstawie art. 23[1] K.p.. Nawet jeżeli przyjąć, że doszło do przejęcia pracowników przez skarżącą, to charakter uprawnienia do zwolnienia ze składek nie upoważnia do twierdzenia, że uprawnienie to "przechodzi" w ramach zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

ZUS podniósł, że skarżąca od 1.03.2020 r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych 10 pracowników, zaś do 29.02.2020 r. - 1 pracownika z tytułem do ubezpieczenia zdrowotnego. Jest zatem oczywiste, że powyższy stan faktyczny nie jest objęty dyspozycją art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej.

W piśmie procesowym z 3 listopada 2020 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Poinformowany o tym wniosku organ (k. 29 i 31 akt sądowych) nie wystąpił o przeprowadzenie rozprawy.

Natomiast przy piśmie z 13 stycznia 2021 r. skarżąca nadesłała kopię umowy przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa w formie aktu notarialnego wraz z pracownikami w trybie art. 23[1] Kodeksu pracy (§ 3 umowy - k. 38).

Zarządzeniem z 1 lutego 2021 r. (k.

42) Przewodnicząca Wydziału I WSA w Olsztynie skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Art. 31zo ustawy kryzysowej (Dz.U.2020.1842 t.j. z dnia 2020.10.20) reguluje kwestię zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownych oraz spółdzielni socjalnych. Skarżąca złożyła 1 kwietnia 2020 r. wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.. Zaznaczyła w części II poz. 1 i 4 formularza wniosku, że prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą wg kodu PKD 4674 i opłaca składki ZUS za osoby ubezpieczone, zgłoszone do ubezpieczeń. ZUS odmówił zwolnienia i podał, że z danych zaewidencjonowanych w kompleksowym systemie informatycznym ZUS na dzień 29.02.2020 r. wynika brak zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych. Dlatego spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r..

Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że spełnia kryteria z art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej. Wskazała, że spółka powstała z przekształcenia spółki cywilnej na podstawie uchwały wspólników spółki cywilnej z 8.10.2020 r.. Wskazała, że 2 marca 2020 r. do spółki została wniesiona zorganizowana część Przedsiębiorstwa B.. Aportem wniesione zostały do spółki środki trwałe, towar jak też pracownicy. Pracownicy zostali przejęci w trybie art. 23[1] Kodeksu pracy przez nowego pracodawcę. Uznała, że na nowego pracodawcę przeszły wszystkie obowiązki, jak i prawa wynikające ze stosunku pracy dotychczasowego pracodawcy. Skarżąca wskazała, że jako nowy pracodawca, ma prawo do zwolnienia z opłacania składek. Jej zdaniem, przejęciu podlegali wszyscy pracownicy zatrudnieni wcześniej przez Przedsiębiorstwo będące przedmiotem aportu. Podniosła, że nie było też dnia przerwy w ubezpieczeniu pracowników, którzy nieprzerwanie podlegają ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu.

Organ powołując się na powyższe uznał, że na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej liczba ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych w niniejszej sprawie jest ustalana na dzień 29 lutego 2020 r..

Zakład potwierdził, że od 1.03.2020 r. spółka zgłosiła 10 pracowników do ubezpieczeń społecznych. Osoby te były do lutego 2020 r. pracownikami innego płatnika. Jednakże na dzień 29.02.2020 r. spółka zgłaszała w ZUS jednego ubezpieczonego, wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Mając powyższe na uwadze Zakład stwierdził, że spółka nie spełnia przesłanek ustawowych umożliwiających zwolnienie z opłacenia składek.

W decyzji z "[...]"r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko. Organ uznał, że na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej liczba ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych w niniejszej sprawie jest ustalana na dzień 29 lutego 2020 r.. Zakład potwierdził, że od 1.03.2020 r. spółka zgłosiła 10 pracowników do ubezpieczeń społecznych. Osoby te były do lutego 2020 r. pracownikami innego płatnika. Jednakże na dzień 29.02.2020 r. spółka zgłaszała w ZUS jednego ubezpieczonego, wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Mając powyższe na uwadze Zakład stwierdził, że spółka nie spełnia przesłanek ustawowych umożliwiających zwolnienie z opłacenia składek. W skardze skarżąca powtórzyła argumentację z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Podniósł, że skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność zaistnienia faktu "przejęcia" pracowników w trybie art. 23[1] K.p.. Poza tym nawet jeżeli nastąpiło zdarzenie prawne w postaci wniesienia do spółki jawnej aportu w postaci wniesienia zorganizowanej części innego przedsiębiorstwa, w tym pracowników, to w ocenie organu takie zdarzenie nie może być samodzielną podstawą do "przejścia" pracowników na podstawie art. 23[1] K.p.. Nawet jeżeli przyjąć, że doszło do przejęcia pracowników przez skarżącą, to charakter uprawnienia do zwolnienia ze składek nie upoważnia do twierdzenia, że uprawnienie to "przechodzi" w ramach zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Ze stanowiskiem ZUS nie można się zgodzić. Przede wszystkim ZUS nie zweryfikował twierdzeń spółki, które zostały zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W zaskarżonej decyzji Zakład potwierdził, że od 1.03.2020 r. spółka zgłosiła 10 pracowników do ubezpieczeń społecznych. Uznał, że te osoby były do lutego 2020 r. pracownikami innego płatnika. Tego faktu skarżąca spółka nie kwestionowała. Podniosła natomiast, że spełnia kryteria z art. 31zo ust. 1 ustawy kryzysowej. Wskazała, że spółka powstała z przekształcenia spółki cywilnej na podstawie uchwały wspólników spółki cywilnej z 8.10.2020 r..

2 marca 2020 r. do spółki została wniesiona zorganizowana część Przedsiębiorstwa B.. Aportem wniesione zostały do spółki środki trwałe, towar jak też pracownicy. Pracownicy zostali przejęci w trybie art. 23[1] Kodeksu pracy przez nowego pracodawcę. Na nowego pracodawcę przeszły wszystkie obowiązki, jak i prawa wynikające ze stosunku pracy dotychczasowego pracodawcy. A zatem ZUS nie rozpatrzył sprawy. Stosownie do treści art. 31zo ustawy kryzysowej " Na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1)przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2)w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3)w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych."

W rozpoznawanej sprawie Organ odmówił zwolnienia, gdyż uznał, że strona skarżąca nie zgłosiła w lutym 2020r. 9 pracowników jako ubezpieczonych. ZUS w rozpoznawanej sprawie nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego i w konsekwencji nie można zaakceptować zaskarżonej decyzji.

W odwołaniu, czemu ZUS nie zaprzeczył, spółka przejęła ubezpieczonych pracowników na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, na podstawie art. 231 k.p. Art. art. 231 k.p. stanowi, że w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. W wyroku z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 507/20 Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się na temat pojęcia przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę. NSA wskazał, że ta kwestia była wielokrotnie podejmowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym także w odniesieniu do pojęcia "jednostki gospodarczej", które zostało wprowadzone do prawa wspólnotowego dyrektywą Rady 98/50/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. (Dz. U. L 201 z 17 lipca 1998, str.

88) zmieniającą dyrektywę 77/187/EWG w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do ochrony praw pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części przedsiębiorstw lub zakładów (Dz. U. L 61, z 5 marca1977, str. 26). Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że ocena tego, czy nastąpiło przejście zakładu pracy lub jego części na nowego pracodawcę, każdorazowo wymaga ustalenia, czy przejmowana część zakładu pracy zachowała tożsamość, a w szczególności ustalenia tego, czy działanie jednostki gospodarczej opiera się głównie na pracy ludzkiej, czy też na składnikach majątkowych, jak i tego, czy nowy pracodawca przejął decydującą o zachowaniu tożsamości jednostki część pracowników lub majątku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2012 r., sygn. I PK 235/11; z 13 marca 2014 r., sygn. I BP 8/13 oraz powołane tam orzecznictwo). W sytuacji zatem gdy tożsamość jednostki gospodarczej jest związana z wykorzystaniem majątku, to nie budzi wątpliwości, że przejście samych pracowników, bez przejścia wykorzystywanego przez nich substratu majątkowego, nazywanego przez ustawodawcę "zakładem pracy lub jego częścią" - nie wypełnia hipotezy normy art. 231 k.p. gdyż podstawową przesłanką zastosowania tego przepisu jest faktyczne przejęcie władztwa nad zakładem pracy przez nowy podmiot, który staje się pracodawcą (zob. wyrok SN z 26 lutego 2003 r., sygn. I PK 67/02).

W rozpoznawanej sprawie Sąd podziela zarzut skargi, że pracownicy zostali przejęci w trybie art. 231 k.p przez nowego pracodawcę. Na nowego pracodawcę przeszły wszystkie obowiązki, jak i prawa wynikające ze stosunku pracy dotychczasowego pracodawcy. Zatem skarżąca jako nowy pracodawca, ma prawo do zwolnienia z opłacania składek. Przejęciu podlegali wszyscy pracownicy zatrudnieni wcześniej przez Przedsiębiorstwo będące przedmiotem aportu, nie było też dnia przerwy w ubezpieczeniu pracowników, którzy nieprzerwanie podlegają ubezpieczeniu społecznemu i zdrowotnemu. Tej okoliczności ZUS nie podważył. Wynika ona wprost z treści przedłożonego aktu notarialnego.

A zatem argumenty ZUS zawarte w odpowiedzi na skargę, "jeżeli nastąpiło zdarzenie prawne w postaci wniesienia do spółki jawnej aportu w postaci wniesienia zorganizowanej części innego przedsiębiorstwa, w tym pracowników, to w ocenie organu takie zdarzenie nie może być samodzielną podstawą do "przejścia" pracowników na podstawie art. 231 k.p są całkowicie chybione.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ZUS ustali stan faktyczny zgodnie z wymogami prawa procesowego. W rozpoznawanej sprawie ZUS nie zweryfikował poprawnie wniosku. Bezpodstawnie negował fakt, że pracownicy, którzy byli zgłoszeni do ubezpieczenia społecznego przez dotychczasowego płatnika, zostali przejęci w trybie art. 231 k.p przez nowego pracodawcę. A zatem nie uwzględnił tego, że na nowego pracodawcę przeszły wszystkie obowiązki, jak i prawa wynikające ze stosunku pracy dotychczasowego pracodawcy. W konsekwencji także uprawnień strony skarżącej, które wynikają z treści art. 31zo ustawy kryzysowej. W rezultacie ZUS naruszył przepisy postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i 77 k.p.a.,.

Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając sprawę ponownie organ rozstrzygnie sprawę z uwzględnieniem stanowiska zawartego w uzasadnieniu wyroku.