Uzasadnienie
M. i R. małżonkowie G. wnieśli w dniu 9 września 2016r. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"
Postanowieniem z dnia 4 listopada 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę R. G. na ww. decyzję.
Po wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi oraz po doręczeniu postanowienia odrzucającego skargę R. G. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Postanowieniami z dnia 12 grudnia 2016r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka w "[...]" wyznaczyła dla skarżących jako pełnomocnika z urzędu – adwokat K. K. (k.66).
W dniu 10 stycznia 2017r. pełnomocnik skarżących wykonała fotokopie z akt sprawy wniosła również o przedłużenie terminu. W dniu 25 stycznia 2017r. sprecyzowała wniosek skarżących z dnia 12 listopada 2016r. wskazując iż jest on zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 listopada 2016r. w przedmiocie odrzucenia skargi, jednocześnie pełnomocnik złożyła wniosek o przywrócenie terminu.
Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2017r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn.. akt II FZ 200/17) oddalił zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi R. G. W dniu 14 czerwca 2017r. wyznaczony pełnomocnik reprezentowała skarżącą M. G. oraz uczestnika postępowania R. G. na rozprawie wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik oświadczyła, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 14 czerwca 2017r., w którym oddalił skargę, nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata.
W terminie trzydziestu dni od daty otrzymania odpisu powyższego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem pełnomocnik przedłożyła w tut. Sądzie dwie tożsame opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, informując iż zostały one doręczone skarżącej oraz uczestnikowi postępowania. Równocześnie wniosła o zasądzenie wynagrodzenia za udział w rozprawie oraz sporządzenie opinii, oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.
Na podstawie zarządzenia z dnia 2 sierpnia 2017r. pełnomocnik została wezwana do przedłożenia w sądzie odpisów sporządzonych opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i poinformowana o treści art. 177 § 4 p.p.s.a.
W dniu 8 sierpnia 2017r. pełnomocnik przedłożyła dwa odpisy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 106-108), które to opinie Sąd doręczył zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a. skarżącej oraz uczestnikowi postępowania.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.
Stosownie do art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) - dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Od dnia 2 listopada 2016 roku szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz.1714, dalej jako: rozporządzenie z 2016r.). Zgodnie jednak z brzmieniem § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie do postępowania przed sądem I instancji należy zastosować przepisy uprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801, dalej: rozporządzenie z 2015r.), bowiem skarga inicjująca to postępowanie została wniesiona przed dniem 2 listopada 2016 roku.
Stosownie do treści § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2015r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 rozporządzenia z 2015r.).
W myśl § 21 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia z 2015r. – opłaty maksymalne przed sądami administracyjnymi wynoszą w I instancji w sprawie której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8 tj. w niniejszej sprawie gdzie wartość przedmiotu sprawy nie przekracza 500 zł - 120 zł.
Mając na uwadze treść przywołanych wyżej unormowań, w tym oceniwszy działanie pełnomocnika strony przez pryzmat kryteriów wskazanych w cytowanym § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., przyznano mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w postaci wynagrodzenia za udział w postępowaniu pierwszej instancji, w kwocie 120 zł, ustalone na podstawie § 4 ust. 2 wspomnianego rozporządzenia, w kwocie opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a tego aktu (tj. 120 zł).
Referendarz sądowy uznał bowiem, że wkład pracy adwokata reprezentującego w sprawie zarówno stronę skarżącą jak i uczestnika postępowania, przedstawienie pism procesowych i zawartych tam zarzutów jak i fakt stawiennictwa adwokata na rozprawie stanowi podstawę do zastosowania w przedmiotowej sprawie § 4 ust. 2 rozporządzenia, tj. ustalenia opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1 § 4 rozporządzenia.
Jednocześnie, w myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłaty za czynności adwokata ustanowionego z urzędu podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
Odnosząc się zaś do kwestii wynagrodzenia za postępowanie przed sądem drugiej instancji stwierdzić należy, że pełnomocnik w ustawowym terminie złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz w terminie do złożenia skargi kasacyjnej wniosła i sporządziła dwie tożsame opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Do postępowania w drugiej instancji należy zastosować przepisy aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r., ponieważ postępowanie sądowe w kolejnej instancji (drugiej) rozpoczęło się po dniu wejścia w życie tego rozporządzenia. Wskazać również należy, iż pomimo niewłaściwego przekazania przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej tj. bezpośrednio skarżącej i uczestnikowi postępowania, opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona w terminie, a jej późniejsze doręczenie skarżącej i uczestnikowi postepowania przez sąd, nie miało negatywnych skutków procesowych dla strony. Dlatego też przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za czynności w sprawie przed sądem administracyjnym drugiej instancji.
Stosownie do § 2 rozporządzenia z 2016 r., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. W świetle § 4 ust. 1 i 2, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem kryteriów, określonych ust. 2 pkt 1-4. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3).
W świetle § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z 2016 r., opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam adwokat - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie - z uwagi na jej przedmiot, zastosowanie ma opłata, określona w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a, w wysokości 60 zł (stosownie do § 8 rozporządzenia z 2016r. opłaty wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy do 500 zł - 60 zł). Zgodnie jednak z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia opłata ta nie może wynosić mniej niż 120 zł.
Biorąc pod uwagę, iż nakład pracy adwokata reprezentującego w sprawie zarówno stronę skarżącą jak i uczestnika postępowania uzasadnia zastosowanie w przedmiotowej sprawie § 4 ust. 2 rozporządzenia, tj. ustalenia opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1 § 4 rozporządzenia, postanowiono przyznać opłatę w wysokości 150% opłaty określonej w rozdziałach 2-4, co stanowi kwotę 180 zł (120 zł x 150%), powiększoną o należny podatek VAT.
Odnosząc się do wynagrodzenia pełnomocnika za postępowanie zażaleniowe, zauważyć należy, iż we wniosku złożonym na rozprawie wyznaczony adwokat nie określił wyraźnie za jaką pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu żąda wynagrodzenia. Uznano tym samym, iż żąda wynagrodzenia w najszerszym zakresie tj. za reprezentowanie strony w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji jak i w postępowaniu przed sądem drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym, które toczyło się wobec R. G. przed postępowaniem w pierwszej instancji. Do należnego pełnomocnik wynagrodzenia za postępowanie zażaleniowe zastosowanie znaleźć powinny przepisy rozporządzenia z 2016r. ponieważ postępowanie sądowe w kolejnej instancji (drugiej), wobec R. G. rozpoczęło się po dniu wejścia w życie tego rozporządzenia (postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 4 listopada 2016r.).
W konsekwencji do wysokości należnego pełnomocnik wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu w drugiej instancji w postępowaniu zażaleniowym zastosowanie będzie miała stawka określona w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia z 2016r., która wynosi 120 zł, powiększona o należny podatek VAT.
Z tych względów, na podstawie art. 250 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2015r. oraz § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b i d w związku z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia z 2016 r., orzec należało jak na wstępie.