Uzasadnienie
K.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I wezwaniem z dnia 25 lutego 2013 r. zobowiązano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej jako: "p.p.s.a.". Ponadto, w związku ze wskazaniem przez stronę w skardze adresu za granicą, pismem z tego samego dnia, tj. 25 lutego 2013 r., wezwano stronę do ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia sprawy lub do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 229 § 2 p.p.s.a.
Powyższe wezwania zostały doręczone stronie w dniu 5 marca 2013 r. (k. 25 akt sąd.), a zatem termin do wykonania nałożonego nimi obowiązku w zakresie uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 12 marca 2013 r., zaś w zakresie ustanowienia pełnomocnika mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce – w dniu 5 maja 2013 r.
Pismem z dnia 10 marca 2013 r. skarżąca poinformowała, że jest w trakcie leczenia szpitalnego, w związku z czym wniosła o "późniejszy termin wpłaty wpisowego", gdyż jak wskazała, z uwagi na silne bóle nie może opuścić szpitala, nie ma zaś rodziny i znajomych, którym mogłaby powierzyć załatwienie sprawy.
Wobec powyższego pismem z dnia 25 marca 2013 r. poinformowano stronę, że nie istnieje możliwość przedłużenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego, wskazując jednocześnie, że w razie uchybienia terminu strona może ubiegać się o jego przywrócenie na zasadach określonych w art. 85 – 89 p.p.s.a.
W dniu 7 maja 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej, w którym wskazała ona, że w odpowiedzi na pismo z dnia 25 lutego 2013 r. przesyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał stronie prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika.
Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd, że pełnomocnikiem strony został wyznaczony adwokat B.D., w imieniu którego w dniach 3 i 7 lipca 2013 r. zgłosił się do czytelni akt i przeglądał akta niniejszej sprawy oraz sporządził z nich fotokopie aplikant adwokacki H.L.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Zgodnie zaś z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W niniejszej sprawie skarżąca została prawidłowo wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie to zawierało zgodne z prawem pouczenie o skutkach prawnych niewykonania powyższego obowiązku. W wyznaczonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, tj. do dnia 12 marca 2013 r., strona nie spełniła powyższego obowiązku; nie wniosła również w tym terminie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe obligowało zatem Sąd do odrzucenia skargi.
Zwrócić przy tym należy uwagę, iż w świetle przepisów p.p.s.a. obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie spoczywa na stronie postępowania, której przyznano, na jej wniosek, prawo pomocy w tym zakresie. I choć przepisy p.p.s.a. nie ograniczają terminu, w jakim można zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, gdyż art. 243 § 1 p.p.s.a. w tym względzie stanowi jedynie, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, to jednak wniosek złożony po upływie terminu do uiszczenia opłaty sądowej, z uwagi na swą bezskuteczność, nie może mieć wpływu na istnienie obowiązku w zakresie uiszczenia tej opłaty. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądowym, wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej traci aktualność, jedynie wtedy, gdy strona po doręczeniu jej tego wezwania, ale przed upływem siedmiodniowego terminu do uiszczenia tej opłaty sądowej, złoży wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt II FZ 125/05, opubl.: ONSAiWSA 2006 r. nr 1 poz. 12).
Warunkiem zaistnienia skutku, o jakim mowa powyżej, jest zatem złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w terminie otwartym do uiszczenia opłaty sądowej. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest skuteczny od chwili jego wniesienia, tj. obejmuje opłaty i wydatki, co do których termin na ich uiszczenie jest otwarty na dzień złożenia wniosku, nie obejmuje natomiast zwolnienia od kosztów, do których uiszczenia strona obowiązana jest przed jego złożeniem (postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. FZ 125/04, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FSK 1658/06, Lex nr 471036). Po upływie terminu do uiszczenia opłaty, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, niemożliwe jest zwolnienie strony z obowiązku jej poniesienia, a złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy może odnosić skutek jedynie na dalszy etap postępowania sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych nie ma bowiem mocy wstecznej (p. P.Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją prof. R.Hausera i prof. M.Wierzbowskiego, 2. wydanie, Warszawa 2013 r., s. 865 i powołane tamże orzeczenia sądowe).
Odmienny skutek w tym zakresie strona mogłaby wywołać tylko poprzez złożenie, równocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednakże strona, pomimo pouczenia udzielonego jej pismem z dnia 25 marca 2013 r., takiego wniosku nie złożyła. Sąd nie ma zaś kompetencji do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z urzędu (p. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. akt II OZ 1107/05, opubl.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jako wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie sposób natomiast traktować pisma z dnia 10 marca 2013 r., którym strona wniosła o "późniejszy termin wpłaty wpisowego" z uwagi na hospitalizację.
Po pierwsze wskazać należy, że pismo to zostało nadane w terminie otwartym do dokonania czynności, podczas gdy wniosek o przywrócenie terminu może odnieść skutek jedynie względem czynności, dla której termin został uchybiony, po wtóre – wraz z wnioskiem strona powinna dopełnić czynności, której nie dokonała w terminie. O wszystkich tych wymogach strona została pouczona pismem Sądu z dnia 25 marca 2013 r., lecz pomimo bezskutecznego upływu zakreślonego terminu, nie wniosła o jego przywrócenie.
Skoro zatem w terminie zakreślonym do wykonania obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, strona nie dokonała tej czynności ani też wniosła o przyznanie prawa pomocy, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Sąd uznał natomiast, że strona wykonała drugi z obowiązków nałożonych na nią wezwaniem z dnia 25 lutego 2013 r. w zakresie ustanowienia pełnomocnika mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, gdyż w terminie otwartym do wykonania tego obowiązku wniosła o ustanowienia adwokata, który został jej przyznany na mocy postanowienia Referendarza sądowego z dnia 3 czerwca 2013 r.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.