Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. W. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o odpowiedzialności podatkowej wspólnika spółki cywilnej za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W dniu 17 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej S. W. - sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r., poz.270) –zwanej dalej p.p.s.a. - w którym zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że zarejestrowana jest w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, zaś były mąż od lipca 2004 r. zalega ze spłatą alimentów, wskazując jednocześnie, iż egzekucja komornicza w tym względzie okazała się bezskuteczna.
Natomiast w części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólnie z dwoma synami Ł. i M. mieszka w spółdzielczym lokatorskim lokalu mieszkalnym o powierzchni 84,30 m², nie posiada żadnego majątku, zaś dochody gospodarstwa domowego opiewają na kwotę 721 zł (dochody syna M. z najmu lokalu). W załączeniu skarżąca przedłożyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 2 sierpnia 2011 r., na mocy którego zwolniono ją z kosztów sądowych w całości i ustanowiono pełnomocnika z urzędu, a także kserokopię zeznania o wysokości osiągniętego (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011, z którego wynika, iż skarżąca w tym okresie nie uzyskiwała jakichkolwiek dochodów.
Poza tym, w wyniku wezwania Sądu, skarżąca przedłożyła: zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w [...], w którym stwierdzono, że Ł. W. od dnia 25 lipca 2012 r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej o przewidywanym zawieszeniu działalności gospodarczej przez Ł. W. do 12 lipca 2014 r., kserokopię wezwania do zapłaty zaległości w opłacie za lokal mieszkalny w wysokości 926,83 zł, kserokopię pisma informującego o zadłużeniu wobec banku z tytułu niespłaconego kredytu, kserokopie faktur za dostawę energii elektrycznej i gazu (miesięczna opłata za energię wg faktury wynosi 113,90 zł, natomiast za dostawę gazu – 136,39 zł), kserokopię zawiadomienia o miesięcznych opłatach za mieszkanie od czerwca 2012 r. w wysokości 674,78 zł oraz kserokopie informacji o wysokości dochodu (straty) Ł. W. z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2011 i zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącą rachunku w ING Bank Śląski S.A.
Przedkładając kserokopie wymienionych dokumentów skarżąca poinformowała jednocześnie, iż w zakresie wyżywienia i miesięcznych opłat jest całkowicie uzależniona od mamy, u której się stołuje razem z dziećmi.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.
Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).
Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).
Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a..
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Dotyczyć to będzie m.in. osoby charakteryzujące się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych.
Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz.
8) stwierdził, iż,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".
W wyniku analizy informacji zawartych przez skarżącą w formularzu PPF oraz danych wynikających z przedłożonych dodatkowo dokumentów referendarz uznał, iż w przypadku skarżącej zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie z zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
W ocenie referendarza skarżąca z miesięcznych dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego w wysokości 721 zł, obciążonych stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania związanymi dostawą energii elektrycznej, gazu, opłatą lokatorską za lokal mieszkalny oraz innymi niezbędnymi kosztami utrzymania związanymi m.in. z zakupem żywności, ubrań, środków higieny, środków czystości, nie jest w stanie wygenerować środki pieniężne, które umożliwiłyby jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, jak wynika z przedłożonych dokumentów, skarżąca jako osoba bezrobotna ma problemy z bieżącym regulowaniem opłat za korzystanie z lokalu mieszkalnego. W tym względzie i w zakresie wyżywienia zmuszona jest, jak oświadczyła, korzystać z pomocy osób z poza jej gospodarstwa domowego.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.