Uzasadnienie
W dniu 28 sierpnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga S. H. (dalej jako skarżąca, strona) z dnia 24 lipca 2014 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 26 czerwca 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie- Koźlu z dnia 24 marca 2014 r. nr [...], którą odmówiono, po przeprowadzeniu postępowania wnowieniowego, uchylenia w całości decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie- Koźlu z dnia 10 września 2013 r. nr [...] ustalajacej S. H. wymiar podatku od spadków i darowizn, z tytułu nabycia spadku po zmarłym J. E. w wysokości 48.186 zł.
Pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie- Koźlu z dnia 10 września 2013 r. nr [...], będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, do czasu prawomocnego rozpoznania przedmiotowej skargi, wskazując, że kwota ustalonego zobowiązania podatkowego (48.186 zł) znacznie przekracza jej możliwości płatnicze.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy nie zajął stanowiska w sprawie tego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca ubiega się o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kędzierzynie- Koźlu z dnia 10 września 2013 r. nr [...] ustalajacej S. H. wymiar podatku od spadków i darowizn, z tytułu nabycia spadku po zmarłym J. E. w wysokości 48.186 zł, natomiast przedmiotem zaskrżenia w sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania ww. decyzji w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
W związku z powyższym wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)-/dalej jako p.p.s.a./, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że po przekazaniu sądowi skargi sąd ten może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zawarty w tresci art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrot: "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a, który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne.
W związku z tym treścią art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt II FSK 919/10, postanowienie Naczlengo Sadu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt II FZ 441/12, dostępne podobnie jak i pozostałe przywołane w tym uzasadnieniu orzeczenia, na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem z ostatniego zdania art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika możliwość badania nie tylko decyzji zaskarżonej, ale również wcześniejszych decyzji, ściśle związanych z tą zaskarżoną, jako wydanych w granicach tej samej sprawy. Pogląd ten znalazł potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 523/13; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004 r., s.122).
Mając na uwadze powołane powyżej stanowisko, Sąd doszedł do przekonania, że dopuszczalne jest w przedmiotowej sprawie rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji objętej wnioskiem, dotyczy on bowiem aktu wydanego w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy.
Przystępując do rozpoznania wniosku, wskazać należy, że wstrzymanie wykonania aktu jest odstępstwem od zasady, a przesłankami uzasadniającymi zastosowanie w sprawie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04).
W kwestii wstrzymania decyzji Sąd działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami.
Skarżąca w uzasadnieniu wniosku powoływała się na swoją trudną sytuację materialną, wskazując, że zapłata ustalonych zobowiązań podatkowych (w kwocie 48.186 zł) przewyższa jej możliwości finansowe.
W tym miejscu należy także zauważyć, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd bierze pod uwagę nie tylko okoliczności podniesione we wniosku, ale także dokumenty znajdujące się w aktach sprawy (por. postanowienia NSA z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10; z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 557/10). W związku z powyższym Sąd uwzględnił trudną sytuację materialną skarżącej, która została ustalona w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy zakończonym kolejno postanowieniem z dnia 30 września 2014 r., którym zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w całości oraz postanowieniem z dnia 27 października 2014 r., którym przyznano skarżącej pełnomocnika z urzędu.
Wskazać należy, że z analizy dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja finansowa, w jakiej się obecnie znajduje strona jest trudna. Skarżąca utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego wynoszącego 1.399 zł (po uwzględnieniu potrącenia egzekucyjnego). Po uregulowaniu niezbędnych opłat (w wysokości 1124 zł) stronie pozostaje na utrzymanie kwota ok. 275 zł. Skarżąca nie wykazała innego majątku poza współwłasnością w 1/2 części domu o pow. 600 m², nadającego się, zgodnie z oświadczeniem strony do kapitalnego remontu. Za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia także porównanie wysokości ustalonego decyzją podatku (48.186 zł) z wysokością miesięcznych dochodów skarżącej i ponoszonych przez nią wydatków.
Wskazać należy, że jedynym źródłem utrzymania strony jest emerytura w wysokości 2005,51zł, a jak wynika z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, kwota ta uległa w ostatnim czasie zmniejszeniu, wskutek wprowadzonego począwszy od sierpnia 2014 r. potrącenia, które jest wynikiem wszczętego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego, mającego na celu wyegzekwowanie należności pieniężnej z tytułu podatku od spadków i darowizn. Niewielki dochód strony w całości przeznaczany jest na pokrycie bieżących wydatków i chociaż konieczność uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, łączy się z obniżeniem dochodu podatnika, to jednak Sąd uznał, że dalsze prowadzenie egzekucji i związane z tym stałe obniżenie dochodów skarżącej, niesie za sobą realne niebezpieczeństwo wystąpienia następstw trudnych do odwrócenia, bowiem prowadzi do braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (stronie na codzienne wydatki związane z utrzymaniem pozostaje kwota ok. 275 zł miesięcznie).
Dokonując analizy przedstawionych okoliczności Sąd doszedł do wniosku, iż wykazana przez skarżącą trudna sytuacja materialna w połączeniu z niewspółmierną do jej dochodów wysokością zobowiązania podatkowego, pozwala uznać, iż została wypełniona dyspozycja art. 61 § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.