Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]. Urząd Skarbowy określił B. i T. B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002 w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że zgodnie z art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 14 z 2000r. poz. 176 z późn, zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem zwolnionych. Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów. Uzyskany dochód z innych źródeł w wysokości [...]zł stanowi kwotę wypłaconą B. B. przez pracodawcę Spółkę "A" S.A. w P. na mocy "Porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę z dnia [...]2001r.".
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2002r. wolne od podatku dochodowego są odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw, z wyjątkiem:
- a) przewidzianych w prawie pracy odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
- b) odpraw wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy,
- c) (skreślony),
- d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
- e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
- f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody opodatkowane są na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy.
W rozumieniu cytowanego przepisu - wolne od podatku dochodowego są jedynie te odszkodowania, których prawo do otrzymywania wynika wprost z przepisów ustawy, z wyjątkiem wyłączonych wolą ustawodawcy.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu [...]2001r. zostało zawarte porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę pomiędzy Zakładami "B" a B. B..
Rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za porozumieniem stron. W związku z rozwiązaniem umowy o pracę pracodawca wypłacił tytułem odszkodowania kwotę w wysokości [...]zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. i T. B. wnieśli o jej uchylenie.
Decyzją z dnia [...].. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że świadczenie otrzymane przez pracownika w związku z rozwiązaniem umowy o pracę stanowi wypłatę pieniężną mającą swe źródło w stosunku pracy (ukształtowanym umową o pracę i Pakietem Socjalnym), a nie odszkodowaniem przewidzianym w przepisach prawa administracyjnego, cywilnego i w przepisach innych ustaw. Nie można zatem zgodzić się z poglądem, że świadczenie pieniężne otrzymane przez podatniczkę jest typowym odszkodowaniem wypłaconym na podstawie przepisów prawa cywilnego.
Wobec powyższych rozważań uznać należy, iż świadczenie pieniężne, jakim jest przedmiotowe odszkodowanie wypłacone B. B. przed upływem okresu ochronnego określonego w Pakiecie Socjalnym, stanowi, podlegający opodatkowaniu przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy podatkowej. Do przychodu tego nie stosuje się zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy.
W skardze wniesionej przez B. i T. B. do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący zarzucili decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 12 ust. 1 oraz art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a ponadto obrazę art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem skarżących z treści przepisów ustawy podatkowej wynika, że źródłem świadczeń wypłaconych pracownikom jest świadczona przez nich praca. Źródłem świadczenia - odszkodowania wypłaconego skarżącej było natomiast zaprzestanie świadczenia pracy, co uregulowane zostało w zawartej pomiędzy związkami zawodowymi a firmą inwestorem umową, nazwaną Pakietem Socjalnym.
Świadczenie wypłacone B. B. jest więc typowym odszkodowaniem wypłaconym na podstawie przepisów prawa cywilnego, gdyż umowa (Pakiet Socjalny) była typową umową terminową, która rodzi - w przypadku wcześniejszego rozwiązania - obowiązek wypłaty odszkodowania.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna.
Między podatnikami a organami nie było sporu, co do faktów:
- - w dniu [...]. lipca 2001r. zawarto "Pakiet socjalny pracowników Spółki "B" z siedzibą w P.,
- - w art. 6 powyższego "Pakietu" przyjęto gwarancję 48-miesięcznego okresu, w którym inwestor nie będzie rozwiązywać umów o pracę,
- - w art. 7 przyjęto zaś, że gdy Spółka nie będzie w stanie dotrzymać gwarancji zatrudnienia, to będzie wypacać pracownikom odprawy przewidziane w obowiązujących przepisach (k. 79-80 akt administracyjnych),
- - w dniu [...]. listopada 2001r. B. B. i pracodawca - Spółka "B" SA w P. złożyli oświadczenie, że z dniem [...]. lutego 2002r. rozwiązują wiążącą ich umowę o pracę. Spółka zobowiązała się do wypłacenia pracownikowi tytułem odszkodowania kwoty [...].zł brutto oraz należnego ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego (k. 16-17).
Przedmiotem sporu między stronami jest kwalifikacja świadczenia, jakie Spółka "B" wypłaciła skarżącej tj., czy,wypłacone świadczenie z tytułu rozwiązania umowy o pracę stanowi odszkodowanie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2002r., czy też stanowi przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 ustawy i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony już w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych są wyłącznie odszkodowania otrzymane na mocy obowiązujących przepisów prawa i to przepisów rzędu ustawowego.
Z uregulowania art. 21 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy wynika bowiem wprost, że chodzi o odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa administracyjnego, prawa cywilnego i na podstawie innych ustaw. Użycie słów "inne ustawy" wskazuje, że zarówno przepisy prawa administracyjnego, jak i cywilnego tworzące umocowanie dla wypłaty odszkodowania muszą mieć rangę ustawową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2000r., sygn. akt III SA 1017/99, "Przegląd Podatkowy"z 2001r., nr 3; "LEX" nr 46389).
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów przewidujących wyjątki od generalnej zasady powszechności opodatkowania musi być dokonywana ściśle. Nie są więc co do zasady dopuszczalne interpretacje wyjątków poza literalne ich brzmienie (por. wyrok z dnia 22 maja 2003r., sygn. akt III SA 3507/01, "LEX" nr 145002).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że źródłem świadczenia była umowa zawarta na tle stosunku pracy, a nie przepis rangi ustawowej. Wobec powyższego kwota [...].zł nie była zwolniona od podatku dochodowego od osób fizycznych zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2002r.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo administracyjnych ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
/-/K.Pawlicki /-/S.Zapalska /-/J.Małecki