Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 32/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek W. J. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2016 r. oraz odmówił sporządzenia uzasadnienia powyższego wyroku. Przedstawiając stan sprawy Sąd wyjaśnił, że pismem z dnia [...] lutego 2016r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, podnosząc, że wystosowane do niego pismo zawiadamiające o rozprawie zostało mu doręczone w dniu [...] grudnia 2015 r., gdy wyjeżdżał na Święta, Sylwestra i Nowy Rok oraz Trzech Króli. Skarżący wskazał również, że z uwagi na charakter wykonywanej pracy nie przebywał w miejscu zamieszkania i nie mógł stawić się na rozprawie. Podkreślił, że brak odpowiednich środków uniemożliwił mu skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Oceniając zasadność złożonego wniosku Sąd uznał, że nie podlega on merytorycznemu rozpatrzeniu, bowiem został złożony z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 28 października 2016 r. o sygn. akt II FZ 625/16 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez skarżącego, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
W uzasadnieniu NSA wskazał, że początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być ustalony na podstawie treści wniosku, w szczególności powołanych przez wnioskodawcę przesłanek przywrócenia terminu. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest fakt wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie. Okoliczność ta powinna wynikać z treści wniosku o przywrócenie terminu. Zatem fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Jeśli z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), został zachowany, Sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie zasługuje na uwzględnienie.
Po ponownym rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 21 stycznia 2016 r., uwzględniając rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.
Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana - w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. (nadanym [...] lutego 2016 r.) zatytułowanym "Skarga kasacyjna z wnioskiem" skarżący podniósł, że wystosowane do niego pismo zawiadamiające o rozprawie zostało mu doręczone w dniu [...] grudnia 2015 r., gdy wyjeżdżał na Święta, Sylwestra i Nowy Rok oraz Trzech Króli. Skarżący wskazał również, że z uwagi na charakter wykonywanej pracy nie przebywał w miejscu zamieszkania i nie mógł stawić się na rozprawie. Podkreślił, że brak odpowiednich środków uniemożliwił mu skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wywodził, że stało się tak ze względu na rodzaj wykonywanej przez niego pracy i związane z tym długotrwałe przebywanie poza miejscem zamieszkania.
Skarżący zaznaczył, że prowadzi firmę po nazwą Centrum Usług Specjalistycznych i obowiązują go terminy wykonania robót, po rygorem nałożenia kar umownych. Nie podając żadnej daty skarżący dalej argumentował, że wracając obecnie do K. występuje o doręczenie mu wyroków wraz z uzasadnieniem. Na powyższej podstawie skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Sąd zauważa, że początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu winien być ustalony na podstawie treści wniosku, w szczególności powołanych przez wnioskodawcę przesłanek przywrócenia terminu. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest fakt wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie. Okoliczność ta powinna wynikać z treści wniosku o przywrócenie terminu. Zatem fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie w innej dacie.
Sąd zauważa, że ze złożonego wniosku nie wynika w sposób jednoznaczny data ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżący podał jedynie, że w dniu [...] grudnia 2016 r. Sąd wystosował do niego zawiadomienie o rozprawie, które doręczono mu w dniu [...] grudnia 2016 r. Sąd wyjaśnia, że data ta nie jest natomiast zgodna z datą doręczenia zawiadomienia o rozprawie jaka znajduje się w aktach sprawy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że skarżącemu doręczono zawiadomienie o rozprawie w dniu [...] grudnia 2015 r. - k. 164 akt sąd. Z wniosku skarżącego trudno ustalić w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu.
Z uwagi na powyższy fakt, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd obowiązany jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania wniosku, wskazać należy, że we wniosku skarżącego o przywrócenie terminu brak było uprawdopodobnionych okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, co skutkowało brakiem wiarygodnego ustalenia czasu trwania przeszkody w dokonaniu czynności procesowej.
Wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone przesłanki przywrócenia terminu zostaną spełnione łącznie, tj. wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do jego wniesienia, uprawdopodobnienie braku winy strony oraz dokonanie czynności, której uchybiono. Sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.
Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, jednak żadna z tych okoliczności nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody, przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, Sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014r., sygn. akt I OZ 383/14 – dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W realiach niniejszej sprawy nie zachodziły w/w okoliczności, chociażby z faktu, że skarżący, mając świadomość toczącego się przed sądem postępowania we własnej sprawie, nie wykazał należytej staranności, której można wymagać od osoby zainteresowanej postępem toczącej się wobec niego sprawy sądowej, w tym przypadku sprawy sądowoadministracyjnej. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w zawiadomieniu o rozprawie został prawidłowo pouczony o terminie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Pouczenie zawarte w zawiadomieniu zawiera informację (punkt 3), że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.).
Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia, nie można podzielić argumentacji skarżącego, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę.
Przyczyny niezawinionej przez stronę nie może stanowić powołanie się na charakter wykonywanej pracy w terenie czy brak profesjonalnego pełnomocnika. Sąd zauważa również, że udział w rozprawie nie był obowiązkowy.
Skarżący dbając należycie o swoje interesy powinien ustalić, np. telefonicznie, czy w sprawie zapadł wyrok i jaka jest jego treść, przy czym ustalenia te powinny zostać dokonane w takim czasie, aby możliwe było skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dopuszczenie się niedbalstwa przez stronę, czy brak staranności w prowadzeniu własnych spraw wykluczają możliwość przywrócenia uchybionego terminu.
Sąd zauważa, że skarżący działa bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jednakże podkreślić należy, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest objęte przymusem adwokacko – radcowskim i skarżący mógł go osobiście złożyć.
Okoliczności powołane przez skarżącego takie jak wyjazdy w ramach pracy, które odbywał na terenie kraju, mogły utrudniać załatwianie własnych spraw, ale z pewnością tego nie uniemożliwiały. Skarżący nie wykazał nawet, że nie mógł się posłużyć domownikiem czy inną osobą przy złożeniu wniosku, tak aby dochować czynności procesowej w terminie. Brak jest zatem podstaw do uznania, że uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu.
Oceniając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu, Sąd stwierdza, że strona, nie uprawdopodobniła okoliczności powodujących uchybienie terminu.
Mając na uwadze przedstawioną argumentację Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 P.p.s.a., postanowił jak w p. I sentencji.
Stosownie do art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Jeśli wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po upływie terminu określonego w art. 141 § 2 P.p.s.a., czynność ta jest bezskuteczna.
Zaznaczyć należy, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym, co oznacza, że termin ten nie może być ani przedłużany, ani skracany. Dlatego też złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po terminie skutkuje odmową sporządzenia tego uzasadnienia.
W rozpatrywanej sprawie ustawowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upłynął z dniem [...] stycznia 2016 r., a wniosek złożony został w dniu [...] lutego 2016 r. Ponadto Sąd oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 141 § 3 P.p.s.a. postanowił jak w p. II sentencji.