Uzasadnienie
Wpis od skargi wynosi [...].
Skarżący D. K. złożył sporządzony w dniu 27 kwietnia 2009r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał m.in., że organ kontrolny od 2004r. wszczął postępowanie kontrolne wobec jego spółki. Skarżący od 17 października 2005r. do 29 kwietnia 2006r. był aresztowany. W tych okolicznościach działalność gospodarcza spółki uległa faktycznemu zaprzestaniu. W czerwcu 2005r. funkcjonariusze KMP Policji odebrali wszelkie dokumenty finansowe spółki, których nie zwrócono do chwili obecnej. Od 2005r. nie są składane przez spółkę deklaracje CIT, VAT, nie są sporządzane ani składane żadne bilanse, rachunki wyników i strat do Urzędu Skarbowego, Urzędów Statystycznych, Sądu Rejonowego oraz innych instytucji.
Skarżący podał, że po opuszczeniu aresztu w kwietniu 2006r. nie mógł wrócić do pracy z uwagi na złą opinię w środowisku prawniczym. Dopiero w dniu 15 marca 2009r. znalazł zatrudnienie w spółce prawa handlowego jako prokurent, radca prawny w wymiarze 1/4 etatu za wynagrodzeniem w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że w listopadzie 1999r. razem z żoną zniósł ustawową wspólność majątkową. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z uwagi na rozdzielność majątkową nie podał jaki jest stan majątkowy jego żony ani z jakiego tytułu i w jakiej wysokości uzyskuje dochody.
Na wezwanie z dnia 30 kwietnia 2009r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy D.K. pismem z dnia 15 maja 2009r. oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada konta bankowego oraz samochodu osobowego. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Otrzymuje jedynie wynagrodzenie z tytułu pracy w wysokości [...], w.w kwota musi zaspokoić koszty utrzymania. Skarżący oświadczył, że aktualnie prowadzi rozmowy z firmą ukraińską w sprawie reprezentowania jej interesów na terenie Polski i wobec tego w najbliższym czasie dochody jego powinny wrócić do wysokości z okresu przed aresztowaniem.
Skarżący mieszka w mieszkaniu będącym własnością jego żony. Powierzchnia mieszkania wynosi [...]. Wnioskodawca z powodu niskich dochodów nie opłaca kosztów utrzymania mieszkania. Żona skarżącego z zawodu i wykształcenia jest nauczycielem, pracuje w szkole podstawowej. Wysokości dochodów żony skarżący nie zna. Wnioskodawca wie, że jego małżonka posiada mieszkanie, nie wie natomiast czy posiada jakieś inne nieruchomości oraz oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty, nie podał również czy posiada ona samochód osobowy, jeżeli tak to jakiej marki, jaki jest rok produkcji i jaka jest wartość rynkowa samochodu. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za 2007 i 2008r., umowy o wyłączenie wspólności ustawowej, umowy o pracę z dnia 9 marca 2009r.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek - możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06).
Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony.
W piśmie z dnia 30 kwietnia 2009r. (karta nr 93 akt sądowych) wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2007 i 2008r. złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącego i osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym,
- 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują dodatkowe dochody (np. z tytułu pracy dorywczej, sezonowej, zasiłków, dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej, z prowadzonej kancelarii prawnej itp.), podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z wyszczególnieniem wydatków (np. najem, czynsz, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telewizję kablową, telefon stacjonarny, telefony komórkowe, koszty wyżywienia, leczenia i zakupu lekarstw, środki czystości, raty kredytów - z podaniem kiedy i na co zostały zaciągnięte, w jakiej wysokości, jaki jest harmonogram spłat rat, koszty utrzymania samochodu itp.), podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową,
- 7. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżący, jaka jest powierzchnia tego mieszkania, jeżeli skarżący wynajmuje mieszkanie to proszę podać koszty wynajmu,
- 8. złożenie odpisu umowy o rozdzielności majątkowej,
- 9. złożenie odpisu umowy o podział majątku wspólnego między małżonkami,
- 10. podanie czy żona skarżącego uzyskuje dodatkowe dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu, jeżeli nie pracuje to czy jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych,
- 11. podanie czy żona skarżącego posiada nieruchomości, jeżeli tak to jakie i jaka jest ich powierzchnia, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty,
- 12. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącego za ostatnie trzy miesiące.
Jednakże skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że nie pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, z uwagi na rozdzielność majątkową małżeńską nie jest także w stanie odpowiedzieć na pytania dotyczące zarobków, dochodów, kont, lokat, posiadanego majątku przez jego żonę itp., ponieważ nie posiada takiej wiedzy. Mieszkanie, w którym mieszka jest własnością jego małżonki, skarżący nie ponosi przy tym kosztów związanych z utrzymaniem tego mieszkania, gdyż, jak oświadczył, nie posiada na ten cel środków. Wyjaśnienia złożone przez skarżącego są niepełne, nie wynika bowiem z nich czy w mieszkaniu tym mieszka również jego żona oraz w jakiej wysokości ponosi koszty utrzymania tego mieszkania.
Skarżący, pomimo wezwania, nie podał dokładnie w jakiej wysokości ponosi koszty wyżywienia, dojazdu do pracy, koszty leczenia i zakupu lekarstw, środków czystości oraz czy ponosi opłaty za telefon komórkowy lub inne wydatki. Nie wskazał również w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania jego żona, czy uzyskuje jakieś inne dodatkowe dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie przedłożył, pomimo wezwania, zeznań rocznych podatkowych za 2007 i 2008r. złożonych przez żonę oraz odpisów rachunków bankowych, lokat i kont bankowych należących do jego małżonki. Wnioskodawca wskazał jedynie na fakt, iż nie jest w stanie podać tych informacji, gdyż pomiędzy nim, a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska oraz, że nie pozostaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym, choć z wniosku sporządzonego przez skarżącego na urzędowym formularzu można wywnioskować, że pomimo rozdzielności majątkowej małżonkowie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.
Pomimo tego zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska lub, że pozostają w separacji nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Zatem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, aby nie był w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, kosztów sądowych.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.
/-/ V. Mielcarek