Uzasadnienie
Wpis sądowy od skargi wynosi [...].
MH pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych oraz na opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni jest zatrudniona w Urzędzie Miasta za wynagrodzeniem w wysokości [...]. Otrzymuje także rentę rodzinną w wysokości [...]. W [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia wynagrodzenia na poczet zaległości podatkowych po zmarłym mężu w wysokości [...] miesięcznie. Skarżąca spłaca też pożyczkę hipoteczną, którą zaciągnęła we [...] w A Oddział w L z przeznaczeniem na zakup budynku po starej szkole podstawowej, w którym po wyremontowaniu i readaptacji mieszka. Kredyt został zaciągnięty wspólnie z nieżyjącym już małżonkiem.
Była to pożyczka denominowana w walucie obcej, w wysokości [...]. Miesięczna rata wynosi [...]. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i z [...] wnukiem. Posiada dom o powierzchni [...] położony na działce gruntu o powierzchni [...], nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wnioskodawczyni wskazała, że córka posiada działkę budowlaną o powierzchni [...]. Skarżąca z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...], z tytułu renty rodzinnej [...]. Córka nie pracuje, jednakże otrzymywała dochody z tytułu umowy zlecenia [...] w wysokości [...] miesięcznie, otrzymała także za okres [...] wynagrodzenie z tytułu zajęć w Zielonej Świetlicy dla dzieci z rodzin dysfunkcyjnych w wysokości [...] netto. Wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej i nie posiadają samochodów osobowych.
Skarżąca korzysta natomiast z użyczonego samochodu osobowego marki F, rok prod. [...]. Córka nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawczyni podała, że średnie miesięczne wydatki na utrzymanie [...] rodziny, spłatę kredytu oraz pożyczek wynoszą [...]. Wskazała, że córka w [...] razem z dzieckiem przebywała w W i nie uzyskiwała dochodów w P. Skarżąca oświadczyła, że miesięczne wydatki przekraczają osiągane dochody. W okresie [...] korzystała z odszkodowania z tytułu śmierci męża oraz wypłaciła wszystkie środki z tytułu dodatkowego ubezpieczenia na życie. Od [...] otrzymuje pomoc finansową od najstarszej córki w zamian za opiekę nad jej [...] dzieckiem. Poza tym wnioskodawczyni od czasu tragicznej śmierci męża raz w roku otrzymuje zapomogę od pracodawcy na opał w kwocie [...]. Do wniosku załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...] oraz wyciągi z rachunku bankowego.
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy MH w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że córka wraz z wnukiem przeprowadziła się w dniu [...] do męża, z którym obecnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia córki wynika, że dotychczas małżonek łożył na utrzymanie dziecka kwotę w wysokości od [...] miesięcznie. Wnioskodawczyni nie wie, w jakiej wysokości zięć uzyskuje miesięczne dochody. Skarżąca wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] zawiadomił ją o ponownym zajęciu prawa majątkowego stanowiącego jej wynagrodzenie. Podała, że od [...] przebywa na zwolnieniu lekarskim, co skutkuje niższym wynagrodzeniem.
Na kolejne wezwanie z dnia [...] MH w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że od [...] nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym. Wskazała, że uzyskuje miesięczne dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości [...], t.j. [...] netto. W miesiącu [...] skarżąca otrzymała dofinansowanie do wczasów, które wypłacane jest przez zakład pracy raz w roku, natomiast we wrześniu otrzymała nagrodę jubileuszową z tytułu [...]-lecia pracy, wypłacaną raz na [...] lat. Środki te skarżąca przeznaczy na spłatę pożyczki hipotecznej. Wnioskodawczyni otrzymuje także rentę rodzinną w wysokości [...], t.j. [...] netto. Ogółem kwota jaką dysponuje miesięcznie wynosi [...]. Wskazała, że do czasu zajęcia wynagrodzenia za pracę i do czasu rozpoczęcia spłat pożyczek pod względem finansowym dawała sobie radę. Obecnie zmuszona jest korzystać z pomocy najstarszej córki. Nadto korzysta z pomocy znajomych, którzy często pożyczają jej niewielkie kwoty. Wskazała, że żyje bardzo oszczędnie i kalkuluje wszystkie wydatki. Do pisma załączyła zaświadczenie z pracy.
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącej wynika, że jest w stanie uiścić choć w części wpis od skargi i dlatego zwolniono ją od kwoty powyżej [...]. Zauważyć bowiem należy, że wnioskodawczyni jest osobą pracującą, otrzymuje również rentę rodzinną oraz korzysta z pomocy córki. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...], na działce gruntu o powierzchni [...]. Skarżąca na miesięczne utrzymanie przeznacza [...], przy czym kwotę w wysokości [...] w miesięcznych wydatkach stanowią raty kredytu i pożyczek, jednakże spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych i do przerzucenia obowiązku finansowania postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w indywidualnej sprawie na ogół obywateli.
Nadto podkreślić należy, że skarżąca na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]. Pismo doręczono w dniu [...]. Wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządziła w dniu [...]. W trakcie toczącego się postępowania wpadkowego, t.j. postępowania o prawo pomocy, uległa zmianie sytuacja rodzinna skarżącej, gdyż – jak oświadczyła, od [...] nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i z wnukiem. Nadto w miesiącu [...] została skarżącej wypłacona nagroda jubileuszowa, zatem do wypłaty otrzymała kwotę [...]. Skarżąca powinna była z otrzymanych środków pieniężnych poczynić oszczędności na uiszczenie choć w części kosztów sądowych. Rozpoznając sprawę ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego oraz zwolniono ją od wpisu od skargi powyżej [...], ponieważ w miesiącu [...] skarżąca otrzymała [...], na którą składało się wynagrodzenie za pracę oraz refundacja za wczasy, natomiast w miesiącu [...] kwotę [...] z tytułu wynagrodzenia za pracę.
Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono natomiast skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Jednakże gdyby nie była w stanie ich uiścić będzie mogła zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
/-/V.Mielcarek