Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 28 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1234/14

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą G.F. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od września 2011 r. do lipca 2012 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2011 r. do lipca 2011 r. oraz za okres od listopada 2011 r. do lipca 2012 r. wraz odsetkami i kosztami upomnienia, składek na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2012 r. do lipca 2012 r. wraz z odsetkami i kosztami upomnienia.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 29 marca 2014r. strona wystąpiła z wnioskiem do ZUS o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, umotywowanym trudną sytuacją finansową oraz trudną sytuacja zdrowotną swej żony; strona podała też, że zadłużenie powstało nie z jej winy.

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] ZUS, odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, uznając, że w sprawie nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej w skrócie "u.s.u.s."), a także przesłanka szczególnych okoliczności uzasadnionych ważnym interesem osoby zobowiązanej, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanym "rozporządzeniem".

W dniu 20 czerwca 2014 r. strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że zachodzą okoliczności uzasadnionego przypadku, wymienione w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej, gdyż dłużnik nie jest w stanie opłacić nieopłaconych należności składkowych z uwagi na konieczność zabezpieczenia swoich podstawowych potrzeb. Zobowiązany, w odpowiedzi na pismo organu wskazał na sytuację zdrowotną żony i związanych z tym zwiększonych wydatków rodziny i przedłożył dokumentację medyczną dotyczącą stanu zdrowia żony (kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 26 marca 2010 r. do 2 kwietnia 2010 r.; kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 30 sierpnia 2010 r. do 30 sierpnia 2010 r.; kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 18 października 2010 r. do 23 listopada 2010 r.), wnosząc o uwzględnienie tych dowodów.

Rozpoznając ponownie sprawę ZUS utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję, stwierdzając brak podstaw do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ ustalił, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie tynkowania od 1 września 2009 r. pod nazwą "[...]". W dniu 24 lipca 2012 r. prowadzona działalność została zawieszona. Organ ustalił, również, że na koncie dłużnika na dzień wpływu wniosku figurowały zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 09/2011 r. do 07/2012 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 04/2011 r. do 07/2011 r., od 11/2011 r. do 07/2012 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od 01/2012 r. do 07/2012 r. w łącznej kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie.

Organ wskazał następnie, że z informacji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. wynika, że zobowiązany zadeklarował w 2010 r. przychód w łącznej kwocie [...] zł brutto po odliczeniach w kwocie [...] zł brutto, natomiast w 2011 r. przychód w łącznej kwocie [...] zł po odliczeniach w kwocie [...] zł. Zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonką – I. F., która osiąga dochody z tytułu świadczenia rentowego w kwocie [...] zł brutto. Małżonkowie ponoszą wydatki z tytułu miesięcznych opłat w kwocie [...] zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł miesięcznie. G. F. ma wierzytelność pieniężną, w kwocie [...] zł przypadającą od K. P. I. Sp. z o.o. w K., zgłoszoną i objętą prowadzonym postępowaniem upadłościowym

Następnie, organ przytoczył i omówił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki umorzenia należności składkowych określone w art. 28 u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu, wskazując także na uznaniowy i wyjątkowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i obowiązek każdego ubezpieczonego przedsiębiorcy regulowania składek. Organ podkreślił następnie, że nawet w obiektywnie trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, nie jest obligowany do umorzenia zaległości.

Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku, organ stwierdził, że nie istnieją przesłanki nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż zobowiązany jest przedsiębiorcą, z zawieszoną prowadzoną działalnością gospodarczą. Wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, małżonka dłużnika, osiąga dochody z tytułu świadczenia rentowego. Organ zwrócił uwagę, że stosownie do art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi m.in. gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W ocenie organu, w sprawie nie zachodzi również uzasadniony przypadek, który ze względu na szczególne okoliczności przy uwzględnieniu ważnego interesu osoby zobowiązanej, winien w oparciu o powołane przepisy i zawarte w nich przesłanki skutkować umorzeniem przedmiotowego zadłużenia i zwolnieniem z długu w okresie jego wymagalności według dyspozycji art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ wyjaśnił, że bada przede wszystkim aktualną sytuację majątkową i rodzinną, w tym możliwości płatnicze do opłacenia przedmiotowej należności, gdzie zobowiązany musi wykazać, że nie jest w stanie opłacić należności, bądź przystąpić do takiej spłaty, gdyż zagrażałoby to zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i członków jego rodziny. Przy czym, powołana okoliczność musi być uzasadniona.

W ocenie organu, taka okoliczność nie zachodzi w sprawie. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką, która pobiera rentę stanowiącą podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych małżonków w prowadzonym gospodarstwie domowym. Zakład zaznaczył również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że małżonka dłużnika jest osobą schorowaną podlegającą leczeniu, nie kwestionował okoliczności, w której dłużnik, który nie osiąga stałych dochodów, nie pracuje i nie ma wolnych środków na regulowanie zobowiązań, nie jest w stanie bezpośrednio opłacić, jak również przystąpić, do spłaty wymagalnych zobowiązań. Zdaniem organu, nie oznacza to jednak, że w sytuacji braku bieżących wolnych środków finansowych na spłatę zobowiązań, zwłaszcza w sytuacji, w której osiągane są dochody w prowadzonym gospodarstwie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, w każdym przypadku jest uzasadnione umorzenie.

Organ zwrócił uwagę, że zobowiązany, zainteresowany umorzeniem, zawiesił prowadzenie działalności jako przedsiębiorca, w której generowane były przychody, nie przystępując do opłacenia i próby ułożenia się w spłacie z wierzycielem publicznoprawnym, jakim jest Zakład. Jak ujawniono w postępowaniu, zobowiązany ma przy tym wierzytelność objętą prowadzonym, a niezakończonym postępowaniem upadłościowym w kwocie [...] zł. Nie można tym samym w sytuacji, w której dochodzenie nieopłaconych należności z tytułu składek nie zagraża zaspokajaniu podstawowych niezbędnych potrzeb stwierdzić, iż nie istnieją w okresie wymagalności możliwości opłacenia, bądź przystąpienia do spłaty przedmiotowych należności z tytułu składek w kwocie około [...] zł, na podstawie ujawnionej okoliczności. Organ podniósł też, że umorzenie należności składkowych zasadniczo jest przeznaczone dla sytuacji wyjątkowych, gdzie sytuacja majątkowa i rodzinna uniemożliwia finansowanie opłacania tych należności, a ewentualne przystąpienie do spłaty w okresie wymagalności nie jest już zasadniczo możliwe, gdyż stanowiłoby to właśnie obiektywne zagrożenie dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i członków jego rodziny.

Przedstawiona przez zainteresowanego umorzeniem trudna sytuacja finansowa i życiowa, czy też trudności w opłacaniu wymagalnych zobowiązań, nie mogą zostać uznane bezpośrednio w tej sytuacji jako uzasadniony przypadek i wyjątkowe szczególne okoliczności względem pozostałych płatników składek czy zobowiązanych, prowadząc automatycznie do takiego zwolnienia.

Zakład zauważył także, że zobowiązany jako formalny przedsiębiorca, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, czy orzeczeniem o niezdolności do pracy. Zainteresowany umorzeniem, nie jest przy tym osobą ubezpieczoną jako zarejestrowana osoba bezrobotna poszukująca zatrudnienia. Nie można tym samym stwierdzić, że zobowiązany jest osobą bezrobotną trwale wykluczoną z rynku pracy i możliwości zarobkowania, a co za tym idzie do spłaty swoich zobowiązań choćby w minimalnych ratach w okresie wymagalności przedmiotowych należności składkowych. Organ zwrócił też uwagę, że zobowiązany pozostaje w okresie aktywności zawodowej nie będąc wyłączonym trwale ze względu na stan swojego zdrowia, chorobę czy konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Wskazał, że powstałe zadłużenie nie jest wynikiem klęski żywiołowej, czy innego nadzwyczajnego zdarzenia stanowiącego o braku możliwości prowadzenia i kontynuacji prowadzonej działalności, a powołane okoliczności nie zostały dowodowo wykazane przez zobowiązanego.

Podsumowując zatem, organ uznał, że umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek byłoby w sprawie przedwczesne i niezasadne. Nie można bowiem definitywnie stwierdzić, że wnioskodawca w pozostałym okresie jest trwale pozbawiony możliwości spłaty i wykonania obowiązku.

Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na wyżej powołaną decyzję z dnia [...] r., wniósł o jej uchylenie w całości. Zarzucił, że organ nie uwzględnił sytuacji materialnej wnioskodawcy, pomimo iż dostarczył on niezbędne dowody na okoliczność dramatycznej sytuacji swojej rodziny i wskazał na likwidację działalności gospodarczej oraz brak możliwości odzyskania wierzytelności.

W ocenie skarżącego, znajduje się on w sytuacji uzasadniającej umorzenie zaległości składkowych.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu złożył wniosek:

1. 1) o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z następujących dokumentów:
2. - decyzji Starosty Powiatu G. w G. z dnia [...] r. znak [...], nr:[...];
3. - wydruku internetowego z CEIDG skarżącego,
4. - wiadomości e-mail skierowanej do syndyka z dnia 9 stycznia 2015 r. oraz wiadomości e-mail otrzymanej z biura syndyka A. S. z dnia 13 stycznia 2015 r. na okoliczność aktualnej sytuacji majątkowej G.F.uniemożliwiającej mu zadośćuczynienie roszczeniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej oraz niewykonywania obecnie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lub świadczenia pracy przez skarżącego, utrzymywania się skarżącego wraz z żoną I.F. z zasiłku przyznanego tej ostatniej, a także na okoliczność braku uzyskania przez skarżącego środków pieniężnych z tytułu wierzytelności posiadanych w stosunku do K. P. I. Sp. z o.o. w K.;
5. 2) o zwrócenie się do syndyka A.S. (na adres: Biuro Syndyków, ul. [...], [...]) celem pisemnego przedstawienia Sądowi informacji o przebiegu postępowania upadłościowego "[...] P.I." sp. z o.o. w K., prowadzonego przez Sąd Rejonowy w K., sygn. akt GUp [...] (GU [...]), tj. wskazania czy skarżący G. F. uzyskał jakąkolwiek kwotę pieniężną na skutek dokonania zgłoszenia wierzytelności w wyżej oznaczonej sprawie, a jeśli tak, to jaka jest wartość uzyskanego przysporzenia majątkowego po stronie skarżącego, następnie:
6. 3) o przeprowadzenie i przeprowadzenie dowodu z ww. informacji na okoliczność stanu majątkowego skarżącego G.F.

Do pisma pełnomocnik dołączył wskazane w piśmie dokumenty.

Pełnomocnik skarżącego złożył na rozprawie wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności skarżącego. Nadto złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. Sąd postanowił nie uwzględnić wniosków dowodowych zawartych w piśmie skarżącego z dnia 19 stycznia 2015 r.

Pełnomocnik skarżącego złożył na podstawie art. 105 w związku z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") zastrzeżenia na nieuwzględnienie wniosków dowodowych wskazując, że wnioski dowodowe zostały powołane na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotne są okoliczności faktyczne i prawne istniejące w dniu wydania decyzji.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Z kolei, celem postępowania dowodowego prowadzonego ewentualnie przez sąd w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, orzekając w niniejszej sprawie Sąd nie mógł jej rozstrzygnąć merytorycznie zgodnie z wnioskiem pełnomocnika strony skarżącej złożonym na rozprawie.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, własne ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

W art. 28 ust. 1 u.s.u.s określone zostały granice przedmiotowe możliwego umorzenia (umorzenie składek, odsetek - w całości lub części). Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Natomiast w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. sprecyzowana została zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie - nieściągalność należności. Ustawodawca użył dla jej określenia sformułowania "całkowita nieściągalność" i wyczerpująco wskazał w jakich przypadkach ona występuje (art. 28 ust. 3 pkt 1-6), a mianowicie zachodzi ona gdy:

1. 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2. 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3. 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa;
4. 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

1. 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
2. 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Nie ulega wątpliwości, że w przypadku skarżącego nie zachodzi żaden z powyższych przypadków uzasadniających uznanie, że mamy do czynienia z całkowitą nieściągalnością. Materiał dowodowy sprawy potwierdza, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez komornika z wynagrodzenia zobowiązanego. Stąd nie zachodzą w niniejszej sprawie podstawy do umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.

W niniejszej sprawie nie występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, o której stanowi art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a która wiąże się generalnie z brakiem majątku i jakichkolwiek dochodów. Organy wskazały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczność wskazania przez skarżącego w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia 24 lutego 2014 r. posiadania przez skarżącego wierzytelności objętej postępowaniem upadłościowym o wartości [...] zł.

Istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie są również postanowienia zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia, zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2. 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3. 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Brzmienie wskazanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności.

Należy wskazać, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala bowiem na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

W szczególności sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 K.p.a.), czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu, a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 K.p.a.).

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, wskazać należy, że organ rozpatrzył cały materiał dowodowy, w szczególności przedłożone wraz z pismem z dnia 4 lipca 2014 r. dokumenty dotyczące stanu zdrowia żony skarżącego, ich ocena nie nosi znamion dowolności.

Oceniając sprawę w zakresie istnienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w stosunku do wskazywanych przez skarżącego przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek – złego stanu zdrowia jego żony oraz konieczności ponoszenia zwiększonych wydatków na leczenie - zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż nie miały one istotnego wpływu na sytuację finansową zobowiązanego. W rozpoznanej sprawie organ prawidłowo rozważył te okoliczności i zasadnie wywiódł w uzasadnieniu decyzji - nie kwestionując problemów zdrowotnych jego żony - że zobowiązany, nie wykazał aby stan jego zdrowia oraz stan zdrowia żony pozbawiał go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Sąd zauważył, że w toku postępowania przed organem nie zostały przedstawione żadne dokumenty, z których wynikałoby, że wnioskodawca został uznany za osobę niepełnosprawną, bądź niezdolną do pracy przez uprawnione do tego organy. Należy również zwrócić uwagę, że skarżący (ur. 1959 r.) na dzień orzekania w sprawie miał zawieszoną działalność gospodarczą, nie był osobą poszukującą pracy – nie posiadał statusu osoby bezrobotnej, zatem słusznie organ uznał w sprawie, że przyznanie ulgi w spłacie zaległości byłoby przedwczesne i niezasadne.

Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, żądanie swoje w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne, usiłował wykazać za pomocą oświadczeń o problemach finansowych spowodowanych brakiem wystarczających dochodów z wynagrodzenia żony oraz o problemach zdrowotnych żony. Organ orzekający wszystkie podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności wziął pod uwagę i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należało podkreślić, iż w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek ciężar dowodu w głównej mierze leży po stronie wnioskującego i to od jego inicjatywy zależy przedstawienie dowodów oraz okoliczności, które winny świadczyć za uwzględnieniem wniosku o umorzenie.

Należy tez zwrócić uwagę, że organ o takim uprawnieniu stronę pouczył (pismo z dnia 26 czerwca 2014 r. w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy), a skarżący z tego uprawnienia skorzystał (pismo skarżącego z dnia 4 lipca 2014 r. z załącznikami.

W ocenie Sądu, należało zatem zgodzić się z Zakładem, że okoliczność, iż zobowiązany utrzymuje się z renty żony w wysokości netto [...] zł (oświadczenie skarżącego o staniem majątkowym z dnia 24 lutego 2014 r.), z którego zaspokaja niezbędne potrzeby życiowe, a także nieuprawdopodobnienie stosownymi dowodami żadnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających dalsze zarobkowanie, jak zły stan zdrowia (brak orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy), czy konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, uzasadniają twierdzenie, że skarżący nie znajduje się w sytuacji w sposób trwale i nieodwracalnie uniemożliwiającej spłatę należności wobec Zakładu. Zasadne również było, w ocenie Sądu, uznanie przez Zakład, że okoliczności w jakich doszło do powstania zaległości, niezawinione przez zobowiązanego, nie mogą przemawiać za zasadnością wniosku o umorzenie, gdyż o przyznaniu ulgi decyduje spełnienie przesłanek określonych przepisami prawa na dzień wydania decyzji.

Podkreślenia wymagało, że instytucja umorzenia stanowi wyjątek od powszechnego obowiązku uiszczania należności publicznoprawnych, co oznacza, że jej zastosowanie powinno być ograniczone do nadzwyczajnych sytuacji. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Stąd instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze.

Skarżący podejmując decyzję o zawieszeniu działalności gospodarczej, powinien bowiem był liczyć się z obowiązkiem uregulowania zaległych należności z tytułu przedmiotowych składek. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu obowiązków na Zakład a w konsekwencji na ogół obywateli. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt: III SA/Wr 88/12).

Mając to wszystko na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 K.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.

Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów, skarżący może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Sąd przyznał wynagrodzenie od Skarbu Państwa na rzecz adwokata z urzędu reprezentującego skarżącego, w oparciu o przepisy 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.).