Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza N. przez p.o. Kierownika Zarządu Budynków Komunalnych w N. z dnia [...] r. znak: [...], określającą L. Sz. i J. Sz. (dalej zwanych: "stronami", "skarżącymi") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za poszczególne miesiące od lipca 2013 r. do grudnia 2013 r. w kwotach po [...] zł, od stycznia 2014 r. do grudnia 2014 r. w kwotach po [...] zł, od stycznia 2015 r. do sierpnia 2015 r. w kwotach po [...] zł.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...]r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w N. przy ul. [...], w związku z nie złożeniem przez właścicieli nieruchomości deklaracji o wysokości tej opłaty.
Wobec tego, iż na mocy uchwały Rady Miejskiej w N. dokonano wyboru metody ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zależności od ilości osób w gospodarstwie domowym, organ I instancji ustalił na podstawie informacji od Wydziału Spraw Społecznych i Obywatelskich Urzędu Miejskiego w N., że liczba osób zameldowanych w gospodarstwie domowym znajdującym się na terenie przedmiotowej nieruchomości, położonej w N. przy ul. [...] wynosi 3 osoby. Organ na powyższą okoliczność przesłuchał także świadków. Nie mógł przesłuchać stron, ponieważ nie stawiły się na wezwanie.
W konsekwencji, decyzją z dnia [...] r. określono stronom wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z ww. nieruchomości za ww. okresy 2013 r., 2014 r., i do miesiąca sierpnia 2015 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013r., poz. 1399, ze zm.) - dalej "u.c.p.g." oraz uchwał Rady Miejskiej w N. wskazał, że ww. opłatę od odpadów nieselekcjonowanych określił w związku z niezłożeniem deklaracji przez strony. Organ wyjaśnił też, iż uzyskał od Zakładu Usług Komunalnych w N. Sp. z o.o. informację, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się pojemnik na odpady zmieszane, który nie jest udostępniany pracownikom ZUK. Wskazano, że opłata za okres od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r. wynosi łącznie [...] zł. Organ wyjaśnił też, że na podstawie art. 6o ust. 2 u.c.p.g., opłata została ustalona do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nastąpią zmiany.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, strony złożyły odwołanie, zarzucając organowi łamanie prawa poprzez wymuszanie opłat za odpady z nieruchomości własnej, na co nie wyrażają zgody.
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał treść przepisów dotyczących gospodarowania odpadami komunalnymi, wskazując m.in. na obowiązki właścicieli nieruchomości wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 1, 3 i 3b, art. 6h, art. 6i pkt 1 u.c.p.g., oraz gminy określone w art. 6c ust. 1, art.6f, art. 6o ww. ustawy.
Wyjaśniono, że konsekwencją niezłożenia przez właściciela nieruchomości deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania bądź uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, jest określenie wysokości tej opłaty przez wójta (burmistrza, prezydenta).
Następnie organ odwoławczy, wskazał na ustalenia faktyczne sprawy, z których wynika, że na nieruchomość położoną w N. przy ul. [...], dnia 5 sierpnia 2014 r. został dostarczony pojemnik na odpady zmieszane, jednak od dnia dostarczenia pojemnika jest on niedostępny dla pracowników ZUK Sp. z o.o., którzy raz w tygodniu podjeżdżają pod posesję. Organ zauważył też, właściciele wcześniej odmawiali przyjęcia pojemnika (pismo ZUK z dnia 10 lutego 2014 r.).
Organ odwoławczy wskazał również na przeprowadzenie przez organ I instancji przesłuchania świadków, które nic nie wniosły do sprawy oraz nieskuteczną próbę przesłuchania stron, jak również to, że na przedmiotowej nieruchomości zamieszkują trzy osoby. Wskazano, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest obecnie należnością publicznoprawną, do uiszczania której zobowiązany jest każdy właściciel nieruchomości zamieszkanej. Także wówczas, gdy z nieruchomości, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, nie są odbierane odpady, z powodu odmowy przyjęcia pojemnika, czy z powodu jego nieudostępniania. Odbiór odpadów z nieruchomości nie odbywa się obecnie na zasadzie umów cywilnoprawnych z określonymi świadczeniami wzajemnymi, tylko jest odbiorem odpadów za opłatą.
Na podstawie materiałów zgromadzonych w sprawie organ stwierdził, że strony nie dokonują selektywnej zbiórki odpadów, gdyż nie wystawiają takich, jak też innych odpadów celem ich odbioru.
W konsekwencji, uznano, że organ I instancji, w opisanej sytuacji był zobowiązany do wszczęcia postępowania i wydał prawidłową decyzję, w której określił na podstawie uchwały Rady Miejskiej w N. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i uchwały Rady Miejskiej w N. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, opłatę przewidzianą dla średniego gospodarstwa domowego w wysokości wyższej w związku z nie dokonywaniem przez strony selektywnej zbiórki odpadów.
W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] r., wnosząc o jej uchylenie w całości, skarżący zarzucili wydanie decyzji z naruszeniem norm Konstytucji RP tj. art. 20, 22, 31-32 polegającym na "pozbawieniu godności, wolności, wyboru, zasad współżycia społecznego", a także z naruszeniem art 2 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli argumentację zmierzającą do podważenia kompetencji organów oraz obowiązujących przepisów prawa w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wskazali także m.in., że nie mają obowiązku składania żadnych deklaracji, że są gotowi podpisać na uczciwych warunkach umowę na wykonywanie usługi wywozu odpadów, że proponowany sposób wyliczania kosztu wywozu odpadów jest formą oszustwa, a prawidłowe i uczciwe obliczanie wysokości opłaty wymaga ceny jednostki i ilości wywiezionych odpadów, a zakład w okresie od lipca 2013 r. do lipca 2015 r. nie wykonał na rzecz stron żadnej usługi.
Kolegium, odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i co do zasady nie jest kwestionowany przez skarżących. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Natomiast sporne jest w istocie to, czy w istniejące uregulowania prawne na których oparto decyzje są zgodne z Konstytucją RP, i czy w efekcie skutecznie nakładają na strony obowiązki w zakresie regulowania spornej opłaty, dodatkowo w sytuacji gdy odpady z posesji skarżących nie są wywożone, albowiem strony pierwotnie nie przyjęły pojemnika na odpady, a obecnie mimo posiadania takowego nie udostępniają go podmiotowi odbierającemu odpady. Strony bowiem domagają się zawarcia stosowanej umowy cywilnoprawnej, gdzie wysokość opłaty będzie uzależniona od ilości odebranych odpadów.
Należy wskazać, że w świetle art. 5 ust. 1 pkt 3b u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych w sposób zgodny z przepisami ustawy (u.c.p.g.) i przepisami odrębnymi. Do wskazanych przepisów odrębnych zaliczyć należy również przepisy prawa miejscowego (w tym uchwały Rady Miejskiej w N.).
W myśl dalszych przepisów u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). W wykonaniu powyższego obowiązku w myśl art. 6f ust. 1 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiera z przedsiębiorcą odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wybranym w drodze przetargu, umowę na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.
Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.).
W związku z powyższym właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 ustawy u.cz.p.g.). Przez właściciela nieruchomości rozumie się przy tym także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy u.c.p.g.).
W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i pkt 1 u.c.p.g.). Istotne przy tym jest, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty.
Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6l ustawy u.c.p.g.). Zgodnie bowiem z art. 6l u.c.p.g. rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe. Nadto w myśl art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty. Wśród metod wymienionych w art. 6j ust. 1 i 2 wymienia się m.in. stawkę opłaty uzależnioną od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawkę opłaty od gospodarstwa domowego.
W niniejszej sprawie, w wykonaniu powyższego podjęto m.in. uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 4 lipca 2013 r. poz. 2576). Zgodnie z § 1 ust. 1 tej uchwały dokonano wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zgodnie z którą opłata ta ponoszona jest od gospodarstwa domowego. W § 1 ust. 5 uchwały ustalono, że przez średnie gospodarstwo domowe - rozumie się gospodarstwo domowe zamieszkałe przez nie mniej niż 3 osoby i nie więcej niż 5 osób.
Nadto podjęto uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 4 lipca 2013 r. poz. 2577). W myśl § 1 pkt 3 tej uchwały ustalono miesięczną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od średnich gospodarstw domowych w wysokości [...] złote. Uchwały te mają moc obowiązującą od 1 lipca 2013 r. zatem mają zastosowanie w sprawie.
Wskazać należy też, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 ustawy u.c.p.g.).
W niniejszej sprawie niekwestionowane przez strony są ustalenia organu zgodnie, z którymi współwłaścicielami nieruchomości położonej w N. przy ul.[...], są L. Sz. i J. Sz. oraz że przedmiotową nieruchomość zamieszkują trzy osoby. Jednocześnie ustalono, że żaden z ww. współwłaścicieli nie złożył deklaracji o której mowa w art. 6m ust. 1 u.c.p.g. Powyższych ustaleń organy dokonały w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, spełniającego wymogi przewidziane w przepisach Ordynacji podatkowej, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 180 § 1 oraz art. 191 w zw. z art. 6q § 1 ustawy u.c.p.g.
Skarżący kwestionują natomiast sam obowiązek składania deklaracji, a także podstawy prawne ponoszenia przedmiotowej opłaty, w tym ich zgodność z Konstytucją RP. Z zarzutami stron nie sposób się zgodzić. Wskazać należy, że niezgodność przepisów u.c.p.g z Konstytucją RP nie została jak dotychczas stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny, również Sąd nie dostrzega naruszenia przepisów Konstytucji RP przez przepisy u.c.p.g. znajdujące zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W efekcie również zaskarżona decyzja oparta o przepisy u.c.p.g. nie narusza wskazanych przez strony norm Konstytucji RP.
Jak wykazano wyżej obowiązek złożenia deklaracji, jak i obowiązek organu określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - w braku złożenia takiej deklaracji - wynikają z wskazanych przepisów u.c.p.g. Tak więc nietrafny jest pogląd skarżących iż nie mieli obowiązku złożenia deklaracji. Wymaga też wyjaśnienia, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Z tych względów zarzuty skarżących, iż opłata nie powinna być naliczana albowiem od lipca 2013 r. odpady nie są z ich posesji odbierane, a przez to Zakład Budynków Komunalnych od lipca 2013 do lipca 2015 r. nie świadczył na ich rzecz usług - nie mógł mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut, iż opłata winna być obliczana według ceny jednostki (np. 1 tony, 1 m3, 1000l), zostało to bowiem w myśl obowiązujących przepisów uzależnione od liczby osób w gospodarstwie domowym.
Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy u.c.p.g. ustanowił domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady. Jest to przy tym zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. Ustawodawca upoważnił też rady gminy do dokonania w drodze uchwał wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawkę takiej opłaty – co rada w niniejszej sprawie uczyniła, a organ w zgodzie z nimi wydał decyzję określającą wysokość opłaty. Zasadne byłoby co prawda wyjaśnienie stronom w myśl zasady wyrażonej w art. 124 o.p. dokładnej podstawy prawnej wydanej decyzji poprzez wskazanie również właściwych jednostek redakcyjnych (konkretny paragraf, ustęp, punkt) obowiązujących w tym względzie i właściwych uchwał - czego organ nie uczynił. Jednak nie miało to wpływu na wynik postępowania, albowiem analiza zaskarżonej decyzji jak i obowiązujących w tym względzie uregulowań doprowadziła sąd do przekonania, że opłata została określona w decyzji w prawidłowej, wynikającej z właściwych przepisów wysokości.
Jak wyjaśniono także wcześniej, wobec istniejącej regulacji u.c.p.g. nie przewiduje się zawierania przez mieszkańców gminy umowy na odbiór odpadów. To gmina jak wskazuje art. 6f ust. 1 u.c.p.g. zawiera umowę z przedsiębiorcą odbierającym odpady, nie zaś mieszkaniec, który zobowiązany jest do ponoszenia opłat wynikających z przepisów u.c.p.g. i uchwał rady gminy. Tym samym również zarzut stron, iż żądają podpisania umowy na odbiór odpadów - na co Zarząd Budynków Komunalnych się nie zgadza - jest zupełnie nietrafiony.
Podsumowując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, Sąd nie doszukał się też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku