Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. odrzucił skargę I. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn.
W związku z wnioskiem skarżącej I. D. złożonym na urzędowym formularzu PPF o ustanowienie pełnomocnika, wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez wskazanie o ustanowienie jakiego pełnomocnika wnosi, tj. czy żąda ustanowienia radcy prawnego, czy adwokata lub doradcy podatkowego (w formularzu PPF wyżej wymieniona nie skreśliła niepotrzebnego tekstu, nie zachowując w ten sposób wymogów formalnych wniosku, bowiem wnioskodawca nie może wnosić o jednoczesne ustanowienie radcy prawnego, adwokata i doradcy podatkowego). Odpowiadając na ww. wezwanie wnioskodawczyni oświadczyła, że wnosi o przyznanie jej adwokata.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy I. D. wskazała, że nie pracuje, albowiem opiekuje się przez całą dobę chorą na Alzheimera matką. Następnie wyjaśniła, że matka nie potrafi sama wykonać żadnej czynności, jest myta, przebierana, karmiona, pojona, ma zmieniane pieluchy itp. Wnioskodawczyni dodała, że matka jest całkowicie ubezwłasnowolniona, a sąd ustanowił skarżącą opiekunem prawnym.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – Ł. G. (urodzoną [...] r.) oraz córką K. D. (urodzoną [...] r.), będącą studentka trzeciego roku studiów na Uniwersytecie S. Córka w związku z trudną sytuacją materialną otrzymuje stypendium socjalne i na wyżywienie.
Odnośnie swojego stanu majątkowego oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podała, że mieszka w lokalu o powierzchni 160 m2, stanowiącym własność matki. Nie wykazała żadnego majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.) ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro.
Wnioskodawczyni wskazała dalej, że miesięczne dochody rodziny wynoszą [...] zł, na co składa się kwota pieniężna uzyskiwana z tytułu: emerytury przez Ł. G. w wysokości [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne otrzymywane przez I. D. w wysokości [...] zł, alimenty oraz stypendium przyznane K. D. w łącznej wysokości [...] zł.
Skarżąca podała także wykaz miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie, w którym wymieniła opłaty za mieszkanie w kwocie [...] zł, energię elektryczną w kwocie [...] zł, gaz – [...] zł, telefon w wysokości [...] zł, kablówkę – [...] zł, zakup środków pielęgnacyjnych dla Ł. G. w kwocie [...] zł, koszty zakupu pieluch, podkładów i lekarstw w wysokości [...] zł, zakup lekarstw dla I. D. – [...] zł. Łączna kwota wydatków wynosi [...] zł, a z pozostałej kwoty dochodu ponoszone są także wydatki na zakup środków czystości i wyżywienia dla trzech osób.
Ponadto, z akt sprawy o sygnaturze I SA/Sz 368/10 wynika, że wnioskodawczyni w drodze dziedziczenia ustawowego nabyła po zmarłym ojcu spadek w ⅓ części, ale ze względu na toczące się postępowanie cywilne o wyjawienie składników majątku spadkowego oraz konflikt z inną spadkobierczynią (będącą żoną zmarłego) wnioskodawczyni nie może dysponować tym spadkiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy). Na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użyty w przepisie art. 246 powołanej ustawy zwrot: "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Natomiast przez zwrot: "utrzymanie konieczne" należy rozumieć zapewnienie niezbędnego minimum środków finansowych i materialnych, które pozwolą na ponoszenie podstawowych i koniecznych kosztów wyżywienia, lekarstw, środków czystości i higieny oraz opłat związanych ze zwykłym korzystaniem z mieszkania (opłat za czynsz, wodę, prąd i gaz).
W ocenie Sądu, wnioskodawczyni w nadesłanym urzędowym formularzu PPF wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych wydatków, należnych w związku z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Jak wynika z danych zawartych w formularzu I. D. wraz z osobami prowadzącymi z nią wspólne gospodarstwo domowe uzyskuje dochody w Łącznej wysokości [...] zł przy czym większość uzyskanych środków przeznaczana jest na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania mieszkania, lekarstw, środków pielęgnacyjnych i higienicznych dla chorej matki ([...] zł). Uwzględniając wniosek skarżącej, Sąd miał na uwadze okoliczność, że znaczna kwota, tj. [...] zł, która składa się na dochody rodziny, stanowi de facto dochody córki K. z tytułu alimentów ([...] zł) oraz z tytułu stypendium socjalnego i na wyżywienie ([...] zł).
W ocenie Sądu nie można wymagać, aby strona poczyniła pewne oszczędności, uszczuplając m. in. środki finansowe uzyskane przez córkę za zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym na kupno jedzenia. Ponadto, należy zauważyć, że skarżąca nie pracuje, bowiem musi nieustannie opiekować się chorą na Alzheimera matką. I. D. nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, z których mogłaby pokryć koszty postępowania, w tym korzystania z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika, a na aktualnym etapie postępowania sądowego koniecznej ze względu na obowiązujący przymus adwokacki przy wnoszeniu skargi kasacyjnej. Na koniec dodać wypada, że mieszkanie, w którym przebywa wnioskodawczyni nie jest własnością strony, lecz jej matki.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącej I. D. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.