Uzasadnienie
[...] czerwca 2020 r. B. W. ("strona", "skarżący") złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec – maj 2020 r.
Pismami z: [...] kwietnia, [...] maja, [...] lipca, [...] sierpnia[...] września i [...] października 2020 r. ZUS informował stronę o błędach w dokumentach złożonych za ubezpieczonych w postaci braku raportów imiennych za zgłoszonych ubezpieczonych oraz występowania raportów imiennych niezgodnych z kodem tytułu ubezpieczenia podanym w zgłoszeniu wraz z pouczeniami i instrukcjami prawidłowego uzupełnienia błędów.
Decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, ze zm., dalej: "ustawa COVID-19") w związku z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, ze zm., dalej: "u.s.u.s."), ZUS odmówił stronie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik zwolniony jest z obowiązku ich składania.
Dalej ZUS wskazał, że od [...] lutego 2020 r. strona zgłosiła się do ubezpieczeń z kodem [...], gdzie podstawa wymiaru składek uzależniona jest od dochodu, natomiast nie złożyła deklaracji rozliczeniowej DRA 2 za luty 2020 r. Na koncie strony zaewidencjonowane zostały błędne klony deklaracji rozliczeniowych od lutego 2020 r. z kodem tytułu ubezpieczeń [...]. W związku z tym, nie przysługiwało stronie prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r.
Strona złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wskazując, że spełnia wszystkie wymogi, aby skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta odpowiada prawu.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja ZUS, którą odmówiono skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za kwiecień 2020 r.
Na podstawie przepisu art. 31zt ustawy o COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, Sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Skarżący zamieszkuje na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
Zgodnie z art. 31zq ust. 1-3 ustawy o COVID-19:
- - za marzec, kwiecień i maj 2020 r. a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 - za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r., płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1);
- - Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania – w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2);
- - warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8 należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. do dnia 31 października 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3).
Z przywołanych powyżej przepisów wynika zatem, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., oraz że obowiązek złożenia dokumentacji, jako warunek zwolnienia z opłacenia składek, nie dotyczy tylko tych płatników, którzy są zwolnieni z obowiązku jej składania.
Jak organ prawidłowo zauważył, dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wprowadzono od dnia 1 stycznia 2019 r. tzw. Mały ZUS plus - uzależniający wysokość składek od osiąganego przychodu. Skarżący od [...] lutego 2019 r. zadeklarował chęć skorzystania z tej formy rozliczania składek. Płatnik złożył deklaracje zgłoszeniową z kodem [...], począwszy od [...] lutego 2019 r. Następnie, od dnia [...] lutego 2020 r. zgłosił się do ubezpieczeń społecznych według preferencyjnych zasad składając deklarację zgłoszeniową z kodem [...].
Zgodnie z art. 18 c ust. 1 u.s.u.s., podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000,00 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Stosownie do art. 18c ust. 3 u.s.u.s. podstawę wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym, obliczony zgodnie z ust. 4, przez współczynnik 0,5. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę lub w dół. Sposób wyliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu wynika z art. 18c ust. 4 u.s.u.s.
Zgodnie z art. 18c ust. 8 u.s.u.s., ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, może zadeklarować jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe kwotę wyższą niż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalona zgodnie z niniejszym artykułem.
Przepis art. 18c ust. 9 i 10 u.s.u.s. stanowi, że ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, przekazuje informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących tego ubezpieczonego w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w: imiennym raporcie miesięcznym albo
- 2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art. 47 ust. 2
- - składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym.
Ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, może zrezygnować z uprawnienia do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem. Rezygnacja oznacza, że za miesiąc, w którym zrezygnował z uprawnienia, oraz pozostałe miesiące kalendarzowe do końca danego roku kalendarzowego ustala podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na zasadach określonych w art. 18 ust. 8 (zasady ogólne).
Powyższe przepisy wskazują, że jeżeli przedsiębiorca chce skorzystać z preferencyjnych zasad rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne według zasad wynikających z art. 18.c u.s.u.s. (Mały ZUS plus), oprócz dokumentów zgłoszeniowych, musi przekazać dokumenty rozliczeniowe (ZUS DRA cz. 2 bądź ZUS RCA cz. 2), które stanowią podstawę wyliczenia składek dla danego roku kalendarzowego. W przypadku tej formy rozliczania składek podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego jest uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie spełniał on wszystkich warunków do objęcia zwolnieniem. W lutym 2020 r. powinien on złożyć dokument rozliczeniowy ZUS DRA 2, gdyż jego podstawa wymiaru składek była uzależniona od osiąganego dochodu. Skarżący tej deklaracji nie złożył. Z uwagi na niedopełnienie tego obowiązku na koncie brakowało dokumentów rozliczeniowych za okres od lutego 2020 r. Zakład wielokrotnie zawiadamiał skarżącego o wykryciu błędu - w pismach z dnia: [...] kwietnia, [...] maja, [...] lipca, [...] sierpnia, z dnia [...] września oraz z dnia [...] października 2020 r. Skarżący pisma te zignorował, nie podjął żadnej próby wyjaśnienia sprawy czy złożenia poprawnej deklaracji.
Sąd wskazuje, że zwolnienie z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej dotyczy tylko przedsiębiorców opłacających składki według ogólnych zasad, czyli tych, którzy nie korzystają z preferencyjnej formy rozliczenia. Stosownie do art. 47 ust. 2 i 2a u.s.u.s. płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie deklarację rozliczeniową. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność (...) i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.
U skarżącego nastąpiła od lutego 2020 r. zmiana w stosunku do miesiąca poprzedzającego i za te miesiące miał on obowiązek złożyć deklaracje rozliczeniowe, które byłyby podstawą ustalenia podstawy wymiaru składek. Wobec niezłożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych w terminie wyznaczonym przepisem art. 31 zq ust. 2 ustawy COVID-19, ZUS nie miał kompetencji ustawowej do wydania decyzji o zwolnieniu z opłacania składek za kwiecień 2020 r.
Sąd wskazuje, że organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, ZUS prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające
Należy podkreślić, że obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.