Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 673/14, uwzględniającym skargę A. B., H. K., E. G., B. K., M. K., W. Z., E. C., B. W., G. K., M. K. oraz J. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1985 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W dniu 13 maja 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu.
Kolejnym orzeczeniem z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1834/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] rzywnę w wysokości 1000 zł. Po czym orzeczeniem z 10 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1300/17, ponownie nałożył na ten organ grzywnę w wysokości 3000 zł, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z [...] maja 2018 r. skarżący A. B., M. K., U. O., K. K., K. K., B. W., E. C., W. Z., M. K., B. K., E. G., H. K., E. K., H. K. i A. B. wezwali organ do wykonania wskazanego wyroku sądu z 26 lutego 2015 r.
W skardze na niewykonanie powyższego orzeczenia skarżący wnieśli o:
- - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu w wykonaniu wyroku Sądu, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2017 r. ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 16 lutego 2018 r.;
- - przyznanie, stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a., na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent [...] nadal pozostaje w trwającej od trzech lat bezczynności w wykonaniu wyroku Sądu nie podejmując czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Skarżący wskazali również, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej przewidzianej w art. 154 § 7 P.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując na podejmowane przez siebie czynności, mające na celu merytoryczne załatwienie sprawy. Podniósł ponadto, że po zgromadzeniu całości wymaganej dokumentacji i sprawdzeniu czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, będą podjęte czynności ustalające czy istnieją środki na pokrycie odszkodowań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.
Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej "P.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku.
Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 673/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1985 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi 13 maja 2015 r. Zatem termin załatwienia sprawy upływał 13 lipca 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 11 grudnia 2015 r. i 10 października 2017 r. ukarał organ grzywnami z tytułu niewykonania ww. wyroku w przedmiocie bezczynności organu, a skarżący po raz kolejny pismem z 21 maja 2018 r. wezwali Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 673/14. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania.
Wobec powyższych okoliczności, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których była mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a ww. skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna.
Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
W tej sytuacji Sąd uznał, biorąc przede wszystkim pod uwagę kilkuletni okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku Sądu, że grzywna w wysokości 4000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięć sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego dwukrotnego nałożenia.
W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek.
Bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 673/14, ma charakter rażącego naruszenia prawa.
Każde niewykonywanie wyroku sądu w demokratycznym państwie prawnym, w istocie uznać należy za naganne, lecz Sąd zobowiązany jest w dokonanej ocenie do uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy.
Biorąc zatem pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego terminu, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki wymierzające grzywnę, jak też charakter sprawy odszkodowawczej, dotyczącej gruntu [...], a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu, bezczynność należało uznać za mającą charakter kwalifikowany.
Sąd uznał ponadto za uzasadnione żądanie skarżących przyznania od organu na ich rzecz sumy pieniężnej. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie dla każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 100 złotych. W ocenie Sądu, przyznanie przedmiotowych kwot mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwoty ta stanowią również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ pomimo dwukrotnego nałożenia na niego grzywny za niewykonanie wyroku nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z 29 lipca 1985 r., a więc ponad 30 lat temu, oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zawartych w punkcie 4 sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm).