Uzasadnienie
I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. (dalej: "skarżący"), skargą z dnia 19 lipca 2017 r. (data prezentaty), wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA") o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 503/15.
Wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nakazał Prezydentowi [...] rozpoznanie wniosku skarżących z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...],[...],[...] ozn. "[...]" inw. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku, wraz z aktami administracyjnymi, został doręczony organowi w dniu 16 marca 2016 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsza sprawa nie została załatwiona, mimo wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku nakładającego na Prezydenta [...] grzywnę (wyrok z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/WA 1531/16).Skarżący podnieśli że bezskuteczne okazały się także uprzednie wezwania, w tym wezwanie z dnia 31 maja 2016 r. oraz 4 maja 2017 r. Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny, orzeczenie rażącego naruszenia prawa w związku z brakiem wydania decyzji i wykonania wyroku, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, pod kątem ewentualnego występowania okoliczności uniemożliwiających wydanie decyzji. Ponadto organ zauważył, że sprawa jest skomplikowana, a opóźnienie w jej załatwieniu zwiększa dodatkowo bardzo duża ilość spraw z zakresu odszkodowań, którymi musi się zajmować Biuro Spraw Dekretowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.
Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku, uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 503/15 zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za sporną nieruchomość warszawską, w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.
Odpis prawomocnego wyroku i akta administracyjne wpłynęły do organu 16 marca 2016 r. Termin wykonania wyroku upłynął zatem w dniu 18 lipca 2016 r. Następnie na skutek skargi na niewykonanie ww. wyroku, wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1531/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent [...] nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za sporną nieruchomość.
Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Należy bowiem zauważyć, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.
Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy (organ przekroczył go o rok i trzy miesiące) oraz to, że Prezydent [...] został już wcześniej ukarany grzywną w wysokości 500 zł, która jednak nie przyniosła skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż adekwatną, dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1500 zł, która to kwota mieści się w wymiarze określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Wskazać również należy, że w myśl przepisu art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sadu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Uznać trzeba, iż bezczynność organu po wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków, zmierzających do załatwienia sprawy, ignorując wezwania skarżących do wykonania wyroku. Należy ponadto podkreślić, iż mimo otrzymania w dniu 12 kwietnia 2017 r. prawomocnego wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r., wymierzającego organowi grzywnę w wysokości 500 zł, Prezydent [...] również nie podjął żadnych czynności, zmierzających do załatwienia sprawy.
Sąd nie dostrzega jednak obecnie potrzeby wymierzenia organowi sankcji dodatkowej w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Jest ona zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonania wyroków sądów administracyjnych. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi administracyjnemu pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się niewykonania wyroku sądu. Regulacja ta powinna być zatem stosowana w przypadkach gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan zwłoki mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. W konsekwencji, formułowane w tym względzie żądanie skargi nie zostało uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt 4 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800).