Uzasadnienie
W dniu 17 kwietnia 2014 r. W. M. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o umożliwienie przejrzenia mu akt sprawy o numerze [...]. Akta zostały udostępnione wnioskodawcy. W tym samym dniu W. M. złożył wniosek o doręczenie mu odpisu (pocztą, na adres domowy) pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2014 r., skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W. M. uzasadnił żądanie tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przesłał mu odpisu tego pisma.
Następnie pismem z 23 kwietnia 2014 r. W. M. zażądał udzielenia mu odpowiedzi na wniosek z 17 kwietnia 2014 r. w formie prawem przewidzianej. Napisał: "Proszę o podanie podstawy prawnej odmowy udostępnienia mi kserokopii akt mojej sprawy (...). Proszę o doręczenie mi kopii akt o które się zwracałem lub odpowiedź w formie decyzji administracyjnej, od której służy odwołanie."
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], odmówiło W. M. wydania kserokopii akt administracyjnych. W uzasadnieniu SKO podało, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Natomiast art. 73 § 2 stanowi, że strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
Dalej SKO stwierdziło, że należy odróżnić prawo wglądu do akt sprawy i prawo do sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, od prawa żądania uwierzytelnienia już sporządzonych odpisów lub wydania z akt uwierzytelnionych kopii lub odpisów akt. Nie są to bowiem instytucje równorzędne. Prawo, o którym mowa w art. 73 § 1 k.p.a., czyli prawo wglądu do akt oznacza, że strona może (osobiście lub przez pełnomocnika) dokonać przeglądu akt i sporządzić z nich kopie, notatki lub odpisy. Jednakże – co jednoznacznie wynika z punktu 1a tego przepisu – ma to miejsce w siedzibie organu. W niniejszej sprawie dyspozycja tego przepisu została spełniona - akta zostały W. M. udostępnione w dniu 17 kwietnia 2014 r., co potwierdził on własnoręcznym podpisem.
Natomiast uwierzytelnienie odpisów z akt sprawy (art. 73 § 2 k.p.a.) lub wydanie z akt uwierzytelnionych odpisów (kserokopii) jest prawem odrębnym. Uwierzytelnienie nie ma na celu poznania przez stronę treści akt sprawy. Uwierzytelnienie polega na dostarczeniu stronie sporządzonego przez organ i uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy lub tylko na umieszczeniu przez ten organ adnotacji o zgodności z oryginałem kopii lub odpisu sporządzonego przez stronę. Spełnienie takiego żądania musi być umotywowane przez stronę jej ważnym interesem. W. M. nie wskazał na swój ważny interes, uzasadnił swoje żądanie tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił mu wydania kserokopii akt sądowych. Niewskazanie ważnego interesu powoduje, że nie ma podstaw do wydania W. M. uwierzytelnionych "kserokopii akt sprawy" i doręczenia mu ich drogą pocztową.
W. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Na skutek skargi W. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r., I SA/Wa 2920/14, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem (zdaniem sądu omyłkowo nazwanym decyzją) z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia z [...] lipca 2015 r. SKO podtrzymało w całości (a w warstwie meritum nawet dosłownie) stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2015 r. W. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł, że zaskarżone postanowienie narusza co najmniej art. 74 k.p.a., art. 7 i 8 k.p.a., a także jego godność, chronioną na podstawie art. 30 Konstytucji. Narusza także art. 32 Konstytucji, gdyż dyskryminuje go z powodu biedy. Dyskryminacja owa przejawia się w tym, że zamożniejsi mogą dowolnie fotografować akta sprawy.
W dalszej części skarżący podnosi, że w innym piśmie z dnia 3 kwietnia 2014 r. występował o wydanie mu kserokopii akt sprawy dotyczącej także pomocy społecznej, których nie otrzymał, mimo ponaglenia zawartego w piśmie z dnia 10 kwietnia 2014 r. Postanowienie z dnia [...] lipca 2015 r. tę okoliczność pomija. Skarżący twierdzi ponadto, że nie żądał uwierzytelnionych kopii akt, ale wydania kopii. Pozostała treść opisu stanu faktycznego znajduje się w sprawie I SA/Wa 2920/14.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga zakres niniejszej sprawy. Przedmiotem rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. był wniosek skarżącego W. M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. We wniosku tym skarżący żądał doręczenia mu odpisu (pocztą, na adres domowy) pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] lutego 2014 r., skierowanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Jeżeli skarżący składał do SKO jeszcze jakieś inne żądania dotyczące wydania mu kopii dokumentów z akt sprawy, w tym w piśmie z dnia 3 kwietnia 2014 r. – jak podaje w skardze – i nie zostały one dotychczas rozstrzygnięte (negatywnie, poprzez wydanie odpowiedniego postanowienia, lub pozytywnie, poprzez czynność wydania dokumentów), to służą mu w takiej sytuacji środki na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, odnośnie tych żądań, które dotychczas nie zostały rozstrzygnięte. Natomiast żądanie zawarte w piśmie z dnia 17 kwietnia 2014 r. było jasne i precyzyjne. Dotyczyło tylko jednego dokumentu tam wymienionego – pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 27 lutego 2014 r. Tylko to ostatnie żądanie stanowi przedmiot niniejszej sprawy.
W ocenie sądu niedopuszczalne jest modyfikowanie żądania na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (poprzez odesłanie do żądań zawartych w innych pismach), a tym bardziej w skardze do sądu. Jeśli bowiem organ ma obowiązek dwukrotnie rozpoznać sprawę (na skutek wniosku o jej ponowne rozpatrzenie), to zakres żądania musi być taki sam, gdyż w przeciwnym razie naruszony zostałby art. 15 k.p.a.
Jeśli zaś chodzi o zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2015 r., to sąd podziela w większości argumenty w nim zawarte, z tym tylko, że wbrew tytułowi jest to postanowienie, a nie decyzja (sąd uznaje to za oczywistą omyłkę edytorską). Dla istoty sprawy nie ma też znaczenia, że SKO utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] czerwca 2014 r., w którym jako podstawę prawną odmowy wydania kopii dokumentu podano art. 73 § 2 k.p.a., zamiast art. 74 § 2 k.p.a. Istotne jest to, że podstawa do odmowy w rzeczywistości istniała.
Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania, a nawet po jego zakończeniu, organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona ma ponadto prawo żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem (art. 73 § 2 k.p.a.). Z art. 73 § 1 k.p.a. wynika, że na organie ciążą dwa obowiązki: umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz umożliwienia stronie sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy. Wykładnia literalna powołanego przepisu wskazuje, iż organ obowiązany jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy, a nie sporządzać na żądanie strony takie odpisy. Uznać należy, że organ ma obowiązek umożliwić stronie sporządzanie odpisów dokumentów z akt sprawy w zależności od posiadanych możliwości technicznych i organizacyjnych.
Jeżeli organ ma takie możliwości (odpowiednie urządzenia, pracownicy), powinien sporządzić kserokopie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy lub umożliwić stronie sporządzenie odpisów z akt sprawy w formie kserokopii za zwrotem związanych z tym kosztów. Strona nie może się jednak domagać w sposób wiążący dla organu udostępnienia jej akt sprawy poprzez sporządzenie kserokopii dokumentów lub w innej wskazanej formie. To organ decyduje bowiem, w jakiej formie ma możliwość wywiązania się z obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy. Trzeba bowiem odróżnić nakazaną prawem czynność organu udostępnienia stronie akt sprawy (art. 73 k.p.a.) od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie (zob. np. wyrok NSA z 12.10.2010 r., II OSK 104/10, LEX nr 746399).
Jeśli na dodatek (oprócz wykonania kserokopii dokumentu z akt sprawy) strona żąda nadesłania takiej kserokopii do domu (przesłanie pisma "pod moim adresem" – cytat z pisma z dnia 17 kwietnia 2014 r.), to nie mieści się to w uprawnieniu strony do przeglądania akt i robienia z nich odpisów, w rozumieniu art. 73 § 1 k.p.a. Odmowa zatem miała swoje uzasadnienie w art. 74 § 2 k.p.a.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w wyroku.