Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 13 kwietnia 2022 r. nr KKU 153/20 po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) uchyliła w całości decyzję Wojewody [...]z 4 czerwca 2020 r. nr NWXVa.7532.240.2019, którą organ ten stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...], M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Pismem nadanym w placówce pocztowej 17 maja 2022 r. Wojewoda [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sprzeciw jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu.
Zgodnie z treścią art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej: p.p.s.a.) od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W sprawie tej zaskarżona decyzja została doręczona Wojewodzie [...] 21 kwietnia 2022 r. i zawierała błędne pouczenie o prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od daty jej doręczenia. Termin na złożenie przysługującego od tej decyzji sprzeciwu upływał 5 maja 2022 r., jednakże zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał złożoną w dniu 17 maja 2022 r. skargę za sprzeciw od decyzji, przyjmując, że złożenie sprzeciwu od decyzji z 13 kwietnia 2022 r. nastąpiło w terminie, z uwagi na błędne pouczenie zawarte w tej decyzji w tym zakresie.
Sprzeciw ten podlegał jednak odrzuceniu jako niedopuszczalny z następujących przyczyn.
Zgodnie z treścią art. 23 ust. 1e ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst. jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899) w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Przepis powyższy stanowi wyjątek od ogólnej zasady, wyrażonej w art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którą organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, w tym również w postępowaniach sądowych jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Powoływanie się przez Wojewodę [...] we wniesionym sprzeciwie na treść art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawie, w której organem pierwszej instancji jest tenże właśnie wojewoda nie mogło odnieść zamierzonego skutku, z uwagi na łączenie funkcji organu i jednocześnie strony - reprezentanta Skarbu Państwa - przez ten sam podmiot.
Problematyka ta była wielokrotnie omawiana w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie konsekwentnie podkreślano, że powierzenie organowi administracyjnemu właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez ten organ swego interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15, opubl. w: ONSA i WSA 2016/4/54). Pogląd taki wynika bowiem z odrzucenia możliwości łączenia przez ten sam podmiot w postępowaniu administracyjnym roli administrowanego i administrującego (vide wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 1183/19).
Prowadzi to do wniosku, że przepisu art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami nie można wykładać w ten sposób, że wojewoda, który wydawał decyzję jako organ pierwszej instancji, następnie może skutecznie zaskarżyć decyzję kasacyjną organu drugiej instancji do sądu, reprezentując Skarb Państwa, gdyż stałoby to w sprzeczności z powołaną regułą zakazu łączenia przez ten sam podmiot funkcji organu i strony postępowania jednocześnie.
Relacja art. 11 ust. 1 do art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami jest relacją reguły do wyjątku. Zgodnie zaś z dyrektywą wykładni językowej exceptiones non sunt extendendae przepis szczególny względem reguły należy stosować jedynie wówczas, gdy wyjątek od reguły jest niewątpliwy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1697/22).
Ze wskazanych powodów Sąd stwierdził, że przepis art. 23 ust. 1e ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania w tej sprawie, z uwagi na to, że ten sam organ nie może jednocześnie występować w roli organu orzekającego w danej sprawie w pierwszej instancji (sfera imperium) i jednocześnie podmiotu reprezentującego jedną ze stron postępowania w postępowaniu odwoławczym i sądowoadministracyjnym (sfera dominium).
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzycił sprzeciw Wojewody [...] od decyzji z 13 kwietnia 2022 r., którą Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliła decyzję Wojewody [...] z 4 czerwca 2020 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 postanowienia stanowiły przepisy art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu w pkt 2 postanowienia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.